Ostry brzuch

Ostry brzuch to stan utrzymujących się lub narastających objawów, w tym bólów brzucha, wymiotów, nudności, zatrzymania gazów i stolca, których przyczyną jest choroba dotycząca jamy brzusznej. Objawy pojawiają się nagle i cechują się ostrością, jednak w niektórych przypadkach (np. u osób starszych, dzieci i kobiet w ciąży) ostry brzuch może przebiegać bez bólu. Ostry brzuch wymaga interwencji lekarza, a bardzo często również chirurga, gdyż stanowi zagrożenie dla zdrowia i życia pacjenta.

Przyczyny i objawy ostrego brzucha

Podłoże ostrego brzucha może być bardzo różne. Dolegliwość ta może wynikać:

• ze stanu zapalnego dotyczącego jednego z narządów jamy brzusznej - może to być zapalenie trzustki, zapalenie wyrostka robaczkowego, zapalenie żołądka lub zapalenie pęcherzyka żółciowego;
• z zaburzeń drożności przewodu pokarmowego, nerek lub wątroby, czyli takich dolegliwości, jak kolka nerkowa, kolka wątrobowa lub niedrożność jelit;
• z perforacji ściany żołądka i związanym z tym zapaleniem otrzewnej; do perforacji może dojść w wyniku rozwoju choroby wrzodowej jelita, żołądka bądź pęcherzyka żółciowego;
• z krwawienia z narządów jamy brzusznej w wyniku urazu;
• z krwawienia będącego wynikiem ciąży pozamacicznej.

Główne objawy ostrego brzucha to:

• nagły, silny ból brzucha, który nasila się przy ruchach i kaszlu,
• nudności i wymioty,
• brzuch deskowaty, czyli napięcie mięśni jamy brzusznej,
• znaczne wzdęcie brzucha,
• brak perystaltyki jelit – tzw. cisza w brzuchu.

Zdarza się, że do tych symptomów dochodzą dodatkowo objawy wstrząsu, do których należą bladość, niepokój, odwodnienie oraz tachykardia, czyli przyśpieszenie akcji serca.

Rodzaj manifestowanych objawów uzależniony jest od podłoża ostrego brzucha.

Diagnostyka i leczenie ostrego brzucha

W razie wystąpienia niepokojących objawów, należy zwrócić się o pomoc do specjalisty. Lekarz przeprowadzi wywiad i zleci niezbędne badania. Ważne jest, aby udzielić wyczerpujących informacji na temat symptomów i odczuwanych dolegliwości, gdyż leczenie będzie skuteczne tylko wtedy, gdy ustali się przyczynę schorzenia. W rozpoznaniu ostrego brzucha dużą rolę odgrywa badanie fizykalne (lekarz dotyka brzucha chorego i próbuje określić charakter dolegliwości i narządy, których one dotyczą), badanie rentgenowskie i USG jamy brzusznej oraz badania laboratoryjne.

Osoba, u której wynikło podejrzenie ostrego brzucha, nie powinna przyjmować pokarmów, napojów ani leków, gdyż może to utrudnić diagnostykę. Najlepszym rozwiązaniem jest natychmiastowe udanie się do lekarza bądź wezwanie pogotowia. Jest to szczególnie wskazane, jeśli brzuch chorego jest napięty lub wystąpią takie objawy, jak fusowate wymioty lub utrzymujące się ponad 24 godziny zatrzymanie stolca i gazów. Osoba, u której wystąpi ostry brzuch powinna być skierowana na ostry dyżur, gdyż często w takich wypadkach niezbędne jest leczenie operacyjne.
Ostry brzuch stanowi duże zagrożenie dla zdrowia i życia pacjenta. Nie wolno go lekceważyć ani leczyć domowymi sposobami. Najlepiej jak najszybciej skontaktować się ze specjalistą.