Cukrzyca ciężarnych

Cukrzyca ciążowa, zwana też cukrzycą ciężarnych, jest to - zgodnie z definicją - każde zaburzenie gospodarki węglowodanowej wykryte po raz pierwszy w czasie ciąży. Cukrzyca ciążowa występuje u około 3 do 6% wszystkich ciężarnych kobiet. U 30% kobiet powtarza się w kolejnej ciąży. Zwykle rozpoczyna się w piątym lub szóstym miesiącu ciąży (24-28 tydzień) i zazwyczaj znika wkrótce po porodzie, ale u 30-45% kobiet może się wiązać ze zwiększonym ryzykiem zachorowania po ok. 15 latach na cukrzycę typu II.  

Przyczyny i czynniki ryzyka cukrzycy ciążowej

Po posiłku trzustka zaczyna wytwarzać insulinę - hormon, który obniża poziom cukru we krwi, umożliwiając jego wnikanie do komórek.

W cukrzycy ciężarnych, organizm kobiety wytwarza odpowiednią ilość insuliny, jednak działanie insuliny jest częściowo blokowane przez inne hormony, których ilość znacznie wzrasta w okresie ciąży (należą do nich np. progesteron, prolaktyna, estrogeny, kortyzol). Dochodzi do rozwoju insulinooporności, czyli zmniejszenia wrażliwości komórek na działanie insuliny. Komórki trzustki produkują coraz większą ilość insuliny, aby utrzymać prawidłowy poziom glukozy we krwi, mimo niekorzystnych warunków. W efekcie, zazwyczaj około 24-28 tygodnia ciąży, dochodzi do ich przeciążenia i utraty kontroli nad gospodarką węglowodanową. Ponieważ łożysko rośnie, produkowana jest coraz większa ilość hormonów, co tym samym zwiększa oporność na insulinę. Poziom cukru we krwi podnosi się powyżej obowiązujących norm. Stan taki nazywamy hiperglikemią.

Cukrzyca ciążowa może wystąpić u każdej ciężarnej kobiety, jednak istnieją pewne czynniki ryzyka, które zwiększają zagrożenie rozwojem cukrzycy ciężarnych. Czynniki te obejmują:


• wiek powyżej 35 roku życia,
• wielorództwo,
• urodzenie uprzednio dziecka o masie >4 kg,
• otyłość,

• cukrzyca typu II lub cukrzyca ciężarnych w rodzinie,

• cukrzyca ciążowa w poprzedniej ciąży,

• nadciśnienie tętnicze.

Skutki cukrzycy ciężarnych dla matki i dziecka
Powikłania matczyne związane z wystąpieniem cukrzycy ciążowej, to:

• wielowodzie,
• nadciśnienie tętnicze,
• nawracające zakażenia dróg moczowo-płciowych,
• duży uraz kanału rodnego podczas porodu lub zwiększone ryzyko porodu operacyjnego,
• ryzyko rozwoju cukrzycy po porodzie.

Do powikłań płodowych związanych z cukrzycą ciążową zaliczamy:

• makrosomię (masa płodu >4 kg)
• uraz okołoporodowy,
• niedojrzałość układu oddechowego, skłonność do zaburzeń metabolicznych w okresie noworodkowym,
• większe ryzyko rozwoju otyłości w wieku późniejszym.

Rozpoznanie i leczenie cukrzycy ciężarnych

Cukrzycę ciężarnych rozpoznaje się na podstawie wyników doustnego testu obciążenia 50 g glukozy (GCT).

Jest to badanie przesiewowe, wykonywane u każdej ciężarnej w 24 tygodniu ciąży. Dobry wynik tego testu wyklucza cukrzycę ciążową, zaś zły wynik jest wskazaniem do wykonania kolejnego testu zwanego OGTT, którego wynik decyduje o rozpoznaniu.

 

W razie rozpoznania cukrzycy ciążowej wdraża się leczenie, którego celem jest uzyskanie prawidłowych stężeń glukozy we krwi matki. Leczenie rozpoczyna się od wprowadzenia diety cukrzycowej z ograniczeniem cukrów prostych. Jeżeli po ok. 5-7 dniach stosowania diety nie uzyska się wyrównania poziomu glukozy we krwi, zalecane jest wprowadzenie insulinoterapii. Można ją stosować w postaci wielokrotnych wstrzyknięć insuliny lub ciągłego wlewu z użyciem osobistej pompy insulinowej.