Właściwości fizykochemiczne moczu

Właściwości fizykochemiczne moczu oznaczane są w badaniu ogólnym moczu, wykonywanym w przypadku podejrzenia chorób układu moczowego, chorób ogólnoustrojowych (jak cukrzyca czy nadciśnienie tętnicze), w ciąży i w przypadku żółtaczki o nieznanej etiologii. Badanie ogólne moczu pozwala wykryć chorobę jeszcze w okresie bezobjawowym.

Właściwości fizykochemiczne moczu

Właściwości fizyczne moczu:

Choroby serca najczęstszą przyczyną zgonów Polaków

Ciężar właściwy moczu

Norma mieści się w granicach od 1016 do 1022 g/l i zależy od ilości wydalanych substancji (mocznika, sodu, potasu i ilości wydalanej wody). Dzięki ciężarowi właściwemu moczu można określić zdolność nerek do zagęszczania moczu w zależności od stopnia nawodnienia.

Wzrost wartości ciężaru właściwego moczu (powyżej 1022 g/l) pojawia się przy nadmiarze glukozy i białka w moczu. Zawyżony ciężar moczu wiąże się z zażywaniem niektórych leków, a także odwodnieniem.

Zmniejszenie ciężaru właściwego moczu jest związane z wypiciem dużej ilości płynów lub stosowaniem leków moczopędnych.

Stały ciężar moczu w granicach 1010-1012 g/l jest charakterystyczny dla przewlekłej niewydolności nerek.

Barwa moczu

Prawidłowa barwa moczu określana jest jako słomkowa, jasnożółta, szaro-żółta, bursztynowa i ciemnożółta. Na barwę wpływa ilość barwnika moczu (urochromu), stopień zagęszczenia oraz pH. U osób odwodnionych mocz przybiera barwę pomarańczową, a jeśli mocz jest mocno rozwodniony, ma barwę jasnożółtą.

Zmiany barwy moczu:

  • czerwono-różowa oznacza, że w moczu znajdują się krwinki czerwone, hemoglobina i barwniki zawarte w żywności (burakach ćwikłowych, marchwi itd.);
  • ciemnobrązowa oznacza obecność w moczu bilirubiny, związków porfirynowych, może świadczyć o żółtaczce;
  • brązowo-czarna oznacza krwotoki z dróg moczowych przy kwaśnym pH, porfirię lub methemoglobinurię;
  • fioletowa oznacza stany pozawałowe, ostrą niewydolność jelitową;
  • zielona lub niebieska występuje po spożyciu niektórych leków, zawierających, np. wyciąg z konika morskiego;
  • mleczna oznacza ropne zakażenia dróg moczowych;
  • pieniący się mocz może świadczyć o obecności białek.

Przejrzystość moczu

Prawidłowy mocz jest przejrzysty i lekko opalizujący. Mętny mocz wskazuje na bakteryjne zapalenie układu moczowego. Jeśli mocz przeznaczony do analizy przechowywany jest w temperaturze pokojowej, to mętnieje, ponieważ namnażają się w nim bakterie.

Odczyn moczu

Prawidłowy odczyn waha się od lekko kwaśnego do lekko zasadowego. Odczyn moczu zależy od diety, osoby niejedzące mięsa mają zasadowy odczyn moczu, w przeciwieństwie do tych, które mięso jedzą – odczyn moczu jest u nich kwaśny. Przy dłuższym przechowywaniu moczu namnażające się w nim bakterie powodują alkalizację moczu.

Zapach moczu

Fizjologicznie zapach świeżego moczu określa się jako swoisty. Zapach owocowy świadczy o cukrzycy, ze względu na ciała ketonowe. Zapach amoniaku wskazuje natomiast na bakterurię. Właściwości chemiczne moczu:

Glukoza

Występuje w moczu w niewielkiej ilości u zdrowych osób. Gdy jej stężenie przekracza 180mg/dl wykrywana jest w moczu. Występuje u osób chorych na cukrzycę lub w przypadku glikozurii nerkowej.

Białko

Prawidłowa ilość białka w moczu to około 100 mg na dobę – nie jest to wykrywane w popularnych metodach diagnostycznych. Białkomocz stwierdza się u osób chorych na nerki lub drogi moczowe, czasem w przypadku gorączki, po wysiłku fizycznym. Białko w moczu może występować także u kobiet w ciąży. Białkomocz pojawia się przy zatruciu związkami nefrotoksycznymi, nadciśnieniu tętniczym czy niewydolności układu krążenia.

Bilirubina

Jej pojawienie się w moczu wskazuje na problemy z wątrobą: wirusowe lub toksyczne zapalenie wątroby, marskość wątroby.

Urobilinogen

Badanie moczu na urobilinogen

Barwnik żółciowy, który jest rozpuszczalny w wodzie i może być obecny w moczu każdego zdrowego człowieka nosi nazwę urobilinogen. Jest on produktem metabolizmu...

Jego norma to 0,05–4,0 mg/dobę. Jego większe stężenie może świadczyć o chorobach wątroby.

