Badanie kontrastowe przełyku, żołądka i dwunastnicy

Badanie kontrastowe przełyku, żołądka i dwunastnicy wykonuje się na zlecenie lekarza, gdy występują objawy chorób jelita cienkiego, objawy patologii górnego odcinka przewodu pokarmowego, a wykonanie badania endoskopowego jest niemożliwe, również w przypadku, kiedy wyniki badania endoskopowego nie są do końca jasne.

Spis treści

Przebieg badania kontrastowego przełyku, żołądka i dwunastnicy

Na badanie radiologiczne górnego odcinka układu pokarmowego należy się przygotować. Poprzedniego wieczoru nie należy jeść kolacji, a w dniu badania należy być na czczo i nie wolno palić. Zanim zacznie się badanie układu pokarmowego, należy poinformować wykonującego badanie o przyjmowanych tego dnia lekach oraz o ciąży. W trakcie badania trzeba zgłosić wszelkie nietypowe objawy, na przykład uczucie bólu. Badanie radiologiczne przewodu pokarmowego trwa zaledwie kilkanaście minut, a po jego zakończeniu pacjent nie musi pozostawać pod opieką lekarską. Badanie nie powoduje skutków ubocznych, z wyjątkiem kobiet w ciąży.

Badanie przełyku, żołądka i dwunastnicy zaczyna się od przyjęcia przez pacjenta około 50 ml zawiesiny barytu, która pochłania promieniowanie rentgenowskie. Środek ten wnika w fałdy śluzówki przewodu pokarmowego. Pacjent jest obracany w pozycji stojącej i leżącej, aby preparat dokładnie pokrył błonę śluzową żołądka. Wówczas wykonywane są zdjęcia w wyniku przepuszczenia promieniowania rentgenowskiego przez ciało pacjenta. Na zdjęciach widoczny jest kształt przewodu pokarmowego. W tym samym czasie następuje badanie żołądka, przełyku i dwunastnicy. Co jakiś czas, wykonujący badania uciska lekko powłoki brzuszne, aby poprawić widoczność fragmentów układu pokarmowego.
Wynik badania radiologicznego ma formę opisu, do którego w niektórych przypadkach dołącza się zdjęcia radiologiczne.

Wskazania do badania kontrastowego przełyku, żołądka i dwunastnicy

Celem badania jest pokazanie na zdjęciach radiologicznych zmian zarysów oraz sztywności ścian. Niekiedy oprócz badania radiologicznego wykonuje się badanie radioskopowe, które pomaga zdiagnozować ewentualne zaburzenia funkcjonowania układu pokarmowego. Do badania żołądka stosuje się metodę jednokontrastową oraz dwukontrastową. Metoda pierwsza polega na przyjęciu przez pacjenta małej ilości środka cieniującego. Pozwala to uwidocznić fałdy błony śluzowej. Natomiast metoda druga zakłada dodanie do preparatu powietrza, dzięki czemu możliwe jest zauważenie nawet najmniejszych elementów błony śluzowej.

Badanie RTG jest konieczne, gdy występuje podejrzenie, że układ pokarmowy nie funkcjonuje prawidłowo. Badanie kontrastowe przełyku, żołądka i dwunastnicy pozwala wykryć zmiany w górnym odcinku przewodu pokarmowego, dlatego warto je wykonywać.

Wykonywane jest w przypadku, gdy:

występują patologiczne objawy kliniczne, dotyczące górnego odcinka przewodu pokarmowego (szczególnie, gdy nie ma możliwości wykonania badania endoskopowego bądź istnieją przeciwwskazania do jego wykonania);
występują wątpliwości diagnostyczne po wcześniejszym przeprowadzeniu badania endoskopowego;
wymagana jest ocena szczelności i drożności zespoleń po operacjach na przewodzie pokarmowym (np. po resekcjach części przewodu pokarmowego z powodu złośliwych zmian rozrostowych);
wymagana jest ocena lokalizacji i przebiegu przetok zewnętrznych i wewnętrznych w obrębie przewodu pokarmowego.

RTG przewodu pokarmowego jest badaniem nieinwazyjnym. Nie zanotowano jakichkolwiek powikłań po jego wykonaniu. Badanie kontrastowe trwa kilkanaście minut i wykonywane jest w każdym wieku. Jeżeli jest potrzeba, może być ono wielokrotnie powtarzane.

