Pokaż kategorie abcZdrowie.pl
Pokaż kategorie

Właściwości czosnku

httpswww-flickr-comphotos54912928atn065087101315_94b2.jpg
Zdjęcie autorstwa Isabel Eyre / CC BY 2.0

Większości osób czosnek kojarzy się z odstraszaniem wampirów i niezbyt przyjemnym zapachem. Mimo specyficznej woni warto jednak przełamać się i wprowadzić czosnek do swojego jadłospisu. Jest to bowiem warzywo o naprawdę ciekawych właściwościach. Znany jako „naturalny antybiotyk”, czosnek wpływa pozytywnie na libido i wzmacnia wytrzymałość sportowców. Dzięki zawartości antyoksydantów czosnek jest ważnym elementem profilaktyki nowotworów. Jakie inne właściwości czosnku są godne uwagi?

1. Działanie czosnku 

O dezynfekujących właściwościach czosnku głoszono już dawno przed naszą erą. Wyryte tablice, odkryte na piramidzie w Gizeh liczą sobie 4500 lat. Wg nich, przy budowie niewolnicy otrzymywali czosnek, aby „mieli serce i odwagę” do pracy oraz by byli „strzeżeni przed chorobami”. W średniowieczu żniwiarze wypijali miód pitny lub wino z jego dodatkiem. Czosnek jest również podawany kogutom przed walkami. Uwielbiają go Arabowie (ponoć na pustyni chroni przed pragnieniem), a złośliwi twierdzą, że to dzięki czosnkowemu aromatowi matadorzy zabijają byki. To tylko nieliczne przykłady wiary w dobrodziejstwa płynące ze spożywania tego warzywa. Trudno więc nie przyjrzeć się mu bliżej i nie sprawdzić, ile w tym prawdy. Co mówi nauka?

2. Czosnek w świecie roślin

Czosnek należy do rodziny amarylkowatych i jest bardzo rozpowszechniony na świecie. Istnieje około 260 gatunków tej rośliny, w samej tylko Polsce – 16 (m.in. niedźwiedzi, zielony, wężowy, dziki), choć nasze uprawy to głównie czosnek pospolity – Allium sativum. Jego pobratyńcami są takie warzywa jak: cebula, szczypiorek, por, siedmiolatka, szalotka, które nie mają jednak takich jak czosnek właściwości. Rośnie on prawie we wszystkich strefach klimatycznych, choć ze względu na glebę upodobał sobie Hiszpanię, Turcję, Egipt czy Indie.

3. Składniki czosnku

Czosnek to w większości woda (60%) oraz węglowodany (33%). Ilość, jaką przeważnie zjadamy (ok. 5 g), dostarcza nam jedynie 7 kcal. W czosnku znajdziemy olejki eteryczne oraz lotne i organiczne związki siarkowe, czyli allinę i skordyninę A i B. Charakterystyczny zapach oraz zdrowotne właściwości pojawiające się po zmiażdżeniu czosnku zawdzięczamy przejściu alliny w allicynę. Działanie allicyny jest ponoć na tyle silne, że wystarczają 3 minuty, by sok z czosnku zniszczył kolonię bakterii w warunkach in vitro. Czosnek to również flawonoidy, witaminy z grupy B, witamina C, potas, żelazo i magnez, jednak ze względu na małe użycie w kuchni nie można nazwać go źródłem tychże witamin i składników mineralnych.

W czosnku znajdują się naturalne antyoksydanty, a samo warzywo ma właściwości przeciwzapalne oraz przeciwwirusowe. Antybakteryjne działanie czosnku pomaga zapobiec chorobie nowotworowej, między innymi poprzez spowolnienie procesu namnażania się komórek. Czosnek działa jak antybiotyk. Jego ząbki zawierają duże stężenie siarki, flawonoidów oraz selenu. Wiele wskazuje na to, że siarczki selenu blokują uszkodzenia w DNA komórek i pobudzają naprawę uszkodzonego kwasu nukleinowego. Z kolei flawonoidy to związki roślinne o właściwościach przeciwutleniających i przeciwzapalnych. Zapobiegając uszkodzeniu komórek, walczą one z rakiem. Gdy czosnek jest rozdrobniony, wydziela się związek o nazwie allicyna. Ma on działanie antybiotykowe i przeciwgrzybicze. Jeśli chcesz skorzystać w optymalnym stopniu z właściwości czosnku, jedz go na surowo. Aby uniknąć nieprzyjemnego oddechu po spożyciu czosnku, rozważ spożywanie go w formie suplementów diety. Przygotuj się jednak na to, że zawartość allicyny może być dużo niższa niż ma to miejsce w przypadku surowego czosnku. 

Przez lata ludzie próbowali pozbyć się nieprzyjemnego zapachu po spożyciu świeżego czosnku. Oto niektóre z licznych metod:

  • żucie zielonej natki pietruszki lub goździków (w ilości około dziesięciokrotnie większej niż czosnku),
  • zjedzenie łyżeczki miodu, jabłka, ziarnka palonej kawy,
  • popijanie jogurtem lub mlekiem,
  • popijanie czerwonym winem.

