Niacyna (witamina PP, witamina B3) - rola, zapotrzebowanie, nadmiar, niedobór

spis treści
rozwiń

Witamina PP, zwana kwasem nikotynowym, niacyną lub witaminą B3, pełni zróżnicowaną rolę w organizmie. Jej niedobory powodują pelagrę. W dużych dawkach (powyżej 1 g/dobę) niacyna jest stosowana w leczeniu miażdżycy.

1. Niacyna - rola witaminy PP

Niacyna jest witaminą rozpuszczalną w wodzie. Stanowi substrat do syntezy koenzymów, niezbędnych do prawidłowego funkcjonowania komórek. Witamina PP warunkuje prawidłowe funkcjonowanie układu nerwowego, uczestniczy w syntezie hormonów steroidowych (estrogeny, progesteron, testosteron, hydrokortyzol) oraz hormonów tarczycy – tyroksyny, i trzustki – insuliny. Niacyna należy do najbardziej trwałych witamin, jest bowiem mało wrażliwa na wysoką temperaturę oraz działanie tlenu i promieni UV. Głównym źródłem niacyny jest mięso, ryby, nasiona zbóż oraz roślin strączkowych, a także mleko, zielone liściaste warzywa (natka pietruszki, koperek, sałata, szpinak, szczaw). Niewielkie ilości witaminy PP znajdują się również w kawie i herbacie.

Zobacz film: "Tłuszcze mogą być zdrowe. Sprawdź jakie są najlepsze dla dziecka"

Zawartość niacyny w produktach żywnościowych w mg/100 g

Produkt Stężenie niacyny Produkt Stężenie niacyny
Drożdże 40-50 Pomidory 0,6
Otręby pszenne 30-35 Cebula 0,7-1,8
Orzeszki ziemne 17,2 Mięso wieprzowe 0,8-8,8
Grzyby 4,6 Mięso cielęce 6,5-17
Ziemniaki 1,5 Mięso wołowe 7,6-8,4
Sery 1,2 Mięso drobiowe 4,7-14,7
Mleko 0,1 Ryby morskie 8,0

2. Niacyna - zapotrzebowanie na witaminę PP

Zapotrzebowanie na witaminę PP wzrasta w czasie laktacji, u kobiet stosujących środki antykoncepcyjne, u chorych na raka oraz u osób z niedoborem białka.

Zapotrzebowanie na witaminę B3 waha się w zależności od płci i wieku danej osoby. Inne jest także zapotrzebowanie na tę witaminę dla kobiet w ciąży.

Dawki witaminy powinny wyglądać jak poniżej:

  • 6-10 mg na dzień dla dzieci w wieku 1-3 lat,
  • 8-16 mg na dzień dla dzieci w wieku 4-8 lat,
  • 14 mg na dzień dla kobiet,
  • 16 mg na dzień dla mężczyzn,
  • 17-18 mg na dzień dla kobiet w ciąży.

3. Niacyna - nadmiar witaminy B3

Nadmiar witaminy B3 pojawia się przy przyjmowaniu powyżej 35 mg tej witaminy na dzień. Dzieje się tak zwykle w przypadku przyjmowania tej witaminy w tabletkach.

Objawy nadmiaru to witaminy PP:

4. Niacyna - niedobór witaminy B3

Niedobór witaminy PP może być wynikiem niedożywienia, alkoholizmu i diety niezawierającej tej witaminy. Witamina B3 występuje w orzechach (ziemnych), migdałach, drożdżach, pomidorach, soi, ziarnach zbóż, mięsie (wołowinie, wątróbce, mięsie z kurczaka), rybach (tuńczyku, łososiu), kaszy gryczanej i otrębach. Naturalne występowanie witaminy w bardzo wielu produktach sprawia, że niedobór z przyczyn dietetycznych jest możliwy głównie u osób niedożywionych. W przypadku normalnej diety, niedobory witaminy B3 są bardzo rzadkie.

Nie zawsze jednak winne jest niedożywienie czy alkoholizm. Do przyczyn niedoboru tej witaminy zalicza się także długotrwałe stosowanie leków na gruźlicę. Choroby upośledzające wchłanianie z jelit i nerek, takie jak choroba Hartnupów, przyczyniają się do zbyt niskiego poziomu witaminy B3 w organizmie. Ponadto zaburzony metabolizm niacyny stwierdzany jest w wielu schorzeniach, na przykład schizofrenii, chorobie Hodkingsa, w hipercholesterolemi i depresji. Rakowiak, zwiększający produkcję serotoniny, również znacząco obniża poziom witaminy PP.

Początkowo niewielki niedobór witaminy PP wywołuje tylko spowolnienie metabolizmu, co skutkuje na przykład obniżeniem tolerancji na zimno. Niedobór witaminy PP (przeciwpelagrycznej, jak już zostało wspomniane) powoduje pojawienie się choroby o nazwie pelagra. Inaczej tę chorobę nazywa się rumieniem lombardzkim. Na świecie pelagra jest często spotykana w Indiach, Chinach oraz Afryce, gdzie głównym źródłem pożywienia jest kukurydza.

Do charakterystycznych objawów pelagry należą:

Pelagra w przypadku braku leczenia jest chorobą śmiertelną.

5. Niacyna w medycynie

W medycynie witamina PP jest stosowana w terapii zaburzeń metabolizmu lipidów oraz lipoprotein, które są główną przyczyną rozwoju miażdżycy. W dawkach powyżej 1 grama na dobę zwiększa we krwi poziom cholesterolu HDL oraz jednocześnie zmniejsza poziom triglicerydów oraz cholesterolu LDL.

Ponadto, w komórkach tłuszczowych witamina PP zwiększa wytwarzanie hormonu adiponektyny, który wykazuje działanie przeciwmiażdżycowe. W badaniach klinicznych dowiedziono również właściwości przeciwmigrenowe witaminy PP. Niacyna pomaga usunąć objawy migreny.

Jednakże przyjmowanie dużych dawek niacyny (>100 mg/dobę) wywołuje szereg objawów niepożądanych. Należą do nich: nagłe zaczerwienienie skóry twarzy, uczucie gorąca, mrowienie i swędzenie skóry twarzy, ramion i klatki piersiowej. Ponadto u niektórych osób występują dolegliwości żołądkowo-jelitowe, w tym nudności, wymioty, wzdęcia, biegunka, a także może wystąpić nasilenie choroby wrzodowej.

Polecane dla Ciebie

Pomocni lekarze

Szukaj innego lekarza

Komentarze

Wysyłając opinię akceptujesz regulamin zamieszczania opinii w serwisie. Grupa Wirtualna Polska S.A. z siedzibą w Warszawie jest administratorem twoich danych osobowych dla celów związanych z korzystaniem z serwisu. Zgodnie z art. 24 ust. 1 pkt 3 i 4 ustawy o ochronie danych osobowych, podanie danych jest dobrowolne, Użytkownikowi przysługuje prawo dostępu do treści swoich danych i ich poprawiania.
    Podoba Ci się ten artykuł? Chcesz więcej? Polub
    i bądź na bieżąco!