Rola białka w organizmie człowieka

Białko to podstawowy budulec wszystkich narządów w organizmie. Wchodzi w skład enzymów, hormonów, przeciwciał. Białka uczestniczą w przemianie materii i zapewniają prawidłowe funkcjonowanie organizmu. To dzięki nim możliwy jest prawidłowy wzrost i rozwój człowieka, a także regeneracja uszkodzeń. Białka tworzone są przez aminokwasy. Zdrowa dieta powinna być na tyle zróżnicowana, by najważniejsze aminokwasy były dostarczane do organizmu. Tylko wtedy rola białek w organizmie będzie w pełni realizowana.

spis treści

Zobacz film: "Białko wytwarzane z owadów może rozwiązać problem deficytu białka zwierzęcego na świecie"

1. Funkcje białka w organizmie

  • Białka są budulcem nowych tkanek, a także materiałem uzupełniającym stare. W organizmie zajmują 75% miejsca w tkankach.
  • Dostarczane w jedzeniu białko stanowi źródło energii. Przeliczając: 1 gram białka tworzy 4 kcal energii.
  • Aminokwasy znajdują się w płynach ustrojowych: krwi, płynie śródtkankowym, mleku.
  • Białka wspomagają biosyntezę hormonów białkowych.
  • Aminokwasy uczestniczą w biosyntezie ciał odpornościowych, które wzmacniają i chronią organizm przed działaniem drobnoustrojów chorobotwórczych.
  • Białka pomagają w utrzymywaniu równowagi kwasowo-zasadowej i bilansu wodnego.
  • Rola białek wiąże się też z usuwaniem toksyn z organizmu. Białka znajdujące się w komórkach przenoszą różne substancje przez błony komórkowe (rola transportowa).
  • W organizmie proteiny przekształcane są w białkowe enzymy trawienne i tkankowe. Zbyt mała ilość białka dostarczana do organizmu wpływa hamująco na powstawanie i działanie enzymów.
  • Białka spełniają funkcje naprawcze uszkodzonych tkanek, np. uczestniczą w tworzeniu się blizn, gojeniu się ran i regeneracji złuszczonych nabłonków skóry.
  • Zdrowa dieta, która nie uwzględnia białka nie jest w pełni wartościowa. Niedobór białka w organizmie wywołuje niedożywienie. Organizm przestaje się rozwijać, ustaje praca jelit, mięśni, pojawiają się infekcje i alergie.

Białka są jednym z niezbędnych składników pokarmowych zapewniających prawidłowe funkcjonowania organizmu. Białka stanowią podstawowy budulec wszystkich tkanek ustroju człowieka oraz wchodzą w skład związków, takich jak enzymy, hormony, przeciwciała. Białka, nazywane też proteinami, są również odpowiedzialne za procesy przemiany materii i wiele funkcji ustroju, zapewniając harmonijne funkcjonowanie organizmu. Właściwa ilość białek ma decydujący wpływ na prawidłowy wzrost i rozwój człowieka. Dodatkowo stanowią one paliwo energetyczne. Paliwo to jednak nie jest ekonomiczne, gdyż w procesie spalania białka wydziela się wiele energii cieplnej, a mniej użytecznej energii mechanicznej. Niedobór białka spowalnia przemianę materii i powoduje uczucie głodu.

Białka można podzielić na proste i złożone. Białka proste są związkami składającymi się z wielu aminokwasów. Łańcuchy polipeptydów są czasami złożone z kilkuset aminokwasów. Białka złożone dodatkowo zawierają inne elementy składowe, takie jak cukry, lipidy czy metale. Ze względu na budowę i skład, białka proste można podzielić na:

  • albuminy – rozpuszczają się w wodzie, znajdują się w tkance mięśniowej i osoczu krwi;
  • globuliny – rozpuszczają się w rozcieńczonych roztworach soli, występują w płynach ustrojowych;
  • gluteliny – typowe białka roślinne, rozpuszczają się w zasadach i kwasach;
  • histony – są silnie zasadowe, rozpuszczają się w wodzie;
  • prolaminy – typowe białka roślinne występujące w nasionach;
  • protaminy – dobrze rozpuszczalne w wodzie;
  • skleroproteiny – białka o budowie włóknistej, np. keratyna.
Rola białka w organizmie człowieka
Rola białka w organizmie człowieka (Zdjęcie autorstwa Ryan Abel / CC BY 2.0)

2. Białko w jedzeniu

Istnieją różne rodzaje aminokwasów. W tym osiem jest najważniejszych. Te aminokwasy tworzą pełnowartościowe białko. Pełnowartościowe białko jest powoli przyswajane przez organizm, a następnie wykorzystywane. Białko pochodzenia zwierzęcego ma olbrzymią wartość biologiczną. Z kolei białko pochodzenia roślinnego takiej wartości już nie ma. Często jest pozbawione jednego lub kilku ważnych aminokwasów. Najbardziej wartościowe białko znajduje się w jajku kurzym.

Zdrowa dieta powinna uwzględniać białko pochodzenia zwierzęcego i roślinnego. Ustalając dzienny jadłospis, zwróć uwagę na białko w jedzeniu. Dbaj o to, by dostarczać do organizmu zdrowe jedzenie zarówno pochodzenia zwierzęcego, jak i warzywnego. Źródłem białka są: zboża, rośliny strączkowe, produkty mleczne, mięsa, ryby oraz orzechy. Białko zwierzęce występuje razem z tłuszczem zwierzęcym. To połączenie może podwyższyć poziom cholesterolu. Dlatego należy urozmaicać dietę. Jeść zarówno warzywa, jak i mięso.

Polecane dla Ciebie

Pomocni lekarze

Szukaj innego lekarza

Komentarze

Wysyłając opinię akceptujesz regulamin zamieszczania opinii w serwisie. Grupa Wirtualna Polska S.A. z siedzibą w Warszawie jest administratorem twoich danych osobowych dla celów związanych z korzystaniem z serwisu. Zgodnie z art. 24 ust. 1 pkt 3 i 4 ustawy o ochronie danych osobowych, podanie danych jest dobrowolne, Użytkownikowi przysługuje prawo dostępu do treści swoich danych i ich poprawiania.
    Ważne tematy