Narkolepsja

Narkolepsja to rodzaj zaburzenia snu, który powoduje niekontrolowaną senność w ciągu dnia. Dotyka zarówno kobiety, jak i mężczyzn. Pierwsze symptomy pojawiają się okresie dojrzewania, ale narkolepsja może też zaatakować po 20. roku życia. Osoba chora odczuwa ciągłą senność w ciągu dnia, zasypia nawet w trakcie codziennych czynności. W nocy narkoleptycy zwykle doświadczają problemów ze snem. W rezultacie życie z tą chorobą staje się trudne, a normalne funkcjonowanie w szkole lub w pracy jest uniemożliwione. Wiele osób dotkniętych tym zaburzeniem szuka pomocy u lekarzy. Narkolepsja jest nieuleczalna, ale można z nią żyć i ograniczać jej skutki w swoim życiu.

Spis treści:
  1. 1. Przyczyny narkolepsji
  2. 2. Objawy narkolepsji
  3. 3. Leczenie narkolepsji
  4. 4. Życie z narkolepsją

1. Przyczyny narkolepsji

Przyczyny narkolepsji nie są do końca znane. Wiadomo jednak, że zagadkowe objawy są związane z nieprawidłową regulacją fazy REM u chorych. Faza REM, czyli stan głębokiego snu, przychodzi do nich nawet przed zaśnięciem (powodując halucynacje).

Badania wskazują, że niedawno odkryta proteina, hypokretyna (inaczej oreksyna, rodzaj neuroprzekaźnika), jest produkowana w mniejszych ilościach u chorych na narkolepsję niż u ludzi zdrowych. Podejrzewa się, że przyczyną tych nieprawidłowości może być reakcja autoimmunologiczna. Jednak aby stwierdzić, czy narkolepsja jest chorobą autoimmunologiczną, potrzebą są dalsze badania.

2. Objawy narkolepsji

Dziedziczenie narkolepsji nie przebiega w regularny sposób, jednak zauważono, że narkolepsja dziesięciokrotnie częściej występuje u osób, które mają w rodzinie chorych. Osoby chore zazwyczaj początkowo odczuwają ciągłą senność w dzień. Ten jeden objaw może nękać miesiącami, a nawet latami. Przypomia skutki bezsenności, więc często jest lekceważony. Dopiero po dłuższym czasie pojawiają się typowe objawy narkolepsji.

Główne objawy narkolepsji to:

  • Katapleksja, czyli nagłe rozluźnienie wszystkich mięśni. To główny objaw narkolepsji. Podczas ataku narkolepsji osoba chora nie jest w stanie ustać na nogach, traci napięcie w mięśniach.
  • Paraliż senny. Osoba chora nie może się poruszyć ani nic powiedzieć podczas ataku.
  • Halucynacje (omamy hipnagogiczne) u ludzi zdrowych pojawiają się w stanie „pomiędzy” snem a jawą, wtedy, kiedy zasypiamy.
  • Ciągła senność, która przechodzi po ataku.

To cztery objawy, które narkolepsja wywołuje niemal zawsze. Dodatkowo osoba chora może:

  • mieć problemy ze snem w nocy, często się budzić,
  • wykonywać zachowania automatyczne (czyli wykonywać czynności bez uświadamiania ich sobie, nie pamiętając ich później),
  • utracić ostrości widzenia.

Stopnie natężenia objawów

Stopnie natężenia objawów różnią się w zależności od osoby:

  • Słabe nasilenie: Niektórzy chorzy czują się trochę senni w dzień, katapleksja zdarza się u nich rzadziej niż raz w tygodniu.
  • Średnie nasilenie: Niektóre osoby są senne, ale mogą funkcjonować, narkolepsja może objawiać się atakami katapleksji rzadziej niż raz dziennie.
  • Silne nasilenie: Są jeszcze osoby, które za dnia odczuwają nieopanowaną senność, ataki katapleksji mogą też zdarzać się częściej niż raz dziennie.

Narkolepsja nie jest chorobą śmiertelną. Ale jej objawy mogą doprowadzić do śmierci chorego, który dostałby ataku np. podczas jazdy samochodem.

3. Leczenie narkolepsji

Zazwyczaj objawy narkolepsji leczy się lekami przeciwdepresyjnymi oraz pobudzającymi. Muszą być przepisane przez lekarza po diagnozie.

Dane dotyczące narkolepsji mówią, że

  • w USA chora jest jedna na 2000 osób,
  • w Izraelu chora jest jedna na 500000 osób,
  • w Japonii choruje jedna na 600 osób.

