Pokaż kategorie abcZdrowie.pl
Pokaż kategorie

Cukrzyca a stres

Cukrzyca i stres to podwójny dyskomfort i napięcie emocjonalne. Choroba stanowi bowiem naturalne źródło zagrożenia i powoduje spadek samopoczucia. Konieczność ciągłego monitorowania poziomu glukozy we krwi, dbania o zdrowie, trzymania diety i uczęszczania do lekarzy diabetologów to kolejne czynniki stresujące, które mobilizują organizm do radzenia sobie z przeszkodami. W jaki sposób stres wpływa na cukrzycę? Jaki jest związek między cukrzycą a stresem? Jaki wpływ ma napięcie emocjonalne na cukrzycę typu 1, a jakie – na cukrzycę typu 2? Jak sytuacje stresowe zmieniają poziom cukru we krwi?

1. Przyczyny i rodzaje cukrzycy

Cukrzyca należy do grupy chorób metabolicznych. Jej głównym objawem jest hiperglikemia, czyli podwyższony poziom cukru we krwi, który wynika z defektu produkcji lub działania insuliny wydzielanej przez komórki beta trzustki. Ze względu na przyczynę i przebieg choroby, wyróżnia się najczęściej cukrzycę typu 1 i cukrzycę typu 2. Typ 1 i 2 cukrzycy jest rezultatem mutacji w wielu genach.

  1. Cukrzyca typu 1 – wynik rzeczywistego braku insuliny na skutek uszkodzenia komórek beta wysp Langerhansa trzustki, np. wskutek autoagresji i zniszczenia komórek trzustki przez własny układ immunologiczny. Tkanki zachowują jednak normalną wrażliwość na insulinę. Leczenie wymaga stałego podawania hormonu. Choroba pojawia się najczęściej u dzieci i osób młodych, chociaż może wystąpić nawet po 80. roku życia.
  2. Cukrzyca typu 2 – najczęstsza postać cukrzycy. Zaburzeniu ulega zarówno działanie, jak i wydzielanie insuliny. Tkanki chorych są mało wrażliwe na działanie hormonu (insulinooporność). Ta postać cukrzycy często bywa późno rozpoznawana, gdyż hiperglikemia nie jest na tyle wysoka, by wywołać klasyczne objawy cukrzycy. Występuje najczęściej u osób starszych, otyłych lub z innymi zaburzeniami metabolicznymi.

2. Co łączy cukrzycę i stres?

Stres to stan mobilizacji sił organizmu, swoisty alarm dla człowieka, który komunikuje go: „Zacznij się bronić”. Każda potrzeba, zagrożenie czy wymagania ze strony środowiska to stres dla organizmu, który stanowi sygnał dla układu nerwowego, a szczególnie stymuluje podwzgórze i przedni płat przysadki mózgowej. Ta ostatnia produkuje ACTH – hormon adrenokortykotropowy, który oddziałuje na korę nadnerczy i indukuje wytwarzanie kortyzolu – hormonu stresu. Kora nadnerczy przesyła sygnał dalej do rdzenia nadnerczy i mobilizuje go do produkcji katecholamin: adrenaliny i noradrenaliny. Te z kolei oddziałują na wątrobę – organ, który jest bankiem cukru w organizmie. Cukier natomiast to źródło energii niezbędnej do walki ze stresem i różnymi przeciwnościami na drodze życia.

Aby wątroba – magazyn glikogenu – mogła przekształcić cukier złożony na prostszy, czyli glukozę, niezbędne jest prawidłowe funkcjonowanie trzustki, która wydziela dwa hormony:

  • insulinę – wiążącą glukozę w glikogen,
  • glukagon – rozbijający glikogen w glukozę, co ma miejsce w sytuacji stresu.

Sygnał do prawidłowej pracy trzustka otrzymuje od swojego głównego „szefa” – podwzgórza. Stres w postaci fizycznej (np. uraz, choroba) lub psychicznej (np. praca, problemy rodzinne, brak pieniędzy) mobilizuje organizm do reakcji typu „walcz” albo „uciekaj”. Uwalniane są wówczas hormony stresu, np. kortyzol czy adrenalina, których zadaniem jest dostarczenie energii (glukozy i tłuszczu), by organizm miał siłę do walki lub ucieczki przed niebezpieczeństwem.

