Budowa nosa

Nos stanowi początek dróg oddechowych i w prawidłowych warunkach to właśnie przez niego, a nie przez usta, powinno odbywać się oddychanie. Nos, jak wiadomo, jest narządem węchu. Przechodzące przez nos powietrze ulega ogrzaniu, nawilżeniu i oczyszczeniu. Nos to zatem perfekcyjny nawilżacz i filtr.

Polecane wideo:

1. Funkcje nosa

Nos człowieka pełni istotne funkcje:

  • pozwala oddychać,
  • chroni przed wirusami, bakteriami i zanieczyszczeniami powietrza,
  • pozwala rozpoznawać zapachy,
  • wraz z zatokami przynosowymi pełni funkcję rezonatora głosu, czyli wpływa na barwę i tembr głosu,
  • jest perfekcyjnym filtrem, nawilżaczem i podgrzewaczem, dzięki czemu powietrze przechodzące przez nos ulega oczyszczeniu, nawilżeniu i ogrzaniu, stając się parą o temperaturze zbliżonej do ciepłoty ciała.

2. Z czego zbudowany jest nos?

Nos zbudowany jest z jamy nosowych, którą przegroda chrzęstno-kostna dzieli na dwie równe części. Gdy przegroda nosowa jest skrzywiona, utrudnia swobodne oddychanie. Budowa nosa ludzkiego obejmuje jego przednią i tylną część. Każdą jamę nosa tworzy nozdrze przednie oraz nozdrze tylne, które łączy się z nosową częścią gardła.

W jamach nosa znajdują się małżowiny, które ogrzewają wdychane powietrze. Jamy nosowe mają podobne zadanie jak małżowiny – odpowiadają m.in. za regulację temperatury i wilgotność wdychanego powietrza. Dlatego prawidłowe oddychanie musi odbywać się przez nos, a nie przez usta. Wnętrza jam nosowych pokryte są błoną śluzową z rzęskami.

Wewnętrzna budowa nosa człowieka jest ściśle dostosowana do spełnianych przez narząd funkcji. Komórki błony śluzowej nosa wytwarzają specjalny śluz. Sanowi on pułapkę, w którą wpada kurz, alergeny i zarazki. Śluz działa jak lep na muchy, tzn. unieruchamia zanieczyszczenia dostające się do nosa wraz z wdychanym powietrzem. Na powierzchni śluzówki znajdują się rzęski, które jak dobra szczotka wymiatają z nosa wszelkie zanieczyszczenia.

2.1. Rola rzęsek

Każda komórka rzęskowa zawiera około czterdzieści większych i od 250 do 400 mniejszych rzęsek. Rzęski są zdolne do wykonywania falistych ruchów. Miliony falujących rzęsek, zanurzonych w rzadkiej warstwie śluzu, poruszają się z szybkością 250-1000 razy na minutę, przesuwając górną warstwę śluzu z prędkością 3-25 mm na minutę i usuwając unieruchomione w nim zanieczyszczenia na zewnątrz. Takie samooczyszczanie się nosa nazywane jest transportem śluzowo-rzęskowym.

Dzięki specyficznemu ukształtowaniu jam nosowych, zwłaszcza w ich przednim odcinku, we wdychanym powietrzu tworzą się zawirowania powietrzne. Wciągane z powietrzem zanieczyszczenia uderzają w lepką warstwę śluzu i przyklejają się do niego. 90% większych cząsteczek osadza się tuż za przedsionkiem jamy nosowej. Wytwarzana tu obficie rzadka wydzielina pozwala na łatwe ich usunięcie. Mniejsze cząsteczki zanieczyszczeń są wyłapywane w dalszych odcinkach jamy nosowej.

3. Cykl nosowy

Nos potrafi samodzielnie regenerować nabłonek i przywracać mu, po okresie wzmożonej pracy, właściwe funkcje. Służy temu tzw. cykl nosowy. Polega on na występującym na przemian fizjologicznym obrzęku błony śluzowej jednej z jam nosa. Ma to na celu kierowanie przepływu głównego strumienia powietrza raz na jedną, raz na drugą stronę nosa. Cykl nosowy trwa od trzech do ośmiu godzin i występuje u 80% prawidłowo oddychających ludzi.

4. Problemy z nosem

Nos jest niezwykle wrażliwy na działanie czynników zewnętrznych, które zaburzają jego sprawne funkcjonowanie. Dym tytoniowy, kurz, toksyczne opary w miejscu pracy, suche i przegrzane powietrze uszkadzają barierę, jaką stanowi błona śluzowa uzbrojona w rzęski.

Każde uszkodzenie mechanizmu śluzowo-rzęskowego zwiększa liczbę agresorów bezpośrednio atakujących błonę śluzową nosa. Drobnoustroje i toksyny mogą przez nią bezkarnie przenikać. Skutkiem takiego ataku jest załamanie się tzw. komórkowej obrony układu odpornościowego. Śluzówka nosa nie może już się bronić przed cząsteczkami kurzu, pyłkami roślin i innymi antygenami. Staje się bardziej podatna na alergie. Sprzyja temu także zbyt długie stosowanie popularnych leków na katar.