Przypisy

Madaliński M., Badanie radiologiczne górnego odcinka przewodu pokarmowego, Encyklopedia Badań Medycznych, Wydawnictwo Medyczne MAKmed, Gdańsk 1996

Reeder M.M. Radiologia, od objawu do rozpoznania, Medipage, Warszawa 2009, ISBN 978-83-89769-28-2

Socha J. Gastroenterologia praktyczna, Wydawnictwo Lekarskie PZWL, Warszawa 1999, ISBN 83-200-2281-9

Linki zewnętrzne

Radiologiczne badanie kontrastowe górnego odcinka przewodu pokarmowego

Artykuły Badanie kontrastowe przełyku, żołądka i dwunastnicy

Badanie radiologiczne górnego odcinka przewodu pokarmowego

Badanie radiologiczne górnego odcinka przewodu pokarmowego nazywane jest inaczej badaniem kontrastowym przełyku, żołądka i dwunastnicy. Wykonuje się je w celu uwidocznienia górnego odcinka ...

Endoskopowe opanowanie krwawienia

Endoskopowe opanowanie krwawienia z górnego odcinka przewodu pokarmowego to zabieg, który wykonuje się u osób, u których pojawiło się krwawienie z przełyku, żołądka lub dwunastnicy. Krwawienie w ...

Lekarz operujący zdalnie sterowanym endoskopem.

Układ pokarmowy

Dolegliwości związane z układem pokarmowym to najczęstsze przyczyny zgłoszeń pacjentów do lekarza. Mogą występować w każdym wieku, a znaczna część stanowi symptom tak zwanej niestrawności i ...

Jeśli chodzi o określenie rokowań w przebiegu nowotworów złośliwych, podaje się procent 5-letnich przeżyć chorych, którzy pokonali raka. Wskaźnik ten będzie większy przy nowotworach mało zaawansowanych, gdzie szansa na przeżycie jest znacznie większa, zaś mniejszy w przypadku nowotworu o bardziej zaawansowanej postaci. Wyleczalność raka żołądka wykrytego w pierwszym stadium wynosi 90%.<br />
<br />
Wyróżnia się 4 rodzaje zaawansowania klinicznego raka żołądka: wczesny, miejscowo zaawansowany, naciekający okoliczne narządy oraz dający przerzuty odległe.<br />
<br />
Dla każdej z wymienionych grup rokowanie jest zupełnie inne. W naszym kraju jednak często obserwuje się zjawisko polegające na tym, że do lekarza zgłaszają się pacjenci będący w 3 lub 4 stadium choroby, gdzie szansa na przeżycie wynosi około 5-30%.<br />
<br />
Jeśli chodzi o objaw,y to niepokojącym sygnałem mogą być: utrata łaknienia, smoliste stolce, bolesność i dyskomfort w nadbrzuszu oraz okresowe nudności i wymioty.<br />
<br />
Temat zachorowalności na raka żołądka porusza dr hab. n. med. Krzysztof Jeziorski, onkolog.

Tomografia komputerowa

Tomografia komputerowa jest badaniem radiologicznym pozwalającym na uzyskanie obrazów badanych struktur. Jest badaniem, które wykorzystuje promienie rentgena. Pozwala uzyskać wyraźne i szczegółowe ...

Rak dwunastnicy

Rak dwunastnicy to nowotwór początkowego odcinka jelita cienkiego. Nowotwory dwunastnicy są stosunkowo rzadkie w porównaniu z rakiem żołądka czy rakiem jelita grubego. Najczęstszym typem raka ...

Rak żołądka jest bardzo poważną chorobą, dlatego oprócz standardowej diagnostyki ważnym elementem jest  określenie stopnia zaawansowania tego nowotworu.<br />
<br />
Takiego pomiaru dokonuje się poprzez ocenę głębokości naciekania przez guz pierwotny poszczególnych warstw ściany żołądka (cecha T), określenie liczby zajętych regionalnych węzłów chłonnych (cecha N) oraz sprecyzowanie, czy są obecne odległe przerzuty (cecha M).<br />
<br />
Inną bardzo ważną metodą diagnostyczną jest również endoskopia górnego odcinka przewodu pokarmowego, która pozwala na wykrycie wczesnych zmian i pobranie wycinku do analizy. W przypadku chorych na raka żołądka bardzo często pojawiają się oprócz wzdęć czy ogólnego wyniszczenia także takie przypadłości jak: hepatomegalia (w przypadku przerzutów do wątroby) oraz limfadenopatia.<br />
<br />
Chcąc zaś zbadać głębokość naciekania nowotworu można wykorzystać endoskopową ultrasonografię.<br />
Wykrycie przerzutów jest możliwe dzięki takim badaniom jak: scyntygrafia kości, tomografia komputerowa klatki piersiowej, jamy brzusznej i miednicy (lub rezonans magnetyczny) czy laparoskopię, a w wyjątkowych sytuacjach także PET.<br />
<br />
Jak dochodzi do ich powstania? O tym opowie - prof. dr hab. Włodzimierz Olszewski, patolog.