Symptomy reakcji na stres
WALCZ! UCIEKAJ!

rumień stresowy – u kobiet zwykle na dekolcie, u mężczyzn – na karku, przepłynięcie krwi z wnętrza organizmu na zewnątrz, rozszerzenie naczyń krwionośnych, utrata ciepła, piloerekcja – „stawanie dęba” włosków na ciele, zwężenie źrenic, falowanie kącików nosa, usztywnienie szczęki, zaciśnięcie ust, ślinotok, przyspieszone tętno, redukcja perystaltyki jelit, większa ilość skurczów i rozkurczów oskrzeli, wzrost napięcia mięśniowego

blednięcie skóry, przepłynięcie krwi do wnętrza organizmu, pocenie się, utrata ciepła, piloerekcja – stroszenie włosków, rozszerzenie źrenic, usztywnienie się kącików nosa, suchość w gardle

Cukrzyca uniemożliwia skuteczną i szybką odpowiedź na stres, dlatego że zaburzona jest praca trzustki i wytwarzanie insuliny oraz glukagonu. W przypadku długotrwałego napięcia, hormony stresu są wytwarzane niemal bez przerwy. Kortyzol czy adrenalina są pompowane do krwi non stop, co sprawia, że w wyniku długotrwałego stresu może powstać wysoki poziom cukru we krwi.

Jeśli mamy do czynienia ze stresem psychologicznym, nasz umysł będzie interpretował sytuację jako potencjalnie groźną, chociaż w rzeczywistości wcale taka być nie musi. Wówczas organizm zaczyna produkować hormony stresu na próżno – tutaj ani walka, ani ucieczka nic nie pomogą. Wrogiem jest nasza własna percepcja.

3. Jak stres wpływa na cukrzycę?

Stres powoduje, że nie dba się o siebie ani nie zaspokaja swoich potrzeb. Można ignorować często symptomy stresu i zmęczenia, pić alkohol, nie dbać o prawidłową dietę. To wszystko uwypukla istotę związku: cukrzyca a stres. U diabetyków stres może mieć bezpośredni wpływ na poziom cukru we krwi. Stwierdzono np., że efektem działania stresu u większości ludzi z pierwszym typem cukrzycy jest podwyższenie poziomu glukozy we krwi.

Stres fizyczny powoduje hiperglikemię u ludzi z cukrzycą typu 1, jak i typu 2. Natomiast stres psychiczny częściej powoduje wzrost poziomu glukozy u diabetyków z cukrzycą typu 2. Techniki relaksacyjne mogą być skuteczną terapią dla cukrzyków, szczególnie z cukrzycą typu 2, u których stres blokuje uwalnianie insuliny. Relaks osłabia bowiem wrażliwość na hormony stresu i łagodzi negatywne konsekwencje dla zdrowia.

4. Konsekwencje cukrzycy

Przewlekła hiperglikemia wiąże się z zaburzeniem czynności i niewydolnością różnych narządów, np. oczu, nerek, nerwów, serca i naczyń krwionośnych. Terapia cukrzycy polega nie tylko na kontroli gospodarki węglowodanowej, ale też na leczeniu wszelkich defektów towarzyszących chorobie, np. poprzez: normalizację masy ciała, stosowanie właściwej diety, leczenie nadciśnienia tętniczego czy zaburzeń lipidowych, wysiłek fizyczny oraz przyjmowanie leków przeciwcukrzycowych.

Aby zminimalizować negatywny wpływ stresu na objawy cukrzycowe, zaleca się głównie relaksację, np.:

  • ćwiczenia oddechowe,
  • ćwiczenia fizyczne,
  • terapię relaksacyjną (praca nad napięciem mięśniowym),
  • pozytywne myślenie.

