Urazy niepenetrujące do gałki ocznej - rodzaje, leczenie

Stłuczenia oczodołu są najczęstszą formą obrażeń, przede wszystkim spowodowanych wypadkami komunikacyjnymi. W mniej skomplikowanych przypadkach ich efektem są wylewy podskórne i podspojówkowe wraz z otarciami powiek, obrażenia tkanek miękkich, natomiast w ciężkich przypadkach, mogą powodować krwiaki oczodołu przemieszczające gałkę oczną. W takich sytuacjach konieczne jest dokładne badanie okulistyczne, oceniające stan anatomiczny i czynnościowy oczodołu oraz gałki ocznej, a także badanie radiologiczne i USG. Postępowanie jest uzależnione od indywidualnego stanu.

Złamania kości oczodołu, są zróżnicowaną grupą obrażeń, których konsekwencje są zależne od umiejscowienia. Ze względu na swą charakterystykę, na uwagę zasługują złamania w okolicy szczeliny oczodołowej górnej, powodujące zespół o tej samej nazwie - wynika on z uszkodzenia nerwów oraz żył, przebiegających przez otwór prowadzący do oczodołu. Zespół ten objawia się: opadaniem powieki górnej, rozbieżnym ustawieniem gałki ocznej, zniesieniem czucia skóry czoła, powieki górnej i rogówki, rozszerzeniem źrenicy, zastojem żylnym w obrębie oczodołu i w konsekwencji wytrzeszczem gałki ocznej.

Warto też wspomnieć o złamaniu blaszki oczodołowej kości sitowej – w kości tej znajdują się zatoki sitowe, a więc po jej uszkodzeniu do oczodołu może przedostać się powietrze powodując powstanie odmy oczodołu (objawia się wytrzeszczem i podwójnym widzeniem) lub odmą podskórną (podczas przyduszania palcami skóry słyszalne jest charakterystyczne trzeszczenie pęcherzyków powietrza).

Krwiak pozagałkowy, powstaje w wyniku wynaczynienia i gromadzenia się krwi w oczodole. Poprzez powiększanie się i „zajmowanie miejsca” powoduje on wytrzeszcz gałki ocznej, zaburzenia jej ruchomości, wylewy krwi w obrębie powiek i pod spojówką oraz inne urazy oka.

Poważnym urazem jest też zwichnięcie gałki ocznej ku przodowi, czyli jej przesunięcie w wymienionym kierunku z jednoczesnym zaciśnięciem powiek, uniemożliwiającym powrót na właściwe miejsce. W krótkim czasie prowadzi ono do ciężkich powikłań, dlatego wymaga jak najszybszego odprowadzenia gałki ocznej na swoje miejsce. Do obrażeń tego typu dochodzi w przypadku silnego ucisku na gałkę oczną od strony skroniowej, czyli bocznej – jest to tak zwany „cios Apaczów”.

Urazy oczodołu mogą prowadzić także do obrażeń nerwu wzrokowego. Następuje to w mechanizmie bezpośredniego uszkodzenia nerwu lub w wyniku przerwania ukrwienia nerwu, w wyniku pourazowego obrzęku tkanek oczodołu, wzrostu ciśnienia wewnątrzoczodołowego i zatrzymania krążenia w tej okolicy. Pourazowe uszkodzenie nerwu wzrokowego cechuje całkowita ślepota po danej stronie wraz z brakiem odruchu źrenicy na światło.

Postępowanie w urazach oczodołu zależy od jego charakteru, zakresu uszkodzenia i towarzyszących obrażeń. Konieczna jest, oprócz interwencji okulistycznej, często pomoc neurochirurgiczna czy laryngologiczna. Natomiast bezpośrednio po urazie głównym zadaniem jest wykonie opatrunku zapobiegającego rozwieraniu się rany, wypychaniu zawartości oczodołu na zewnątrz oraz wysychaniu powiek i oka.