4. Życie z narkolepsją

Osoby zmagające się z narkolepsją mogą poprawić jakość swojego życia dzięki następującym wskazówkom:

  • Kiedy czujesz, że senność się wzmaga, co może oznaczać nadchodzący atak – przerwij to, co akurat robisz i zdrzemnij się. Innymi objawami oznaczającymi nadchodzący atak narkolepsji mogą być: osłabienie funkcji motorycznych, silne zmęczenie, halucynacje wzrokowe lub słuchowe.
  • Staraj się nie zasypiać w samotności. Poproś kogoś, by był z tobą, kiedy narkolepsja nie pozwala na normalne funkcjonowanie.
  • Pamiętaj o wszystkich przepisanych przez lekarza lekach, szczególnie jeśli masz przed sobą sytuację w której zaśnięcie mogłoby być niebezpieczne (np. przed dłuższą jazdą samochodem). Narkolepsja sama w sobie nie jest chorobą śmiertelną. Ale może doprowadzić do śmierci, jeśli jest lekceważona.
  • Porozmawiaj z lekarzem o skuteczności twoich leków. Zapytaj, czy narkolepsja pozwoli ci siadać za kierownicą i pracować.
  • Siadaj za kierownicą tylko jeśli lekarz stwierdził, że nie ma przeciwwskazań. Pamiętaj, ze ryzykujesz nie tylko swoim życiem, ale i życiem innych osób!
  • Poinformuj twoje otoczenie, że chorujesz na narkolepsję. Lepiej, żeby dowiedzieli się o tym od ciebie zanim przestraszysz ich nagłą utratą przytomności.
  • Porozmawiaj ze swoim zwierzchnikiem o chorobie. Pokaż zaświadczenie od lekarza. Jest duża szansa, że da się ustalić taki harmonogram pracy, że będzie w nim czas na niespodziewane drzemki.
  • Aktywność fizyczna może pomóc ci pobudzić organizm. Najlepiej wybierz spacer do pracy zamiast jazdy samochodem.
  • Staraj się zdrzemnąć przed większymi zadaniami. Zapobiegnie to atakowi w trakcie, a także da ci wystarczającą ilość energii, aby wykonać zadanie.
  • Zawsze kładź się o tej samej godzinie. Rytm okołodobowy musi być zachowywany jeśli nie chcesz doprowadzić do częstszych ataków narkolepsji.
  • Szerokim łukiem omijaj alkohol i kofeinę. Oprócz tego, że mogą wpłynąć na działanie leków, źle działają na rytm okołodobowy. Mogą wywołać bezsenność lub nadmierną senność w ciągu dnia. Narkolepsja może się wtedy nasilić.
  • Ucz się jak najwięcej o narkolepsji. Dowiaduj się o najnowszych badaniach. Im więcej dowiesz o tej chorobie, tym łatwiej będzie ci z nią żyć.

Narkolepsja to zaburzenie neurologiczne, nie spowodowane chorobami psychicznymi lub problemami psychologicznymi. Najprawdopodobniej na jej wystąpienie wpływ mają czynniki genetyczne. Mimo iż narkolepsja jest nieuleczalna, można z nią żyć. Wystarczy pamiętać o kilku wskazówkach, dzięki którym życie z narkolepsją będzie łatwiejsze.

Bibliografia

  • Shapiro C.M. ABC zaburzeń snu, Astrum, Wrocław 1998, ISBN 83-87197-24-6
  • Szelenberger W. Bezsenność, AM Warszawa, Warszawa 2000, ISBN 83-908354-2-8
  • Szelenberger W. Bezsenność, Via Medica, Gdańsk 2007, ISBN 83-60072-61-5
  • Prusiński A. Bezsenność i inne zaburzenia snu, Wydawnictwo Lekarskie PZWL, Warszawa 2007, ISBN 83-200-3434-9
Porozmawiaj o tym na Forum Psychologia »
Lubię to!
20

Komentarze

Pytania do specjalistów

Różnice pomiędzy narkolepsją a ADD

Narkolepsja, ADD czy coś innego? proszę o pomoc w znalezieniu neurologa na śląsku, któremu nieobce są dolegliwości takie jak narkolepsja i ADD. Od dłuższego czasu mam problemy ze snem zmęczeniem motywacją brakiem koncentracji (czasem nie potrafię dokończyć...

Częste i krótkie zasypianie

mam 55 lat czesto zdaza mi sie zasypianie po 5 min potem jest ok zdaza sie to podczas wspolzycia prtner jest aktywny jestem z schorzeniem wontrobowym = marskosc jakie jest przyczyna mojego krotkiego zasypiania nie umniem sobie odpowiedziec na to pytanie...

pokaż 5 następnych
+ Załóż wątek

Dyskusje na forum

~ Pytania do specjalistów 1 odpowiedź Różnice pomiędzy narkolepsją a ADD ~:

Narkolepsja, ADD czy coś innego? proszę o pomoc w znalezieniu neurologa na śląsku, któremu nieobce są dolegliwości takie jak narkolepsja i ADD. Od dłuższego czasu mam problemy ze snem zmęczeniem motywacją brakiem koncentracji (czasem nie potrafię dokończyć...