Większość kropli do nosa jest skuteczna, bo obkurcza naczynia krwionośne. Znikają przykre objawy kataru (obrzęk, trudności z oddychaniem, nadmiar wydzieliny), co kłóci się z istotą stanu zapalnego. Obfita wydzielina tworząca się w nosie ma służyć usuwaniu wszelkich zanieczyszczeń. Zbyt długie stosowanie leków na katar doprowadza do powstania tzw. efektu odbicia, czyli do rozkurczenia się naczyń krwionośnych, zatkania nosa i pojawienia się wodnistej wydzieliny.

Jeżeli w nosie zalega wydzielina, bo nie jest on właściwie czyszczony, może dojść do nieodwracalnych zmian – uszkodzenia i obrzęku błony śluzowej oraz ograniczenia sprawności rzęsek. W konsekwencji rozwija się przewlekłe zapalenie. Jest to szczególnie groźne u dzieci, ponieważ takie uszkodzenia zmniejszają możliwości obronne miejscowego układu odpornościowego w walce z zakażeniami. Charakterystycznymi objawami takiego stanu są najczęściej katar oraz ostry infekcyjny nieżyt nosa.

Polecane wideo:

Komentarze (2)
zapytaj lekarza

za darmo

  • Odpowiedź w 24 godziny
  • Bez żadnych opłat
  • Lekarze, psychologowie, dietetycy

lekarzy jest teraz online

0/500

Laryngologia
najnowsze pytania

DYSKUSJE NA FORUM

Artykuły Laryngologia
Laryngologia

Sprawdź, dlaczego przez cały czas masz zatkany nos

Sprawdź, dlaczego przez cały czas masz zatkany nos

Czynnik drażniący, lecz nie alergia Przeziębienie, grypa czy alergie na pyłki i zwierzęta są częstymi przyczynami kataru. Jednak istnieje wiele innych powodów, dla których możesz mieć problemy z oddychaniem przez nos. Około 1/3 osób doświadcza niealergicznego...

Laryngologia

Obturacyjny bezdech podczas snu

Szacuje się, że na obturacyjny bezdech podczas snu cierpi około 100 tysięcy osób. Patologią jest, jeśli podczas snu bezdech występuje dłużej niż 10 sekund i powtarza się to częściej niż 10 razy w ciągu godziny. Bezdechowi towarzyszą: chrapanie,...

Laryngologia

Ostre zapalenie ucha środkowego

Ucho środkowe stanowi część narządu słuchu i znajduje się między uchem zewnętrznym a uchem wewnętrznym. Składa się z jamy bębenkowej oddzielonej od przewodu słuchowego zewnętrznego błoną bębenkową, łańcucha kosteczek słuchowych, jamy sutkowej połączonej...

Laryngologia

Otoskleroza

Otoskleroza to choroba kości, która jest ścianą błędnika. Nie ma to żadnego związku z miażdżycą naczyń, która często jest nazywana sklerozą. Dla określenia choroby używa się także nazwy otospongioza. W chorobie tej dochodzi do powstania nieprawidłowej...

Laryngologia

Ciało obce w uchu

w laryngologii, Służba Zdrowia, 2002, nr 19-22, Janczewski G., Kosiek K., Latkowski B., Olszewski J. Algorytmy diagnostyki i postępowania

Laryngologia

Zapalenie ucha zewnętrznego

Zapalenie ucha zewnętrznego najczęściej przybiera formę wyprysku lub wyprzenia obejmującego przewód słuchowy zewnętrzny, czasem nawet całą małżowinę uszną. Objawy choroby to ból, świąd i uczucie napięcia skóry. Jest ona zaczerwieniona, rozpulchniona,...

Laryngologia

Polipy nosa

Polipy nosa są łagodnymi „wpukleniami" błony śluzowej pokrywającej przewody nosowe do światła jamy nosowej. Mogą występować pojedynczo lub mnogo (stan taki określamy mianem polipowatości). Najczęściej występują u osób dorosłych powyżej 20 roku życia,...

Laryngologia

Chrapanie

Chrapanie to bezwiedne wydawanie odgłosu o typie charczenia, spowodowane przeważnie przez drgania i trzepotanie podniebienia miękkiego, które wiotczeje w nadmiernym śnie. Chrapanie może powstawać zarówno podczas wdechu, jak i wydechu. Pojawia się w wyniku...

Laryngologia

Choroba Meniere'a

Choroba Meniere'a

Choroba Meniere'a to schorzenie związane z nadmiernym gromadzeniem się płynu (endolimfy) w uchu wewnętrznym, w wyniku czego następują zaburzenia słuchu i równowagi. Przypadłość może wystąpić w każdym wieku, ale najczęściej  między 40. a 60. rokiem życia....

Sprawdź, czy grożą Ci te choroby