Morfologia krwi obwodowej

Niewielka próbka krwi, w zależności od tego jakim badaniom zostanie poddana, pozwala na ocenę szeregu parametrów odzwierciedlających funkcjonowanie naszego organizmu. Badanie krwi jest zwykle jednym z pierwszych zlecanych przez lekarza, gdy zgłaszamy się do jego gabinetu z powodu niepokojących nas dolegliwości. Najczęściej składa się ono z elementów takich jak morfologia, OB, badanie poziomu glukozy, badanie enzymów wątrobowych, parametrów czynności nerek, a także, w zależności od problemu który skłonił nas do wizyty u lekarza – innych analiz.

1. Skład krwi

Krew składa się z elementów morfotycznych, potocznie nazywanych krwinkami oraz z osocza, czyli płynu w którym są one zawieszone. Morfologia bierze swą nazwę właśnie od elementów morfotycznych, które w tym badaniu poddawane są analizie. To najczęściej wykonywane badanie krwi pozwala wstępnie ocenić stan naszego zdrowia, a w przypadku stwierdzenia w jego wyniku nieprawidłowości - zasugerować przyczynę objawów chorobowych i ukierunkować lekarza w podejmowaniu dalszych kroków diagnostycznych czy leczniczych.

Zobacz film: "#dziejesienazywo: Czy warto wykonywać badania profilaktyczne?"

W składzie krwi wyróżniamy krwinki czerwone i białe, płytki krwi oraz płynne osocze. Przenośniki tlenu, czyli erytrocyty (krwinki czerwone), swoją barwę zawdzięczają zawartej w nich hemoglobinie - substancji, która potrafi wiązać i oddawać tlen, transportując go po całym organizmie. Drugim ważnym elementem krwi są leukocyty (krwinki białe). Służą one obronie przed bakteriami, wirusami, pierwotniakami, itp. Składają się z kilku podgrup - granulocytów, limfocytów i monocytów. Trzecią ważną grupą są płytki krwi (trombocyty) - wyspecjalizowane komórki, które potrafią się w odpowiednim momencie łączyć ze sobą i tworzyć skrzep uniemożliwiający wypływ krwi z uszkodzonego naczynia.

Poniżej znajdują się wyjaśnienia podstawowych skrótów znajdujących się na typowym wyniku morfologii krwi wraz z normami dla osób dorosłych – osobno dla kobiet i dla mężczyzn.

Skrót Pełna nazwa Norma dla kobiet Norma dla mężczyzn
WBC liczba krwinek białych (leukocytów) 4,8-10,8 x 109/l 4,8-10,8 x 109/l
RBC liczba krwinek czerwonych (erytrocytów) 4,2-5,4 x 1012/l 4,7-6,1 x 1012/l
HGB stężenie hemoglobiny 12-16 g/dl 14-18g/dl
MCV średnia objętość czerwonej krwinki 81-99 fl 80-94 fl
PLT liczba płytek krwi (trombocytów) 140-440 x 109/l 140-440 x 109/l

Krew żylna (taka, z której wykonuje się na przykład morfologię) jest najczęściej pobierana z żyły znajdującej się w zgięciu łokciowym. U małych dzieci do niektórych badań może być wykorzystana również krew z opuszki palca. Gdy do badania potrzebna jest krew tętnicza (jak na przykład w przypadku gazometrii) nakłuwa się pachwinę i pobiera krew z tętnicy udowej, a czasami z płatka ucha.

2. Nieprawidłowe wyniki morfologii

Morfologia krwi jest wykonywana przez automat, który zlicza elementy morfotyczne krwi, określając ich parametry takie jak wielkość czy objętość. Często obok badania automatycznego lekarz zleca wykonanie tzw. ręcznego rozmazu krwi. Polega on na ocenie pod mikroskopem próbki krwi w celu określenia ilości i wyglądu krwinek białych.

Krwinki białe, inaczej leukocyty (WBC) - wzrost ich liczby może być spowodowany stanem zapalnym, infekcją, nowotworem, ale spotykany jest także w stanie pełnego zdrowia - w ciąży, po wysiłku fizycznym, czy gdy wzrasta temperatura otoczenia. Zbyt mała liczba leukocytów świadczyć może o niedoborach odporności, infekcji, nowotworze.

Krwinki czerwone, inaczej erytrocyty (RBC) - bardzo duży wzrost ich liczby jest spotykany w przebiegu rzadkiej choroby – czerwienicy prawdziwej, częściej jednak występuje on na skutek przewlekłego niedotlenienia tkanek organizmu (na przykład w chorobach serca czy płuc). Do obniżenia ilości krwinek czerwonych dochodzi na skutek krwawień, niedoborów żelaza, niedoboru witaminy B12 czy kwasu foliowego, rozpadu krwinek czerwonych spowodowanego czynnikami zakaźnymi, bądź chorobami wrodzonymi. Obniżenie ilości krwinek czerwonych może świadczyć też o chorobie nerek czy nowotworze. Spotykane jest również w ciąży.