Inne metody na redukcję stresu związanego z życiem z cukrzycą to uczestnictwo w tzw. grupach wsparcia czy grupach samopomocy. Najlepiej postarać się nie pamiętać o tym, że jest się chorym. Żyć na tyle normalnie, na ile pozwala choroba. Spotykać się z ludźmi, nie unikać kontaktów towarzyskich, oddać się jakiejś pasji, np. chodzić na fitness czy kurs tańca. Warto szukać tego, co pozytywne w życiu, nawet w tym, że musisz przyjmować leki, regularnie sprawdzać poziom cukru we krwi, wykonywać ćwiczenia fizyczne czy jeść tylko zalecane produkty.

Pamiętaj, że będąc chorych na cukrzycę, nie jesteś sam. Masz rodzinę, przyjaciół, znajomych. Możesz poprosić o pomoc personel medyczny, np. lekarza diabetologa, dietetyka, pielęgniarkę, psychologa. Czasem brak wiedzy o źródle stresu potęguje ten stres. W trudnej sytuacji możesz skorzystać z pomocy terapeutycznej, by wypracować konstruktywne reakcje i sposoby radzenia sobie ze stresem.

Komentarze (2)
~Uczennica15
~Uczennica15

dzień dobry,
mam prawie 15 lat i proszę o porade. Kilka dni temu umarła badzo bliska dla mnie osoba. Było to traumatyczne przezycie i strasznie się zestresowałam, a potem długo nie mogłam uspokoić. Bardzo się martwie, że po czymś takim moge zachorowac na cukrzyce. Prosze o pomoc

Odpowiedz
~Cukrzyk15
~Cukrzyk15

@~Uczennica15: i co masz cukrzyce bo ja mialem tak samo i kaput pewnej soboty spalem caly dzien a na nastepny obudzilem siew szpitalu teraz mam cukrzyce typu 1 nie jest tak zle czekam na twoją odpowiedz

Odpowiedz
zapytaj lekarza

za darmo

  • Odpowiedź w 24 godziny
  • Bez żadnych opłat
  • Lekarze, psychologowie, dietetycy

lekarzy jest teraz online

0/500

Stres - najnowsze pytania

DYSKUSJE NA FORUM

Artykuły Stres
Stres

Skutki stresu

Skutki stresu

(...) całego organizmu może mieć długotrwała ekspozycja na stres. Stres mobilizuje, ułatwia koncentrację, czasem pomaga wykonać zadanie, ale tylko wtedy, gdy trwa krótko, a po nim możemy wypocząć. Zupełnie inne skutki niesie stres intensywny i przewlekły. Może prowadzić ... stresowe wpływają na psychikę i jak podnieść odporność na stres? Jak działa stres? Stres towarzyszy nam w codziennym życiu ... pod wpływem silnych emocji - któż z nas tego nie odczuł? Stres dotyczy każdego człowieka bez względu na płeć czy wiek.

Stres

Stres psychologiczny

Stres psychologiczny nie doczekał się uniwersalnej i powszechnie akceptowanej definicji. W znaczeniu potocznym kojarzony ... spowodowane trudną sytuacją, przeciążeniem czy chorobą. Za stres psychologiczny można uznać taką zmianę w otoczeniu, która wywołuje ... i fazy reakcji na stres? Jak walczyć ze stresem? Psychologia stresu Obecnie daje się wyróżnić trzy główne nurty koncepcji w ujmowaniu stresu psychologicznego: Stres rozumiany jako bodziec, sytuacja trudna lub wydarzenie zewnętrzne o...

Stres

Ciągły stres

Ciągły stres i życie w napięciu to syndrom naszych czasów. Bezustannie się czymś stresujemy: korkiem na ulicy, egzaminem, kłótnią z partnerem, brakiem czasu albo pieniędzy. Dzieci stresują się szkołą, dorosłym towarzyszy stres zawodowy. Stres to nieodłączny element życia każdego człowieka. Kiedy stres jest umiarkowany, motywuje do działania i ambitnych osiągnięć. Jeśli jednak sytuacja stresowa trwa zbyt długo, a stres jest zbyt intensywny, może zagrażać naszemu zdrowiu i mieć degradujący wpływ na...

