Morfologia krwi obwodowej

Niewielka próbka krwi, w zależności od tego jakim badaniom zostanie poddana, pozwala na ocenę szeregu parametrów odzwierciedlających funkcjonowanie naszego organizmu. Badanie krwi jest zwykle jednym z pierwszych zlecanych przez lekarza, gdy zgłaszamy się do jego gabinetu z powodu niepokojących nas dolegliwości. Najczęściej składa się ono z elementów takich jak morfologia, OB, badanie poziomu glukozy, badanie enzymów wątrobowych, parametrów czynności nerek, a także, w zależności od problemu który skłonił nas do wizyty u lekarza – innych analiz.

Zobacz film: "#dziejesienazywo: Dlaczego warto robić screening?"

Skład krwi

Krew składa się z elementów morfotycznych, potocznie nazywanych krwinkami oraz z osocza, czyli płynu w którym są one zawieszone. Morfologia bierze swą nazwę właśnie od elementów morfotycznych, które w tym badaniu poddawane są analizie. To najczęściej wykonywane badanie krwi pozwala wstępnie ocenić stan naszego zdrowia, a w przypadku stwierdzenia w jego wyniku nieprawidłowości - zasugerować przyczynę objawów chorobowych i ukierunkować lekarza w podejmowaniu dalszych kroków diagnostycznych czy leczniczych.

W składzie krwi wyróżniamy krwinki czerwone i białe, płytki krwi oraz płynne osocze. Przenośniki tlenu, czyli erytrocyty (krwinki czerwone), swoją barwę zawdzięczają zawartej w nich hemoglobinie - substancji, która potrafi wiązać i oddawać tlen, transportując go po całym organizmie. Drugim ważnym elementem krwi są leukocyty (krwinki białe). Służą one obronie przed bakteriami, wirusami, pierwotniakami, itp. Składają się z kilku podgrup - granulocytów, limfocytów i monocytów. Trzecią ważną grupą są płytki krwi (trombocyty) - wyspecjalizowane komórki, które potrafią się w odpowiednim momencie łączyć ze sobą i tworzyć skrzep uniemożliwiający wypływ krwi z uszkodzonego naczynia.

Poniżej znajdują się wyjaśnienia podstawowych skrótów znajdujących się na typowym wyniku morfologii krwi wraz z normami dla osób dorosłych – osobno dla kobiet i dla mężczyzn.

Skrót Pełna nazwa Norma dla kobiet Norma dla mężczyzn
WBC liczba krwinek białych (leukocytów) 4,8-10,8 x 109/l 4,8-10,8 x 109/l
RBC liczba krwinek czerwonych (erytrocytów) 4,2-5,4 x 1012/l 4,7-6,1 x 1012/l
HGB stężenie hemoglobiny 12-16 g/dl 14-18g/dl
MCV średnia objętość czerwonej krwinki 81-99 fl 80-94 fl
PLT liczba płytek krwi (trombocytów) 140-440 x 109/l 140-440 x 109/l

Krew żylna (taka, z której wykonuje się na przykład morfologię) jest najczęściej pobierana z żyły znajdującej się w zgięciu łokciowym. U małych dzieci do niektórych badań może być wykorzystana również krew z opuszki palca. Gdy do badania potrzebna jest krew tętnicza (jak na przykład w przypadku gazometrii) nakłuwa się pachwinę i pobiera krew z tętnicy udowej, a czasami z płatka ucha.

Nieprawidłowe wyniki morfologii

Morfologia krwi jest wykonywana przez automat, który zlicza elementy morfotyczne krwi, określając ich parametry takie jak wielkość czy objętość. Często obok badania automatycznego lekarz zleca wykonanie tzw. ręcznego rozmazu krwi. Polega on na ocenie pod mikroskopem próbki krwi w celu określenia ilości i wyglądu krwinek białych.

Krwinki białe, inaczej leukocyty (WBC) - wzrost ich liczby może być spowodowany stanem zapalnym, infekcją, nowotworem, ale spotykany jest także w stanie pełnego zdrowia - w ciąży, po wysiłku fizycznym, czy gdy wzrasta temperatura otoczenia. Zbyt mała liczba leukocytów świadczyć może o niedoborach odporności, infekcji, nowotworze.