Panendoskopia górnego odcinka przewodu pokarmowego

Panendoskopia górnego odcinka przewodu pokarmowego nazywana jest inaczej wziernikowaniem górnego odcinka przewodu pokarmowego. Potocznie nazywana jest gastroskopią . Polega na wprowadzeniu przez ...

Przełyk Barretta

Przełyk Barretta to stan zapalny w dolnym odcinku przełyku, powstały w wyniku zastąpienia nabłonka wielowarstwowego płaskiego (prawidłowego dla tej okolicy) nabłonkiem walcowatym ...

W celu zahamowania refluksu żołądkowego stosuje się zwykle fundoplastykę.

Żylaki przełyku

Żylaki przełyku nie stanowią choroby sensu stricto, lecz są objawem innych schorzeń. Najczęściej rozwijają się z powodu marskości wątroby. Przełyk łączy gardło z żołądkiem i ma charakter ...

Wrzody żołądka

Wrzód jest to ubytek w błonie śluzowej żołądka lub dwunastnicy dochodzący do warstwy mięśniowej ich ściany. Może się on przyczynić do powstania krwawienia lub nawet przedziurawienia narządu. ...

Gastroskopia to badanie, które może pomóc zdiagnozować wrzód żołądka.

Wagotomia

Zabieg wagotomii polega na przecięciu nerwów błędnych, pobudzających komórki okładzinowe gruczołów błony śluzowej żołądka do wydzielania kwasu solnego i pepsyny. Nerwy błędne przyśpieszają ...

Przepuklina rozworu przełykowego

Przepuklina rozworu przełykowego polega na wciśnięciu się części żołądka z jamy brzusznej do klatki piersiowej przez otwór przełykowy przepony. Ryzyko wystąpienia przepukliny rozworu przełykowego ...

Choroba polega na zmianie położenia żołądka.

Gastroskopia

Gastroskopia to badanie endoskopowe górnego odcinka przewodu pokarmowego, podczas którego do przewodu pokarmowego wprowadza się rurę endoskopu zaopatrzoną na końcu w kamerę, co pozwala na ...

Obraz z badania gastroskopowego - widoczne żylaki przełyku.

Niestrawność

Dyspepsja (dosłownie "złe trawienie"), czyli w potocznym języku niestrawność, to uczucie dyskomfortu w okolicach splotu słonecznego, w górnej środkowej części brzucha. Oprócz dyskomfortu, objawami ...

Refluks żołądkowo-przełykowy

Refluks żołądkowo–przełykowy jest, wbrew pozorom, bardzo poważną chorobą. Nieleczony lub źle leczony może doprowadzić do poważnych powikłań, szczególnie związanych z układem pokarmowym.

Zwężenie przełyku może być wynikiem nieleczonego, przewlekłego refluksu żołądkowo-jelitowego.

Krwawienie z przewodu pokarmowego

Krwawienie z przewodu pokarmowego jest to wynaczynienie się krwi do światła przewodu pokarmowego. Istnieje podział krwawień z przewodu pokarmowego na krwawienia z górnego odcinka, gdy źródło ...

Żylakowato poszerzonymi żyłami odbytniczymi nazywa się guzki krwawnicze, czyli po prostu hemoroidy. Czynnikami, które sprzyjają ich powstawaniu są: zaparcia czy biegunki, ale również siedzący tryb życia lub wręcz przeciwnie -  intensywny sport, np. długotrwałe bieganie. Nie bez wpływu na pojawienie się tej dolegliwości pozostaje ciąża czy po prostu skłonność dziedziczna.<br />
<br />
Objawami pojawienia się hemoroidów jest krwawienie z odbytu oraz jego bolesność. Alarmującymi symptomami dla chorego powinna być więc krew w stolcu czy na papierze toaletowym, a nawet bieliźnie. Czasami dochodzi do wypadania hemoroidów lub ich powiększenia. Groźną sytuacją jest, kiedy dochodzi do powstawania zakrzepów i zgorzeli. Dzieje się tak wtedy, gdy zmiany nie są jeszcze znacznie nasilone, a więc żylak cofa się pod uciskiem palca, później jednak żylaki więzną trwale, nie daje się ich odprowadzić. Kulistym zmianom na zewnątrz odbytu towarzyszy silny ból towarzyszący podczas takich czynników jak siadanie czy nawet chodzenie.<br />
<br />
Jakie objawy powinny zmotywować, aby pójść do lekarza?

