Czym są uzależnienia?

Uzależnienie zaczyna się tam, gdzie kończy się kontrola, a zaczyna przymus i człowiek nie potrafi już reagować inaczej mimo oczywistych negatywnych skutków. Dominującym schorzeniem naszych czasów stają się uzależnienia (nałogi). Wydaje się również, że kluczową rolę w rozpowszechnianiu nałogów odgrywa dążenie do uzyskania kontroli nad swoimi uczuciami w celu złagodzenia cierpienia i zapewnienia sobie przyjemności. Obecność tego dążenia w życiu człowieka jest zrozumiała, ale niektóre sposoby jego realizacji mogą okazać się niebezpieczne. Nadmierne eksploatowane narzędzia, służące do uzyskania panowania nad stanem własnych uczuć, mogą się przekształcać w pułapki nałogów. Człowiek staje się „niewolnikiem” narzędzi – traci kontrolę nad ich używaniem i to one używają jego. Te współczesne narzędzia szczęścia można podzielić na dwie kategorie: używki (alkohol, leki, narkotyki, papierosy) oraz pewne zachowania (gry, seks, praca, jedzenie, rozrywka, ćwiczenia fizyczne). Czasem w uporczywym poszukiwaniu uspokojenia chodzi o sprawowanie kontroli nad tłumioną wrogością i irytacją.

Zobacz film: "Kiedy należy zgłosić się do psychiatry?"

Szczególne zagrożenie, jakie tworzą nałogowe pułapki, jest związane z faktem, że umysł osoby, która się uzależnia, przestaje być zdolny nie tylko do racjonalnego myślenia, lecz ulega wręcz zniewoleniu przez prymitywne i emocjonalne pragnienia i popędy (uruchamia się „myślenie życzeniowe”). Kształtowanie się nałogowego ukierunkowania osobowości pobudzane jest błędnymi sposobami poszukiwania wolności i autonomii osobistej, które stają się źródłem lęku, cierpienia i osamotnienia. Sięgając po „narzędzia szczęścia”, które złudnie obiecują kontrolę nad światem uczuć, ludzie wpadają w nałogowe pułapki i w końcu tracą nawet iluzję wolności. Ta ucieczka od wolności, prowadząca do uzależnienia, staje się współczesną wersją totalitarnego zniewolenia. Kiedy nałogowe postępowanie przekształca się w chorobę, bardzo trudno jest rozpocząć leczenie.

Zaburzenia narcystyczne u alkoholików powodują, że ich Ja jest mało spójne i łatwo podlega dezintegracji, co sprzyja powstawaniu stanów paniki i zagrożenia. Brak stabilnej struktury życia psychicznego jest źródłem deficytu zdolności do regulacji napięcia, do uspokajania się i do regulowania poczucia wartości. Bardzo często uzależniają się osoby, które nie miały traumatycznych doświadczeń w dzieciństwie, u których nie występowały zaburzenia rozwoju emocjonalnego, a problemy osobiste pojawiły się dopiero w czasie nadużywania alkoholu. Interwencje terapeuty nie mogą koncentrować się na empatycznej komunikacji z pacjentem. Niezbędne jest też konfrontowanie pacjenta z jego iluzjami i zaprzeczeniami. Diagnozowanie psychologicznych mechanizmów uzależnienia jest trudne, ponieważ łatwo dać się wciągnąć w logiczną, zwartą wersję kłopotów przedstawianą przez pacjenta, zapominając, że jest ona tylko wytworem chorego systemu myślenia. Należy zbadać, jak pacjent się czuje i co robi, gdy w jego życiu codziennym nic szczególnego się nie wydarza. Dobrze jednak pamiętać, że u osób uzależnionych taka sytuacja nie oznacza błogiego spokoju czy znudzenia. Kiedy rzeczywistość nie dostarcza silnych bodźców odwracających uwagę, muszą się oni konfrontować ze swoimi osobistymi problemami i złym samopoczuciem. Nie potrafią poradzić sobie z przykrymi emocjami inaczej, jak przez ich stłumienie. Wzrasta więc w nich napięcie, które stale towarzyszy monotonii emocjonalnej. Ponadto, gdy codzienne życie nie sprawia większych kłopotów, to osobom uzależnionym zaczyna brakować pretekstów do wyładowania się, co również powoduje kumulację emocji i wzrost napięcia.

