Pokaż kategorie abcZdrowie.pl
Pokaż kategorie

Budowa nosa

Nos stanowi początek dróg oddechowych i w prawidłowych warunkach to właśnie przez niego, a nie przez usta, powinno odbywać się oddychanie. Nos, jak wiadomo, jest narządem węchu. Przechodzące przez nos powietrze ulega ogrzaniu, nawilżeniu i oczyszczeniu. Nos to zatem perfekcyjny nawilżacz i filtr.

1. Funkcje nosa

Nos człowieka pełni istotne funkcje:

  • pozwala oddychać,
  • chroni przed wirusami, bakteriami i zanieczyszczeniami powietrza,
  • pozwala rozpoznawać zapachy,
  • wraz z zatokami przynosowymi pełni funkcję rezonatora głosu, czyli wpływa na barwę i tembr głosu,
  • jest perfekcyjnym filtrem, nawilżaczem i podgrzewaczem, dzięki czemu powietrze przechodzące przez nos ulega oczyszczeniu, nawilżeniu i ogrzaniu, stając się parą o temperaturze zbliżonej do ciepłoty ciała.

2. Z czego zbudowany jest nos?

Nos zbudowany jest z jamy nosowych, którą przegroda chrzęstno-kostna dzieli na dwie równe części. Gdy przegroda nosowa jest skrzywiona, utrudnia swobodne oddychanie. Budowa nosa ludzkiego obejmuje jego przednią i tylną część. Każdą jamę nosa tworzy nozdrze przednie oraz nozdrze tylne, które łączy się z nosową częścią gardła.

W jamach nosa znajdują się małżowiny, które ogrzewają wdychane powietrze. Jamy nosowe mają podobne zadanie jak małżowiny – odpowiadają m.in. za regulację temperatury i wilgotność wdychanego powietrza. Dlatego prawidłowe oddychanie musi odbywać się przez nos, a nie przez usta. Wnętrza jam nosowych pokryte są błoną śluzową z rzęskami.

Wewnętrzna budowa nosa człowieka jest ściśle dostosowana do spełnianych przez narząd funkcji. Komórki błony śluzowej nosa wytwarzają specjalny śluz. Sanowi on pułapkę, w którą wpada kurz, alergeny i zarazki. Śluz działa jak lep na muchy, tzn. unieruchamia zanieczyszczenia dostające się do nosa wraz z wdychanym powietrzem. Na powierzchni śluzówki znajdują się rzęski, które jak dobra szczotka wymiatają z nosa wszelkie zanieczyszczenia.

2.1. Rola rzęsek

Każda komórka rzęskowa zawiera około czterdzieści większych i od 250 do 400 mniejszych rzęsek. Rzęski są zdolne do wykonywania falistych ruchów. Miliony falujących rzęsek, zanurzonych w rzadkiej warstwie śluzu, poruszają się z szybkością 250-1000 razy na minutę, przesuwając górną warstwę śluzu z prędkością 3-25 mm na minutę i usuwając unieruchomione w nim zanieczyszczenia na zewnątrz. Takie samooczyszczanie się nosa nazywane jest transportem śluzowo-rzęskowym.

Dzięki specyficznemu ukształtowaniu jam nosowych, zwłaszcza w ich przednim odcinku, we wdychanym powietrzu tworzą się zawirowania powietrzne. Wciągane z powietrzem zanieczyszczenia uderzają w lepką warstwę śluzu i przyklejają się do niego. 90% większych cząsteczek osadza się tuż za przedsionkiem jamy nosowej. Wytwarzana tu obficie rzadka wydzielina pozwala na łatwe ich usunięcie. Mniejsze cząsteczki zanieczyszczeń są wyłapywane w dalszych odcinkach jamy nosowej.

3. Cykl nosowy

Nos potrafi samodzielnie regenerować nabłonek i przywracać mu, po okresie wzmożonej pracy, właściwe funkcje. Służy temu tzw. cykl nosowy. Polega on na występującym na przemian fizjologicznym obrzęku błony śluzowej jednej z jam nosa. Ma to na celu kierowanie przepływu głównego strumienia powietrza raz na jedną, raz na drugą stronę nosa. Cykl nosowy trwa od trzech do ośmiu godzin i występuje u 80% prawidłowo oddychających ludzi.

4. Problemy z nosem

Nos jest niezwykle wrażliwy na działanie czynników zewnętrznych, które zaburzają jego sprawne funkcjonowanie. Dym tytoniowy, kurz, toksyczne opary w miejscu pracy, suche i przegrzane powietrze uszkadzają barierę, jaką stanowi błona śluzowa uzbrojona w rzęski.

Każde uszkodzenie mechanizmu śluzowo-rzęskowego zwiększa liczbę agresorów bezpośrednio atakujących błonę śluzową nosa. Drobnoustroje i toksyny mogą przez nią bezkarnie przenikać. Skutkiem takiego ataku jest załamanie się tzw. komórkowej obrony układu odpornościowego. Śluzówka nosa nie może już się bronić przed cząsteczkami kurzu, pyłkami roślin i innymi antygenami. Staje się bardziej podatna na alergie. Sprzyja temu także zbyt długie stosowanie popularnych leków na katar.