Helicobacter pylori

Helicobacter pylori to bakteria Gram–ujemna, która związana jest z chorobami błony śluzowej żołądka i dwunastnicy. Zakażenie Helicobacter pylori dotyczy około 70 - 80% ludności w Polsce. Jest to ...

Helicobater pylori to rodzaj bakterii znajdującej się w przewodzie pokarmowym, tj. osiedlającej się w żołądku i dwunastnicy. Bakteria jest przyczyną aż 92% przypadków wrzodów dwunastnicy i 70% wrzodów żołądka. Lokalizuje się na powierzchni błony śluzowej wyścielającej żołądek lub na błonie śluzowej dwunastnicy czy przełyku. Bakteria rozkłada mocznik do dwutlenku węgla i amoniaku w wyniku zobojętniania kwasów żołądkowych.<br />
<br />
Zakażenie H. pylori dotyczy około połowy ludzi na całym świecie. Częstość zakażenia jest bardzo wysoka, około 50-80% całej ludności. Rozprzestrzenianiu się bakterii sprzyja niedożywienie dzieci i niedobór witamin. Zakażenie powoduje ostre zapalenie części przedodźwiernikowej żołądka, które następnie przechodzi w postać przewlekłą. U niektórych osób powstaje nadżerka i owrzodzenia, a u innych rozwija się rak lub chłoniak żołądka.<br />
<br />
Zakażenie można stwierdzić za pomocą wielu metod inwazyjnych, które wymagają pobrania materiału do badania za pomocą endoskopu. W jaki sposób można rozpoznać zakażenie H. pylori?

Fundoplikacja

Objawy refluksu żołądkowo-przełykowego i możliwe powikłania Pacjenci cierpiący na refluks żołądkowo-przełykowy najczęściej uskarżają się na zgagę , odbijanie, wymioty i nudności . Ponadto ...

USG

Ultrasonografia, czyli popularnie używany skrót USG, to badanie, dzięki któremu można uzyskać obraz narządów i tkanek organizmu ludzkiego. Obecnie jest to najpopularniejsze badanie obrazowe ...

USG jest metodą łatwo dostępną, nieinwazyjną i wiąże się z niewielkimi kosztami.

Sonda żołądkowa

Sonda żołądkowa to badanie wykonywane na zlecenie lekarza. Polega na wprowadzeniu małej, giętkiej, plastikowej rurki przez nos lub jamę ustną do żołądka. Może być stosowana w celach ...

Krew utajona

Test na krew utajoną (FOBT) jest nieinwazyjnym badaniem, które wykrywa obecność, niewidocznej gołym okiem, krwi w stolcu. Krew w stolcu może być spowodowana kilkoma czynnikami. Są to, np. rak ...

Rak jelita grubego to rodzaj nowotworu złośliwego, który rozwija się w odbytnicy, okrężnicy i wyrostku robaczkowym. W Polsce zajmuje 2. miejsce pod względem zachorowalności na nowotwór złośliwy. Najczęściej występuje u osób po 70. roku życia, rzadko dotyczy pacjentów przed ukończeniem 40. roku życia. W Polsce choroba jest wykrywana stosunkowo za późno.<br />
<br />
Rokowania w raku jelita grubego zależą od stopnia zaawansowania nowotworu.<br />
Rozpoznanie choroby wykonuje się za pomocą testu na obecność krwi utajonej w kale oraz kolonoskopii. Test na krew utajoną jest badaniem nieinwazyjnym i łatwo dostępnym.

Pytania do eksperta

Interpretacja wyników badania RTG kręgosłupa u czterdziestolatka

Otrzymałem wynik badania RTG kręgosłupa LS - 2 proj. dn. 05.02.2012 r. Wyrównana fizjologiczna lordoza lędźwiowa przy większym kącie ustawienia kości krzyżowej. Spina bifida w odcinku S. Wysokość trzonów L zachowana. Nieznaczne zwężenie przestrzeni międzykręgowej L5-S1, z kręgozmykiem na ok. 4-5 mm i przerwaniem ciągłości łuków tylnych L5. Wielopoziomowe zmiany przeciążeniowe w stawach ...

Odpowiada: lek. Joanna Gładczak

Interpretacja wyniku posiewu kału u trzydziestolatki

Odpowiada: lek. Karol Kaziród-Wolski

Interpretacja wyniku badania na cytomegalowirus

Odpowiada: lek. med. Aneta Zwierzchowska

Czy gwałtowne ruchy głową u dziecka to oznaka choroby?

Odpowiada: lek. Karol Kaziród-Wolski

Interpretacja wyniku badania Gdx

Odpowiada: lek. Joanna Gładczak

Zadaj pytanie ekspertowi

Odpowiadamy średnio od 4 do 24 godzin