Hemoglobina (HGB) znajduje się we krwi w czerwonych krwinkach, dlatego zazwyczaj nieprawidłowe jej stężenia towarzyszą zaburzeniom ilościowym bądź jakościowym erytrocytów. Gdy stężenie hemoglobiny jest niższe niż być powinno, mówimy o niedokrwistości, czyli anemii. Może być ona spowodowana utratą krwi, rozpadem krwinek czerwonych, niedoborami żelaza, kwasu foliowego, witaminy B12 i wszystkimi innymi czynnikami wpływającymi na czerwone krwinki.

Średnia objętość krwinki czerwonej (MCV) - parametr ten ma znaczenie w poszukiwaniu przyczyn niedokrwistości. Gdy spowodowana jest ona utratą krwi lub niedoborem żelaza w organizmie - MCV obniża się, natomiast gdy przyczyną jest niedobór witaminy B12 bądź kwasu foliowego, dochodzi do jego wzrostu powyżej wartości prawidłowych.

Płytki krwi, czyli tromobocyty (PLT) – do zwiększenia ich liczby dochodzi po wysiłku fizycznym, w ciąży, ale także w przebiegu przewlekłych stanów zapalnych i niektórych nowotworów. Zbyt mała liczba płytek może być spowodowana na przykład podawaniem pewnych leków, niedoborami witamin, infekcjami oraz nowotworami.

Należy pamiętać, że każdy wynik badania laboratoryjnego, także morfologii, obarczony jest ryzykiem błędu (spowodowanego pomyłką pracownika laboratorium lub aparatu wykonującego pomiary). W przypadkach, gdy stwierdzane są duże odchylenia od normy badanie najczęściej jest powtarzane, aby owo ryzyko pomyłki wyeliminować.

Jeśli chodzi o interpretację otrzymanych wyników – najlepiej jest skonsultować się z lekarzem. Nie zawsze wynik nie mieszczący się w granicach normy świadczy o chorobie, podobnie jak nie zawsze wynik prawidłowy jest dowodem pełnego zdrowia.

3. Inne badania krwi

Poza morfologią krwi obwodowej każdy z nas przynajmniej raz w życiu miał, albo będzie miał wykonywane także inne badania. Wiele z nich przeprowadzanych regularnie pozwala na wykrycie zagrożenia groźnymi chorobami, takimi jak cukrzyca, choroba niedokrwienna serca, przewlekła choroba nerek, lub na zdiagnozowanie tych chorób we wczesnej postaci. We krwi można oznaczać:

Bardzo często oznaczane są wskaźniki stanu zapalnego, a zwłaszcza OB, czyli odczyn opadania krwinek czerwonych. U kobiet nie powinien przekraczać on 12 a u mężczyzn 8 mm/godzinę. Podwyższone wartości OB świadczyć mogą o zakażeniu, nowotworze, zaostrzeniu niektórych chorób przewlekłych.

W tzw. badaniu gazometrycznym można badać poziom między innymi dwutlenku węgla i tlenu we krwi. Ponadto oznaczane mogą być elektrolity (takie jak sód, potas, magnez, wapń), hormony inne niż hormony tarczycy, przeciwciała, markery nowotworowe (białka, których stężenie we krwi wzrasta w chorobach nowotworowych). Są to analizy, których nie wykonuje się jednak rutynowo u każdego pacjenta zgłaszającego się do lekarza pierwszego kontaktu.

Większość badań krwi powinna być wykonywana na czczo, minimum 8 godzin po spożyciu ostatniego posiłku.

spis treści
rozwiń
Następny artykuł: Normy

Polecane dla Ciebie

Pomocni lekarze

Szukaj innego lekarza

Komentarze

Wysyłając opinię akceptujesz regulamin zamieszczania opinii w serwisie. Grupa Wirtualna Polska S.A. z siedzibą w Warszawie jest administratorem twoich danych osobowych dla celów związanych z korzystaniem z serwisu. Zgodnie z art. 24 ust. 1 pkt 3 i 4 ustawy o ochronie danych osobowych, podanie danych jest dobrowolne, Użytkownikowi przysługuje prawo dostępu do treści swoich danych i ich poprawiania.
    Podoba Ci się ten artykuł? Chcesz więcej? Polub
    i bądź na bieżąco!