Większość kropli do nosa jest skuteczna, bo obkurcza naczynia krwionośne. Znikają przykre objawy kataru (obrzęk, trudności z oddychaniem, nadmiar wydzieliny), co kłóci się z istotą stanu zapalnego. Obfita wydzielina tworząca się w nosie ma służyć usuwaniu wszelkich zanieczyszczeń. Zbyt długie stosowanie leków na katar doprowadza do powstania tzw. efektu odbicia, czyli do rozkurczenia się naczyń krwionośnych, zatkania nosa i pojawienia się wodnistej wydzieliny.

Jeżeli w nosie zalega wydzielina, bo nie jest on właściwie czyszczony, może dojść do nieodwracalnych zmian – uszkodzenia i obrzęku błony śluzowej oraz ograniczenia sprawności rzęsek. W konsekwencji rozwija się przewlekłe zapalenie. Jest to szczególnie groźne u dzieci, ponieważ takie uszkodzenia zmniejszają możliwości obronne miejscowego układu odpornościowego w walce z zakażeniami. Charakterystycznymi objawami takiego stanu są najczęściej katar oraz ostry infekcyjny nieżyt nosa.

Redakcja abcZdrowie.pl,
Komentarze (2)
~koja
~koja

NOS NIE JEST ZBUDOWANY Z 2 JAM NOSA TYLKO Z JEDNEJ PRZEDZIELONEJ PRZEGRODĄ. specjaliści..

Odpowiedz
Redakcja
Redakcja

Dziękujemy za reakcję. Cieszymy się, że czytelnicy czytają dokładnie nasze teksty. Faktycznie, wkradła się tutaj kaczka dziennikarska, która została już skorygowana.

Odpowiedz
zapytaj lekarza

za darmo

  • Odpowiedź w 24 godziny
  • Bez żadnych opłat
  • Lekarze, psychologowie, dietetycy

lekarzy jest teraz online

0/500

Laryngologia - najnowsze pytania

DYSKUSJE NA FORUM

bóle..

sylka31 • ostatni post 2 godziny temu

41
Artykuły Laryngologia
Laryngologia

II Konferencja "Problemy laryngologiczne w praktyce lekarskiej"

2-3 marca 2013 roku odbędzie się II Konferencja „Problemy laryngologiczne w praktyce lekarskiej". Honorowy patronat nad konferencją, która będzie miała miejsce w Krakowie, objął Prezydent Miasta Krakowa Jacek Majchrowski, Okręgowa Izba Lekarska w Krakowie...

Laryngologia

Ucho pływaka

Ucho pływaka

Ucho pływaka to zapalenie ucha zewnętrznego, które powstaje w momencie, gdy narząd słuchu wystawiony jest na działanie wilgoci lub wody. Nazwa pochodzi stąd, że najczęściej występuje u osób, które pływają lub nurkują. Pływanie jednak nie jest jedyną...

Laryngologia

Szumy uszne

Szumy uszne definiowane są jako dzwonienie, brzęczenie, gwizdanie, szum wiatru, tętnienie itp. Dźwięki mają różne natężenie i nie da się ich stłumić. Mogą przyczyniać się do napięć emocjonalnych, zaburzeń snu, bólów, zmęczenia, trudności w porozumiewaniu...

Laryngologia

Przerost migdałków

Przerost migdałków jest częstą przypadłością dotykającą głównie dzieci między 5 a 10 rokiem życia. Aby w pełni zrozumieć, skąd wynikają objawy i móc je wychwycić na wczesnym stadium, należy zapoznać się z anatomią gardła. W błonie śluzowej gardła...

Laryngologia

Zapalenie gardła

Zapalenie gardła to ostry stan zapalny błony śluzowej i tkanki limfatycznej gardła. Najczęściej występuje u małych dzieci (4-7 lat), które nie mają jeszcze w pełni wykształconej odporności. Ból gardła atakuje szczególnie w porze jesienno-zimowej. Za chore...

Laryngologia

Zapalenie krtani

Zapalenie krtani

W języku medycznym zapalenie krtani nazywane jest ostrym nieżytowym zapaleniem krtani. Najczęściej dolegliwość występuje w okresie letnim, gdyż wiele osób, chcąc ochłodzić ciało, sięga wtedy po zimne napoje. Choroba ta dotyka najczęściej dzieci, zwłaszcza...

Laryngologia

Zapalenie krtani podgłośniowe

Zapalenie krtani podgłośniowe jest to stan zapalny podgłośni występujący głównie u małych dzieci. Najczęściej występuje w wieku od 3 miesięcy do 3 roku życia. Zapalenie to najczęściej powodują wirusy i chorują na nie głównie dzieci młodsze. Choroba...

Laryngologia

Polipy nosa

Polipy nosa są łagodnymi „wpukleniami" błony śluzowej pokrywającej przewody nosowe do światła jamy nosowej. Mogą występować pojedynczo lub mnogo (stan taki określamy mianem polipowatości). Najczęściej występują u osób dorosłych powyżej 20 roku życia, po...

Laryngologia

Obturacyjny bezdech podczas snu

Szacuje się, że na obturacyjny bezdech podczas snu cierpi około 100 tysięcy osób. Patologią jest, jeśli podczas snu bezdech występuje dłużej niż 10 sekund i powtarza się to częściej niż 10 razy w ciągu godziny. Bezdechowi towarzyszą: chrapanie, częste...

Laryngologia

Ostre zapalenie ucha wewnętrznego

Ostre zapalenie ucha wewnętrznego (łac. Otitis interna) to pospolite określenie zapalenia błędnika. Ucho wewnętrzne składa się z przedsionka, ślimaka i trzech kanałów półkolistych. Choroba objawia się nudnościami, wymiotami i zawrotami głowy. W razie...