Ciała ketonowe

Nie pojawiają się w moczu zdrowych osób. Występują u osób głodzonych, z niewyrównaną cukrzycą lub po spożyciu dużej ilości alkoholu, a także podczas gorączki, uporczywych wymiotów, biegunki, zatrucia ciążowego, diety bogatotłuszczowej lub ubogowęglowodanowej.

Marta Bednarska, ponad rok temu

Bibliografia

  • Szczeklik A. (red.), Choroby wewnętrzne, Medycyna Praktyczna, Kraków 2011, ISBN 978-83-7430-289-0
  • Dunstan R. Interpretacja wyników badań laboratoryjnych, Via Medica, Gdańsk 2002, ISBN 83-89012-96-0
  • Kokot F., Kokot S. Badania laboratoryjne - zakres norm i interpretacja, Wydawnictwo Lekarskie PZWL, Warszawa 2002, ISBN 83-200-2711-X

Źródła zewnętrzne

Normy laboratoryjne

Komentarze
zapytaj lekarza

za darmo

  • Odpowiedź w 24 godziny
  • Bez żadnych opłat
  • Lekarze, psychologowie, dietetycy

lekarzy jest teraz online

0/500

Właściwości fizykochemiczne moczu
najnowsze pytania

grupy wsparcia i fora dyskusyjne

Pomocni lekarze

Artykuły Właściwości fizykochemiczne moczu
Badania moczu - wskazania, charakterystyka, wyniki, posiew moczu

Badanie moczu na azotyny (WIDEO)

Badanie moczu na azotyny (WIDEO) Odtwórz wideo

się za pomocą specjalnego testu paskowego, dzięki któremu bada się właściwości i skład moczu. Takie badanie działa na podobnych zasadach jak badanie (...) Badanie moczu na azotyny jest częścią badania...

Badania moczu - wskazania, charakterystyka, wyniki, posiew moczu

Badanie pH moczu (WIDEO)

Badanie pH moczu (WIDEO) Odtwórz wideo

Badanie pH moczu przeprowadza się podczas badania ogólnego moczu. Obecnie badanie ogólne moczu można zrobić sobie nawet w domu, za pomocą (...) . Wynik powyżej 7 mówi nam natomiast, że jest zasadowa....

Badania moczu - wskazania, charakterystyka, wyniki, posiew moczu

Badanie moczu na ciała ketonowe (WIDEO)

Badanie moczu na ciała ketonowe (WIDEO) Odtwórz wideo

organizmu. Ze względu na złożoność wielu czynników wpływających na skład i właściwości moczu, wyniki badania moczu powinny być zawsze interpretowane (...) Badanie ogólne moczu jest...

Kamica nerkowa - przyczyny, objawy, diagnostyka, leczenie, rokowanie, zapobieganie

Produkty korzystnie wpływające na nerki

Produkty korzystnie wpływające na nerki

wydalanie moczu. Dodatkowo wypłukuje z nich piasek i zapobiega tworzeniu się złogów. Korzeń lubczyku Ze swoich właściwości moczopędnych słynie (...) moczu. Warto wzbogacić menu o najcenniejsze dary...

Właściwości ziół

Bławatek - właściwości lecznicze i zastosowanie

Bławatek - właściwości lecznicze i zastosowanie

od maja do sierpnia. Dzięki cennym właściwościom, stosowana jest w medycynie, np. przy stanach zapalnych oczu lub chorobach nerek. Właściwości bławatka (...) Bławatek, ze względu na swoje właściwości...

Warzywa - dzienna dawka, właściwości odżywcze, kaloryczność

Poznaj właściwości fasolki szparagowej

Poznaj właściwości fasolki szparagowej

właściwości zdrowotne. Z czasem jej uprawa rozpowszechniła się na inne zakątki świata, m.in. kraje azjatyckie. Fasolka szparagowa to znakomite (...) na obecność fazyny. Jest to substancja o trujących właściwościach,...

Zioła i przyprawy

Glistnik jaskółcze ziele - właściwości zdrowotne

Glistnik jaskółcze ziele - właściwości zdrowotne

stosowany, posiada wiele leczniczych właściwości: leczy wszelkie zmiany skórne, choroby wątroby i nerek, reumatyzm i migrenę. Ze względu na moczopędne (...) właściwości pomaga przy nadmiernym zbieraniu się wody w organizmie....

Kawa

Właściwości kawy

Właściwości kawy

Nowe badania wykazały, że prawdopodobieństwo wystąpienia gronkowca w jamie nosowo-gardłowej znacznie zmniejsza się dzięki piciu gorącej herbaty i kawy, które wykazują właściwości antybakteryjne.

Ziołolecznictwo

Właściwości i wartości odżywcze arcydzięgla

Właściwości i wartości odżywcze arcydzięgla

Arcydzięgiel - właściwości zdrowotne Arcydzięgiel, inaczej dzięgiel litwor, ceniono już w średniowieczu. Zakonnicy uważali, że sprzyja (...) wydzielania potu oraz moczu. Napary polecane są przy zatruciach alkoholem i...