Stres

Stres szkolny

(...) ze strony kolegów z klasy. Jak dzieci reagują na stres szkolny? Jakie są konsekwencje sytuacji stresowych, doświadczanych przez uczniów? Czym grozi nadmiernie odczuwany stres w szkole i jak sobie z nim radzić? Spis treści Reakcja na stres O stresie daje się pisać z wielu perspektyw: medycznej, socjologicznej, fizjologicznej czy pedagogicznej. Potocznie termin „stres" rozumie ... , zmartwieniem, ale też wpływem bodźców fizycznych, np. hałasu czy zbyt wysokiej temperatury. Stres to mobilizacja sił...

Stres

Stres u dzieci

(...) ? Od czego zależy odporność dziecka na stres? Jak kształtować kompetencje niezbędne do skutecznego radzenia sobie z trudnościami ... na stres. Nic na to nie da się poradzić. Bezstresowe wychowanie to mit, bowiem każda, nawet najmniejsza zmiana w życiu młodego ... , zmniejszyć jego intensywność, zakres i czas trwania. Stres zwykle utożsamia się z czymś negatywnym, konfliktem, trudnością ... , motywuje do pracy i podejmowania wyzwań. Długotrwały stres może jednak zagrażać prawidłowemu rozwojowi, szczególnie...

Stres

Stres pozytywny

Stres pozytywny - czy to w ogóle możliwe? Przecież stres wiąże się z lękiem, niepokojem, napięciem emocjonalnym i obniżonym samopoczuciem. W potocznym rozumieniu stres kojarzy się z sytuacją trudną, chorobą, zmartwieniem, przykrym przeżyciem i konfliktem. W literaturze i mediach podkreśla się destrukcyjny wpływ stresu na funkcjonowanie i zdrowie człowieka. Jak zatem można mówić, że stres jest pozytywny? Co decyduje o tym, by można było uznać stres za mobilizujący i motywujący do działania? Jakie wyróżnia się rodzaje...

Stres

Myślenie pozytywne

(...) fizycznego. Jeśli w firmie są ciągłe kłótnie, zgrzyty, napięcia, pośpiech, chora rywalizacja - stres udziela się wszystkim,...

Stres

Jak się relaksować?

(...) wykonać więcej zadań w krótszym czasie. Jak jeszcze można efektywnie wypoczywać? Jak zwiększyć odporność na stres i zmęczenie? Jak pokonać stres? Jak się relaksować i regenerować siły? Zasady dobrego wypoczynku 15-minutowa drzemka- według badań prowadzonych ... spotkania czy przed sprawdzianem. Zwalczanie stresu Każdego dnia w miejscu pracy jesteśmy narażeni na stres. Napięcie i nerwowość ... rozluźnią. Zmęczone oczy najszybciej relaksują się, jeśli spojrzymy w odległy, zielony punkt za oknem. Stres należy...

Stres

Choroba XXI wieku

Jaka jest choroba XXI wieku? Do tego „tytułu” może pretendować m.in. otyłość, depresja, cukrzyca, choroba wieńcowa, bezsenność albo zaburzenia lękowe. Okazuje się, że „plagą XXI wieku” jest stres. W świecie medycznym uznaje ... długotrwały stres? Czy osobowość wpływa na odczuwanie stresu? Co generuje sytuacje stresowe, a co determinuje odporność na stres? Stres a osobowość Światowa Organizacja Zdrowia (WHO) uznała syndrom XXI wieku jako wielkowymiarową chorobę, która objawia...

Stres

Zapobieganie stresowi

Stres to uczucie, które powstaje w reakcji na określone zdarzenia. Reakcja na stres mobilizuje organizm do sprostania ... . Niektórzy ludzie są jednak z natury bardziej podatni na stres ze względu na słaby układ nerwowy albo niski próg tolerancji na frustracje. Możemy myśleć o stresujących wydarzeniach w negatywnym rozumieniu. Wówczas stres wywołują takie sytuacje, jak: utrata pracy, trudności w domu lub w szkole. Jednak każda zmiana, nawet ta na lepsze, wywołuje stres, jak: ciąża, ślub czy zakup...