Krwinki czerwone, inaczej erytrocyty (RBC) - bardzo duży wzrost ich liczby jest spotykany w przebiegu rzadkiej choroby – czerwienicy prawdziwej, częściej jednak występuje on na skutek przewlekłego niedotlenienia tkanek organizmu (na przykład w chorobach serca czy płuc). Do obniżenia ilości krwinek czerwonych dochodzi na skutek krwawień, niedoborów żelaza, niedoboru witaminy B12 czy kwasu foliowego, rozpadu krwinek czerwonych spowodowanego czynnikami zakaźnymi, bądź chorobami wrodzonymi. Obniżenie ilości krwinek czerwonych może świadczyć też o chorobie nerek czy nowotworze. Spotykane jest również w ciąży.

Hemoglobina (HGB) znajduje się we krwi w czerwonych krwinkach, dlatego zazwyczaj nieprawidłowe jej stężenia towarzyszą zaburzeniom ilościowym bądź jakościowym erytrocytów. Gdy stężenie hemoglobiny jest niższe niż być powinno, mówimy o niedokrwistości, czyli anemii. Może być ona spowodowana utratą krwi, rozpadem krwinek czerwonych, niedoborami żelaza, kwasu foliowego, witaminy B12 i wszystkimi innymi czynnikami wpływającymi na czerwone krwinki.

Średnia objętość krwinki czerwonej (MCV) - parametr ten ma znaczenie w poszukiwaniu przyczyn niedokrwistości. Gdy spowodowana jest ona utratą krwi lub niedoborem żelaza w organizmie - MCV obniża się, natomiast gdy przyczyną jest niedobór witaminy B12 bądź kwasu foliowego, dochodzi do jego wzrostu powyżej wartości prawidłowych.

Płytki krwi, czyli tromobocyty (PLT) – do zwiększenia ich liczby dochodzi po wysiłku fizycznym, w ciąży, ale także w przebiegu przewlekłych stanów zapalnych i niektórych nowotworów. Zbyt mała liczba płytek może być spowodowana na przykład podawaniem pewnych leków, niedoborami witamin, infekcjami oraz nowotworami.

Należy pamiętać, że każdy wynik badania laboratoryjnego, także morfologii, obarczony jest ryzykiem błędu (spowodowanego pomyłką pracownika laboratorium lub aparatu wykonującego pomiary). W przypadkach, gdy stwierdzane są duże odchylenia od normy badanie najczęściej jest powtarzane, aby owo ryzyko pomyłki wyeliminować.

Jeśli chodzi o interpretację otrzymanych wyników – najlepiej jest skonsultować się z lekarzem. Nie zawsze wynik nie mieszczący się w granicach normy świadczy o chorobie, podobnie jak nie zawsze wynik prawidłowy jest dowodem pełnego zdrowia.

Inne badania krwi

Poza morfologią krwi obwodowej każdy z nas przynajmniej raz w życiu miał, albo będzie miał wykonywane także inne badania. Wiele z nich przeprowadzanych regularnie pozwala na wykrycie zagrożenia groźnymi chorobami, takimi jak cukrzyca, choroba niedokrwienna serca, przewlekła choroba nerek, lub na zdiagnozowanie tych chorób we wczesnej postaci. We krwi można oznaczać:

Bardzo często oznaczane są wskaźniki stanu zapalnego, a zwłaszcza OB, czyli odczyn opadania krwinek czerwonych. U kobiet nie powinien przekraczać on 12 a u mężczyzn 8 mm/godzinę. Podwyższone wartości OB świadczyć mogą o zakażeniu, nowotworze, zaostrzeniu niektórych chorób przewlekłych.

W tzw. badaniu gazometrycznym można badać poziom między innymi dwutlenku węgla i tlenu we krwi. Ponadto oznaczane mogą być elektrolity (takie jak sód, potas, magnez, wapń), hormony inne niż hormony tarczycy, przeciwciała, markery nowotworowe (białka, których stężenie we krwi wzrasta w chorobach nowotworowych). Są to analizy, których nie wykonuje się jednak rutynowo u każdego pacjenta zgłaszającego się do lekarza pierwszego kontaktu.

Większość badań krwi powinna być wykonywana na czczo, minimum 8 godzin po spożyciu ostatniego posiłku.