Modlitwa znana i propagowana w środowisku ludzi zajmujących się problemem alkoholowym na całym świecie, powtarzana często na mityngach AA:

„Boże, użycz mi pogody ducha, bym godził(a) się z tym, czego nie mogę zmienić. Odwagi – by zmieniać to, co zmienić jestem w stanie. Mądrości – bym odróżniał(a) pierwsze od drugiego.”

Komentarze
zapytaj lekarza

za darmo

  • Odpowiedź w 24 godziny
  • Bez żadnych opłat
  • Lekarze, psychologowie, dietetycy

lekarzy jest teraz online

0/500

Uzależnienia
najnowsze pytania

Dyskusje na forum

Pomocni lekarze

Artykuły Uzależnienia
Uzależnienia

7 niecodziennych rodzajów uzależnień

7 niecodziennych rodzajów uzależnień

Diogenesa polegającym na kompletnym zaniedbaniu higieny osobistej. Pagofagia Takim terminem określa się uzależnienie od jedzenia kostek lodu (...) , co jest charakterystyczne dla niedokrwistości. Choć nietypowe, uzależnienie...

Uzależnienia

Uzależnienie od leków

Uzależnienie od leków określa się inaczej mianem lekomanii. Dla lekomana najbliższym „przyjacielem" stają się tabletki, kapsułki i różnego rodzaju (...) psychiatrycznych znajduje się kilka terminów-substytutów na opis tego samego zjawiska:...

Uzależnienia

Zdumiewające skutki abstynencji

Zdumiewające skutki abstynencji

Zdrowsza wątroba, spadek wagi, niższy poziom cholesterolu i znacznie mniejsze problemy z koncentracją. Oto lista skutków abstynencji, jakie zaobserwowano u osób, które zdecydowały się wziąć udział w eksperymencie przeprowadzonym przez brytyjskich naukowców. Specjaliści...

Uzależnienia

Uzależnienie od papierosów

Uzależnienie od papierosów

Uzależnienie od papierosów albo inaczej nikotynizm wydaje się być pozornie bezpieczną praktyką. Brak bezpośrednich negatywnych skutków palenia (...) . Na czym polega uzależnienie od nikotyny, jakie są skutki długotrwałego...

Uzależnienia

Szczepionka na uzależnienia

skuteczna szczepionka przeciwko uzależnieniom. Działanie szczepionki W skład szczepionki wchodzą wirusy prowadzące do przeziębienia połączone (...) szczepionka przeciwko uzależnieniom przeszła już z pozytywnymi...

Uzależnienia

Podatność na uzależnienia

Podatność na uzależnienia

Możemy nie mieć wpływu na wrodzone czynniki prowadzące do uzależnienia, jednak to, czy wybierzemy nałóg na skutek nacisku środowiska, jest jedynie w naszych rękach.

Uzależnienia

Uzależnienie od telewizji

Uzależnienie od telewizji

Naukowcy z Australii wykazali, że codzienne, kilkugodzinne patrzenie w ekran pogarsza znacznie wydolność naszego organizmu, przez co staje się on słabszy i bardziej podatny na niebezpieczne, przewlekłe choroby.

Uzależnienia

W sieci uzależnień

W sieci uzależnień

- uzależnionym można być praktycznie od wszystkiego. Hazard, internet i zakupy - Szacuje się, że w ubiegłym roku 14,6 mln młodych Europejczyków między 15. a (...) jej około 2,3 mln osób w wieku od 15 do 34 lat (1,9 proc). Okazuje...