~ Pytania do specjalistów 1 odpowiedź Nadmierna senność u partnera ~:

mojego partnera poznałam 2 miesiące temu jednak zauważyłam u niego niepokojące oznaki tj. nadmierna senność, "zawieszanie się", niekontrolowane zasypianie, zdarza mu się to w trakcie rozmowy ze mną, oglądania filmów, nawet współzycia, wg .

pokaż 5 następnych

Artykuły Zaburzenia snu

Zaburzenia snu Problemy ze spaniem

(...) ów z pamięcią Eksperymenty przeprowadzone na myszach wykazały, że zaburzenia snu mają ścisły związek z zakł ... jest znalezienie odpowiedzi na pytanie, jak zaburzenia snu mogą wpływać na codzienne funkcje psychiczne, szczególnie na funkcje ... . Okazuje się bowiem, że te dwa czynniki są ze sobą ściśle związane.(Brak koncentracji, Problemy ze snem, Zaburzenia...

Zaburzenia snu Chodzisz późno spać? Będziesz mieć koszmary!

Przy obecnym tempie życia bardzo często nie mamy czasu porządnie się wyspać. Siedzimy do późna, nadrabiając zaległości w pracy albo po prostu dlatego, że adrenalina z całego stresującego dnia nie pozwala nam zasnąć. Naukowcy z uniwersytetu...

Ile powinno się spać?
Zaburzenia snu Ile powinno się spać?

To, że wraz w wiekiem potrzebujemy mniej snu, to mit. Ludzie w średnim wieku i starsi, jeśli tylko chcą się czuć wypoczęci i produktywni podczas dnia, potrzebują dokładnie tyle samo snu, co młodzi. Przekonanie, że starsi ludzie potrzebują mniej snu,...

Zaburzenia snu Hipersomnia

(...) : pierwotne (endogenne) zaburzenia snu: narkolepsja, hipersomnia idiopatyczna, bezdechy podczas snu, organiczne uszkodzenia m ... 83-908354-2-8Krzyżowski J. Bezsenność, Medyk, Warszawa 2002, ISBN 83-87340-68-5(Problemy ze snem, Zaburzenia snu,...

Zaburzenia snu Rytm okołodobowy

(...) Zaburzenia rytmu okołodobowego rodzą kolejne problemy, nie tylko zaburzenia snu. Mogą to być choroby sercowo ... zaburzenia snu, Wydawnictwo Lekarskie PZWL, Warszawa 2007, ISBN 83-200-3434-9Jarema M. Psychiatria w praktyce, Medical Education, Warszawa 2011, ISBN 978-83-62510-06-1(Problemy ze snem, Zdrowy sen, Zaburzenia snu, nadmierna...

Zaburzenia snu Parasomnie

(...) 60072-61-5Prusiński A. Bezsenność i inne zaburzenia snu, Wydawnictwo Lekarskie PZWL, Warszawa 2007, ISBN 83-200-3434-9(Problemy ze snem, Zaburzenia snu, drgawki...

Zaburzenia snu Lunatykowanie

(...) ISBN 83-60072-61-5Prusiński A. Bezsenność i inne zaburzenia snu, Wydawnictwo Lekarskie PZWL, Warszawa 2007, ISBN 83-200-3434-9Krupka-Matuszczyk I. Zaburzenia snu u kobiet, Sen, 2008, 8, 73-7Dzaja A., Arber S., Hislop J. et al. Women’s sleep in health and disease, J Psychiatr Res, 2005, 39, 55-76(Pomoc psychologiczna, Problemy ze snem, Zaburzenia...

Zaburzenia snu Strach przed snem

Coraz więcej osób ma problem ze snem. Najczęściej jest to bezsenność lub zaburzenia snu. Te problemy to poważna ... , tym poważniejsze stają się zaburzenia snu.Szelenberger W. Bezsenność, Via Medica, Gdańsk 2007, ISBN 83-60072-61-5Prusiński A. Bezsenność i inne zaburzenia snu, Wydawnictwo Lekarskie PZWL, Warszawa 2007, ISBN 83-200-3434-9Shapiro C.M. ABC zaburzeń snu, Astrum, Wrocław ... -83-200-4180-4(Problemy ze snem, Zdrowy sen, Zaburzenia snu, przyczyny...

Zaburzenia snu Koszmar senny

(...) Zaburzenia snu, koszmary po alkoholu, przyczyny...

pokaż 10 następnych