Refluks żołądkowo-przełykowy

Refluks żołądkowo-przełykowy objawia się zarzucaniem treści z żołądka do przełyku. Dzieje się tak, ponieważ zmniejszone jest napięcie zwieracza dolnego przełyku, który w naturalnych warunkach powinien działać jak wrota zamykające światło tego narządu po przejściu kęsa pokarmu do żołądka. Gdy kwaśna treść jest zarzucana do przełyku wiele razy, w błonie śluzowej rozwija się stan zapalny i pojawia się zgaga. Można przy tym odczuwać promieniujący ból do szyi. Czasem treść żołądka może docierać do krtani lub oskrzeli i w tych miejscach powstanie stan zapalny. Dochodzi do tego głównie podczas snu, ponieważ w pozycji leżącej zwieracz ma naturalnie mniejsze napięcie.

Przyczyny refluksu żołądkowo-przełykowego

Refluks żołądkowo-jelitowy polega na zarzucaniu zawartości żołądka do przełyku. Choroba refluksowa powstaje w związku z zapaleniem błony śluzowej przełyku. Jest to spowodowane przewlekłym zarzucaniem kwaśnej treści żołądka do przełyku. Zaburzenia czynności przewodu pokarmowego prowadzą do słabnięcia napięcia dolnego zwieracza przełyku. W zdrowych warunkach zwieracz uniemożliwia zarzucanie treści żołądka do przełyku. Choroba refluksowa rozwija się w wyniku zaburzeń przewodu pokarmowego. Inne czynniki wpływające na tę chorobę, to:

• spożywanie pokarmów obniżających ciśnienie dolnego zwieracza przełyku, a także potraw tłustych,
• spożywanie pokarmów, które drażnią przełyk,
• przepuklina rozworu przełykowego,
• palenie papierosów,
• nadużywanie alkoholu,
• otyłość,
  Endoskopia przełyku (widoczne zwężenia)

  Zwężenie przełyku może być wynikiem nieleczonego, przewlekłego refluksu... »

• ciąża,
• obcisła odzież,
• urazy klatki piersiowej,
• przyjmowanie leków szczególnie obniżających ciśnienie w obrębie dolnego zwieracza przełyku.

Objawy refluksu żołądkowo-przełykowego

Typowym objawem tego schorzenia jest zgaga, czyli palący ból w nadbrzuszu lub za mostkiem, często wysoko, aż na poziomie gardła, z napływaniem do ust piekącego płynu. Ból może promieniować do szyi i żuchwy. Występuje zazwyczaj po posiłkach, szczególnie obfitych, cierpkich, kwaśnych bądź zbyt słodkich. W następstwie refluksu może czasem dojść do podrażnienia strun głosowych, dróg oddechowych i powikłań płucnych. Zdarza się tak, kiedy płynna zawartość żołądka cofa się przez przełyk, dostaje się do gardzieli i stąd zasysana jest do układu oddechowego. Sytuacja taka powstaje najczęściej podczas snu. Objawy refluksu żołądkowo-przełykowego i zapalenia przełyku są dość charakterystyczne, a wielu chorych odczuwa również kwaśność lub gorycz w jamie ustnej, odbijania (zwykle kwaśne), bolesne połykanie, nudności i wymioty. Mniej typowymi objawami choroby refluksowej są objawy pozaprzełykowe, bóle w klatce piersiowej lub nadbrzuszu sugerujące bóle wieńcowe, chrypka, napadowy kaszel, nadreaktywność oskrzeli dająca objawy astmy oskrzelowej, bóle gardła i zapalenie dziąseł.

Zapobieganie refluksowi żołądkowo-przełykowemu, jego diagnostyka i leczenie

Refluks żołądkowo-przełykowy wymaga konsultacji lekarskiej. Zalecone mogą być badania: radiologiczne przełyku z kontrastem, badanie endoskopowe górnego odcinka przewodu pokarmowego, 24-godzinna pH-metria lub manometria przełykowa. By nie dochodziło do refluksu, należy unikać obfitych i ostrych posiłków, ograniczyć palenie, picie alkoholu, kawy, spożycie owoców cytrusowych. Lepiej ograniczyć pracę wymagającą schylania się, kolację jeść 3 godziny przed snem, podłożyć dodatkową poduszkę podczas snu. U osób otyłych zaleca się zmniejszenie masy ciała. Nie zaleca się także noszenia obcisłych ubrań, które mogą zwiększać ciśnienie śródbrzuszne. Niektóre pokarmy natomiast mogą niwelować objawy refluksu, np. mleko lub alkaliczne wody zawierające dużą zawartość wapnia. Alkalizują one kwaśną zawartość przełyku i żołądka.

Refluks żołądka rozpoznaje się zwykle po objawach. Jeśli jednak nie są one jednoznaczne, to konieczne jest wykonanie badań diagnostycznych.

• Gastrofiberoskopia – fiberoskop zakończony kamerą i światłem wprowadza się do przełyku i żołądka pacjenta. Metoda ta pozwala na identyfikację wszelkich nieprawidłowości i pobranie wycinków tkanek.
• Badanie radiologiczne – polega na wypiciu przez pacjenta papki barytowej, dzięki której lekarz na ekranie monitora może obejrzeć przełyk.
• Próba z inhibitorem pompy protonowej – pacjentowi podaje się duże dawki tego leku i obserwuje się jego wpływ na objawy choroby.

Innym sposobem na tę chorobę jest leczenie farmakologiczne, polegające na podaniu środków zmniejszających wydzielanie soku żołądkowego, zobojętniających kwas solny i wzmagających napięcie dolnego zwieracza przełyku, a także na podawaniu płynnych, lepkich leków alkalizujących, które chronią błonę śluzową przed działaniem czynników drażniących. Kolejnym sposobem jest leczenie operacyjne, stosowane jedynie w przypadku powikłanej postaci refluksu z ciężkim zapaleniem przełyku i z tworzeniem się nadżerek oraz występowaniem ostrych lub przewlekłych krwawień powodujących anemię. Pozapalne zwężenie przełyku może także być wskazaniem do operacji.

Źle leczona lub nieleczona choroba refluksowa może doprowadzić do zwężenia przełyku, krwotoku lub przełyku Barretta.