Lekarz Małgorzata Waszkiewicz, 6 miesięcy temu

Bibliografia

  • Waterbury L. Hematologia, Urban & Partner, Wrocław 1998, ISBN 83-85842-68-3
  • Czech A., Tatoń J. Diagnostyka internistyczna, Wydawnictwo Lekarskie PZWL, Warszawa 2005, ISBN 83-200-3156-7
  • Wallach J., Interpretacja badań laboratoryjnych, Medipage, Warszawa 2011, ISBN 978-83-61104-38-4
  • Dembińska-Kieć A., Naskalski J.W., Diagnostyka laboratoryjna z elementami biochemii klinicznej, Urban & Partner, Wrocław 2009, ISBN 978-83-7609-137-2

Normy laboratoryjne

Komentarze (4)
~qwerty???
~qwerty??? 7 miesięcy temu

Czegoś ty nie rozumiem, Cytuję "Krwinki białe, inaczej leukocyty (WBC) - wzrost ich liczby może być spowodowany (...) nowotworem, (...). Zbyt mała liczba leukocytów świadczyć może o (...) nowotworze." To czy o nowotworze świadczy zbyt duża czy zbyt mała liczba WBC?

Odpowiedz
zapytaj lekarza

za darmo

  • Odpowiedź w 24 godziny
  • Bez żadnych opłat
  • Lekarze, psychologowie, dietetycy

lekarzy jest teraz online

0/500

Morfologia krwi obwodowej
najnowsze pytania

grupy wsparcia i fora dyskusyjne

Pomocni lekarze

Artykuły Morfologia krwi obwodowej
Morfologia krwi obwodowej

Rozmaz krwi - charakterystyka, parametry

Rozmaz krwi obwodowej to podstawowe badanie, które może dostarczyć lekarzowi informacji o stanie ogólnym pacjenta. Analiza ta polega na ocenie (...) krwi, takie jak białaczka. * Niedocukrzenie krwi *...

Morfologia krwi - zastosowanie, normy, interpretacja

Badania krwi - hematokryt (WIDEO)

Badania krwi - hematokryt (WIDEO) Odtwórz wideo

Oznaczanie hematokrytu we krwi jest badaniem krwi określającym stosunek objętości osocza do objętości składników komórkowych krwi (czyli erytrocytów (...) . Poziom hematokrytu zależy od: liczby czerwonych...

Morfologia krwi - zastosowanie, normy, interpretacja

Badanie P-LCR - charakterystyka, normy

, podwyższony wynik badania P-LCR nie ma większego znaczenia. * Podstawowe profilaktyczne badania okresowe - krew, cholesterol, cukier * Morfologia krwi obwodowej * Oznaczanie (...)...

Morfologia krwi - zastosowanie, normy, interpretacja

Badania krwi - Leukocyty (WIDEO)

Badania krwi - Leukocyty (WIDEO) Odtwórz wideo

Leukocyty, zwane również krwinkami białymi, stanowią element morfotyczny krwi. Zaliczamy do nich granulocyty (neutrofile, bazofile, eozynofile (...) ) oraz limfocyty i monocyty. Liczba krwinek białych znajdujących się we krwi...

Morfologia krwi - zastosowanie, normy, interpretacja

Badania krwi - Monocyty (WIDEO)

Badania krwi - Monocyty (WIDEO) Odtwórz wideo

. Komórki te biorą udział w odpowiedzi immunologicznej organizmu. Biorą udział w procesie usuwania krwi z obumarłych komórek oraz procesie usuwania bakterii (...) poziom monocytów we krwi może być różny. Stan w którym...

Morfologia krwi - zastosowanie, normy, interpretacja

Badania krwi - Potas (K) (WIDEO)

Badania krwi - Potas (K) (WIDEO) Odtwórz wideo

się wewnątrzkomórkowo. Minerał ten jest konieczny dla prawidłowego funkcjonowania naszego organizmu -wręcz jest on niezbędny do życia. Stężenie potasu we krwi (...) może mieć wpływ na prawidłowe funkcjonowanie nerek, poziom hormonów...

Morfologia krwi - zastosowanie, normy, interpretacja

Badania krwi - stężenie białka całkowitego (WIDEO)

Badania krwi - stężenie białka całkowitego (WIDEO) Odtwórz wideo

Białko całkowite stanowi zbiór wielu klas białek znajdujących się w płynnej krwi, takich jak np. albuminy i globuliny. Białka są ważną częścią (...) odpornościowego. Test na stężenie białka całkowitego przeprowadzany jest poprzez zbadanie...

Morfologia krwi - zastosowanie, normy, interpretacja

Badania krwi - glukoza (WIDEO)

Badania krwi - glukoza (WIDEO) Odtwórz wideo

dla zdrowia - i dlatego badanie poziomu cukru we krwi jest bardzo ważnym badaniem profilaktycznym. Jak wygląda badanie poziomu glukozy we krwi (...) cukrzycy wykonuje się również tzw. profile glikemii. Są to badania...