Alergia pokarmowa - charakterystyka, przyczyny, symptomy, alergia na białko, leczenie

Alergia pokarmowa wynika z niewłaściwego funkcjonowania układu odpornościowego organizmu. Choć może to wydać się paradoksalne, alergie znacznie częściej występują w środowiskach, w których skrupulatnie dba się o higienę. Mimo ciągłego ulepszania leków dla alergików, najskuteczniejszą metodą postępowania w przypadku alergii jest po prostu unikanie tego, co wywołuje uczulenie.


Czym są alergie skórne?
Czym są alergie skórne?

Alergie skórne są to reakcje skóry na czynniki, na które skóra jest uczulona. Jeśli chodzi o objawy,...

zobacz galerię

1. Alergia pokarmowa - charakterystyka

Aby zrozumieć, czym jest alergia, należy poznać zasady funkcjonowania układu odpornościowego. U zdrowego człowieka system immunologiczny działa jak precyzyjny mechanizm, który rozpoznaje i niszczy wirusy, bakterie, grzyby, a także walczy z innymi czynnikami, które zagrażają naszemu organizmowi. W momencie inwazji mikrobów na nasz organizm uruchomiony zostaje cały łańcuch skomplikowanych reakcji, których celem jest unieszkodliwienie przeciwnika. Bywa jednak i tak, że substancje, które nie są szkodliwe dla organizmu, u niektórych osób mogą wywoływać alergie, tzn. pobudzają układ odpornościowy do intensywnego zwalczania składników danej substancji. Np. w alergii pokarmowej, u osoby, która jest uczulona na białko mleka, wypicie nawet jednej szklanki tego napoju może wywołać taką reakcję organizmu, jaką wywołują groźne bakterie. Niewinny, zdawałoby się, posiłek może zatem przyprawić o rozstrój żołądka lub dokuczliwą wysypkę.

Zobacz film: "Polacy żyją aż 7 lat krócej niż Szwedzi"

2. Alergia pokarmowa - przyczyny

Za alergię pokarmową odpowiadają geny, dlatego bardzo często ten sam typ alergii występuje w rodzinie. Gen alergii mieści się w piątym chromosomie. Za rozwój alergii odpowiedzialne jest także zanieczyszczenie środowiska. Zdaniem naukowców nie tłumaczy ono jednak gwałtownie rosnącej liczby alergików, cierpiących z powodu różnych uczuleń. Naukowcy podejrzewają, że za wzrastającą liczbę alergików we współczesnym świecie odpowiada postęp cywilizacyjny. Rozwinięta technologia i medycyna dostarczają środków, które pomagają utrzymać higienę na najwyższym poziomie oraz leków i szczepionek, które zwalczają większość drobnoustrojów chorobotwórczych. Układ odpornościowy, nie mając z czym walczyć, sam szuka sobie substancji, które traktuje w organizmie jak intruzów. Skoro brakuje mikrobów, organizm zwraca się przeciwko substancjom obiektywnie dla niego neutralnym, np. przeciwko białkom mleka.

Występowaniu alergii pokarmowej sprzyja „zanieczyszczenie” żywności różnymi dodatkami „poprawiającymi” jej jakość, np. substancjami konserwującymi, przedłużającymi świeżość, spulchniaczami pieczywa, uatrakcyjniającymi wygląd produktu. Objawy alergii pokarmowej mogą też wystąpić po wypiciu mleka zwierząt karmionych paszą z dodatkiem m.in. antybiotyków lub po zjedzeniu mięsa. Alergię pokarmową mogą też wywoływać wyroby cukiernicze, kolorowe napoje niegazowane i konserwy rybne, które zawierają żółty barwnik (tartrazynę).

Alergię pokarmową najczęściej wywołują takie pokarmy, jak: białko krowiego mleka, białko jajek, truskawki, pomidory, selery, kiwi, orzechy, kakao, czekolada, miód naturalny, ryby, owoce morza, owoce cytrusowe, soja oraz białko zbóż – gluten.

3. Alergia pokarmowa - symptomy

Alergie pokarmowe mogą objawiać się w rozmaity sposób. Zwykle jednak system odpornościowy reaguje na alergen produkcją przeciwciał zwanych immunoglobulinami E (IgE), które pobudzają inne komórki do uwalniania substancji, wywołujących stan zapalny. Nie wszystkie reakcje alergiczne wiążą się z produkcją przeciwciał IgE. W niektórych przypadkach istotną rolę odgrywają limfocyty T, np. w celiakii. Do reakcji IgE-niezależnych zalicza się także późną nadwrażliwość na mleko krowie, choć mechanizm powstawania tej alergii pokarmowej nie został do końca określony.

