Wojeryzm – na czym polega podglądactwo?

Wojeryzm (voyeuryzm) to inaczej podglądactwo lub oglądactwo, zwane też skoptofilią. Na czym polega? To rodzaj parafilii seksualnej, czyli zaburzenia preferencji seksualnych. Jego istotą jest podglądanie osób nagich, rozbierających się czy myjących, a także oddających się praktykom seksualnym. Akt podglądactwa jest dla podglądacza bodźcem seksualnym niezbędnym do osiągnięcia pobudzenia seksualnego. Jest źródłem osiągania podniecania, przyjemności i satysfakcji seksualnej.

Podglądaniu w znaczeniu skoptofilii towarzyszy zwykle silne podniecenie i onanizm. Do orgazmu dochodzi zwykle w wyniku masturbacji, zarówno towarzyszącej podglądactwu, jak i wskutek pojawienia się wspomnienia obserwowanych scen. Zdarza się, że zachowanie takie stanowi jedyną formę aktywności seksualnej dotkniętej oglądactwem osoby.

Oglądacze mogą podglądać zarówno jawnie, jak i w ukryciu, zwykle nie dążą jednak do ujawnienia się. Co ważne osoba podglądająca, czyli voyer, nie pragnie kontaktu seksualnego z osobą lub osobami podglądanymi.

Wojeryzm uznawany jest za zaburzenie psychiczne z grupy zaburzeń osobowości i zachowania. W „Międzynarodowej klasyfikacji chorób i problemów zdrowotnych” został sklasyfikowany jako „oglądactwo” pod symbolem F65.3.

Częstotliwość występowania wojeryzmu jest trudna do oszacowania. Wiadomo, że zjawisko częściej występuje wśród mężczyzn heteroseksualnych, zazwyczaj o ograniczonej aktywności seksualnej. Jakie są przyczyny wojeryzmu? Zwykle zaczyna się u nastolatków (najczęściej jeszcze przed 15. rokiem życia), często przypadkiem.

Obserwowanie nieświadomej tego osoby, która jest naga lub odbywa stosunek seksualny jest początkiem, zaś każdy kolejny akt wzmacnia i utrwala chęci podglądania. Oglądactwo cechuje się przewlekłym przebiegiem, jednak podglądanie nie zawsze przeradza się w patologię. Zdarza się, że potrzeba podglądania nagości obcych, nieświadomych tego osób, wycisza się wraz z podjęciem aktywności seksualnej.

Wojeryzm definiowany jest jako powtarzająca się lub stała tendencja do podglądania ludzi, bez ich wiedzy, w czasie seksualnych zbliżeń czy w intymnych sytuacjach. Aby zdiagnozować problem, podglądanie musi być preferowanym lub jedynym sposobem osiągnięcia satysfakcji seksualnej.

Kryteriami niezbędnymi do rozpoznania wojeryzmu są:

• powtarzająca się lub stała skłonność do oglądania ludzi w zachowaniach seksualnych lub intymnych (rozbieranie się), związana z pobudzeniem seksualnym i masturbacją. Towarzyszy mu brak zamiaru ujawniania swej obecności oraz brak zamiaru kontaktu seksualnego z obserwowaną osobą,
• fantazje lub zachowania, które wywołują silny dyskomfort bądź prowadzą do upośledzenia w społecznym, zawodowym lub innym obszarze funkcjonowania,
• obserwacja, że osoba dotknięta zaburzeniem nie potrafi powstrzymać się od realizowania swojego popędu, jednocześnie odczuwa wyrzuty sumienia i ma poczucie winy (osoba zarówno realizuje ten popęd, jak i odczuwa z tego powodu wyraźne cierpienie),
• silnie podniecające fantazje seksualne, impulsy seksualne lub zachowania, które prowadzą do obserwowania osoby, która nieświadoma podglądactwa jest naga, rozbiera się lub jest w trakcie aktywności seksualnej, pojawiają się przez co najmniej 6 miesięcy.

Wojeryzm nie jest zjawiskiem wnikliwie zbadanym, ponieważ osoby nim dotknięte rzadko ujawniają swoje preferencje. Podglądacze zwykle wstydzą się i nie zgłaszają do specjalisty. Najczęściej wojeryści nie szukają pomocy. Zdarza się, że do konsultacji ze specjalistą skłania ich wejście w konflikt z prawem.

Aby leczenie wojeryzmu było skuteczne, podglądacz musi wyrazić chęć i potrzebę zmiany wzorców zachowań. Najczęściej stosuje się psychoanalizę i terapię behawioralną. Niekiedy pomocna bywa również terapia psychodynamiczna, która pozwala dotrzeć do przyczyny problemu.

W terapii kluczowa jest nauka kontroli impulsów, które skłaniają do podglądactwa osób, które nie wyrażają na to zgody oraz stosowanie społecznie akceptowanych form osiągania satysfakcji seksualnej. Nie istnieją wiarygodne badania oceniające wyniki stosowania terapii.

Wojeryzmu nie leczy się farmakologicznie. Wyjątkiem jest występowanie innych zaburzeń. Wówczas podaje się leki przeciwlękowe lub antydepresyjne.