Reakcje alergiczne związane z nietolerancją pokarmów różnią się znacznie intensywnością objawów oraz czasem ich trwania. W przypadku alergii pokarmowej na orzechy arachidowe objawy są bardzo silne. Zagrożenie życia może powodować nawet niewielka ilość białka, wchodzącego w skład tych orzechów. Nietolerancja mleka krowiego może mieć ostry przebieg we wczesnym okresie życia, potem najczęściej ustępuje. Z alergii na mleko wyrasta większość dzieci w okresie przedszkolnym, tzn. przed ukończeniem 3. roku życia. Również alergia pokarmowa na kurze jaja jest zwykle dolegliwością jedynie przejściową, występującą we wczesnym dzieciństwie.

Do typowych objawów alergii pokarmowych należą: wymioty, biegunki, krew w stolcu, a także charakterystyczne zmiany skórne, tzw. lakierowane policzki. Mniej charakterystycznymi objawami są również: zawroty głowy, silne migreny, kłopoty ze słyszeniem niektórych dźwięków, zaburzenia widzenia. Z najnowszych badań wynika, że alergie pokarmowe u dorosłych mogą być przyczyną zapalenia jelit, żołądka, przewlekłych zaparć i nadmiernej senności.

Alergie pokarmowe najczęściej występują u dzieci. U ponad 80% małych alergików uczulenie mija po trzecim roku życia. Alergie pokarmowe mogą się jednak uaktywnić także u osób dorosłych, zwykle u tych, którzy cierpią już na innego rodzaju uczulenia.

3.1. Alergia pokarmowa - alergia na białko

Alergia pokarmowa na białko zawarte w żywności może przybierać różne formy i manifestować się jako:

  • atopowe zapalenie skory – alergeny białka mleka krowiego wchłaniają się z przewodu pokarmowego do krwi i są przenoszone do skóry, gdzie wywołują reakcję alergiczną;
  • pokrzywka – wysiewy bąbli pokrzywkowych pojawiają się u osób dorosłych często po takich pokarmach, jak owoce morza czy truskawki;
  • dolegliwości żołądkowo-jelitowe – najczęściej pod postacią nagłego bólu brzucha, nudności i biegunki;
  • anafilaksja – szybko pojawiająca się reakcja, np. po zjedzeniu orzechów, manifestująca się początkowo drapaniem w gardle, świądem jamy ustnej, a mogąca doprowadzić do spadku ciśnienia krwi, zaburzeń oddychania, utraty przytomności i stanu zagrożenia życia. Ten rodzaj reakcji alergicznej wymaga bardzo szybkiego działania lekarskiego.

4. Alergia pokarmowa - leczenie

Rzadko spotyka się osobę uczuloną tylko na jeden produkt. Leczenie alergii pokarmowej jest dlatego bardzo mozolne i przypomina pracę detektywa. Trzeba bowiem wytropić wszystkie substancje, na które reaguje układ odpornościowy. Leczenie alergii pokarmowej polega na stosowaniu, w porozumieniu z lekarzem, specjalnej diety eliminacyjnej, tzn. takiej, która pozbawiona jest żywności podejrzanej o wywoływanie uczulenia. Gdy uda się wykryć alergenną substancję, trzeba po prostu jej unikać w produktach żywnościowych. Ten sposób jest najskuteczniejszy na pozbycie się alergii pokarmowej, ale wymaga dużej samokontroli. U niektórych alergików całkowite usunięcie z posiłków substancji uczulającej stanowi duży problem. Jeśli alergię pokarmową wywołuje białko zboża – gluten – należy unikać nie tylko pieczywa czy naleśników. Mąka pszenna znajduje się przecież w wielu innych pokarmach, np. w wędlinach, sosach i mięsnych potrawach. Na szczęście w sklepach dostępne jest pieczywo, makarony i ciasta z mąki bezglutenowej. Samą mąkę bezglutenową też można kupić. Istnieją również odżywki zawierające bezglutenową mączkę z chleba świętojańskiego – doskonałe dla osób uczulonych nie tylko na gluten, ale i białko mleka oraz soi.

spis treści
rozwiń
Następny artykuł: Alergie skórne

Polecane dla Ciebie

Pomocni lekarze

Szukaj innego lekarza

Komentarze

Wysyłając opinię akceptujesz regulamin zamieszczania opinii w serwisie. Grupa Wirtualna Polska S.A. z siedzibą w Warszawie jest administratorem twoich danych osobowych dla celów związanych z korzystaniem z serwisu. Zgodnie z art. 24 ust. 1 pkt 3 i 4 ustawy o ochronie danych osobowych, podanie danych jest dobrowolne, Użytkownikowi przysługuje prawo dostępu do treści swoich danych i ich poprawiania.
    Podoba Ci się ten artykuł? Chcesz więcej? Polub
    i bądź na bieżąco!