Wiemy już na pewno, jaka forma przygotowania czosnku jest najwłaściwsza, by wykorzystać dobroczynne właściwości allicyny. Należy go zmiażdżyć i odstawić na ok. 10 minut. Po upływie tego czasu nastąpi odpowiedni wzrost stężenia allicyny i można wziąć się za jedzenie lub szybkie (najwyżej 5-minutowe) gotowanie czosnku. Natomiast długotrwała obróbka termiczna pozbawia go właściwości bakteriobójczych, nie wstrzymując jednak działania antyutleniającego i grzybobójczego. Zalecane przez piśmiennictwo ilości to 4 gramy dla osoby dorosłej dziennie (1–2 ząbki surowego czosnku).

4. Korzyści ze spożywania czosnku

Codzienne spożywanie ząbka świeżego czosnku może zmniejszyć ryzyko wystąpienia raka piersi, przełyku, jelit i prostaty. Wystarczy połączyć czosnek z kalafiorem, brokułami, owocami, błonnikiem i regularnymi ćwiczeniami, by prawdopodobieństwo raka piersi zmalało jeszcze bardziej. Czosnek poprawia stan zdrowia również poprzez obniżenie ciśnienia krwi i poziomu złego cholesterolu. Nie należy jednak oczekiwać cudów. Analiza 29 badań klinicznych wykazała, że czosnek zmniejsza poziom cholesterolu tylko w stosunkowo niewielkim stopniu. Jego wpływ na ciśnienie krwi również jest ograniczony. Czosnek jest co prawda skuteczniejszy niż placebo, ale nie oznacza to, że działa jak leki na nadciśnienie. Czosnek ma działanie przeciwutleniające i zmniejsza ilość wolnych rodników.  Obniża poziom cukru we krwi. Czosnek koi  bóle głowy i ułatwia zasypianie. Włączenie go do diety jest jednak dobrym posunięciem w profilaktyce chorób serca, infekcji i przeziębień. Nie należy przy tym przesadzać z jego ilością. W nadmiarze czosnek może wywołać problemy żołądkowe, ból głowy, uczucie zmęczenia oraz biegunkę. Ze względu na fakt, że czosnek rozrzedza krew, nie powinien być spożywany przez co najmniej siedem dni przed operacją. Warzywo to może wchodzić w interakcję w niektórymi lekami, dlatego nie każdy powinien je spożywać.

Czosnek jest ciekawym warzywem o licznych właściwościach prozdrowotnych. Warto włączyć go do swojej diety mimo nieprzyjemnego zapachu po jego spożyciu. Z pewnością wyjdzie to na zdrowie.

Bibliografia

  • Ackermann R.T. Garlic shows promise for improving some cardiovascular risk factors, Archives of Internal Medicine, 2001, 161, 813–824
  • Cavagnaro P.F., Camargo A., Galmarini C.G., Simon P.W., Effect of Cooking on Garlic- Antiplatelet Activity and Thiosulfinates Content, J. Agric. Food Chem. 2007, 55, 1280–1288
  • Lissiman E., Bhasale A.L., Cohen M. Garlic for the common cold, Cochrane Database of Systematic Reviews, Issue 3, 2009
  • Tattelman E. Health Effects of Garlic, Am Fam Physician, 2005, 72, 103–106
Redakcja zbcZdrowie,
Komentarze (6)
~marcello
~marcello

Niedoceniane warzywo ze względu na swój zapach... Mi zawsze pomaga w przeziębieniu

Odpowiedz

zapytaj lekarza

za darmo

  • Odpowiedź w 24 godziny
  • Bez żadnych opłat
  • Lekarze, psychologowie, dietetycy

lekarzy jest teraz online

0/500

Warzywa - najnowsze pytania

Dyskusje na forum

Artykuły Warzywa
Warzywa

10 faktów na temat pomidora

(...) ód wszystkich warzyw. Surowe warzywa zawierają go jednak dużo mniej niż przetwory na ich bazie, takie jak koncentrat pomidorowy,...

Warzywa

Właściwości pomidorów

Pomidory mają mnóstwo witamin i pierwiastków mineralnych. Zawierają antyutleniacze, które chronią skórę przed wolnymi rodnikami i zapobiegają procesom szybkiego starzenia się tkanek. Pomidory wzmacniają odporność dzięki dużej zawartości witaminy C. Warzywa są małokaloryczne, więc mogą sobie na nie pozwolić nawet osoby na diecie. Ponadto świeże warzywa można przygotować na wiele sposobów: na kanapki, w sałatce czy w przetworach, zawsze smakują równie wyśmienicie.

Warzywa

Ziemniaki obniżają ciśnienie krwi

Do niedawna spożywanie ziemniaków kojarzyło się z otyłością oraz chorobami układu sercowo-naczyniowego. Najnowsze wyniki badań wykazały jednak, że fioletowe ziemniaki obniżają ciśnienie krwi, nie powodując przy tym przybierania na wadze. Warto...

Warzywa

Jak unikać pestycydów?

(...) i warzywa, które poddano badaniom, zostały dokładnie umyte. Okazało się, że mycie produktów spożywczych tego typu ... , pieczarki oraz słodkie ziemniaki. Te owoce i warzywa nie są co prawda zupełnie pozbawione pestycydów, ale mają ich stosunkowo najmniej. Nie oznacza to bynajmniej, że powinniśmy spożywać wyłącznie te owoce i warzywa, które mają niską zawartość pestycyd ... . Sięgając po owoce i warzywa zawierające najmniej substancji chemicznych, można bowiem zmniejszyć swoją styczność z...

Warzywa

Czy czosnek obniża cholesterol?

Czosnek to roślina słynąca z niezbyt przyjemnego zapachu i licznych właściwości leczniczych. Mocny aromat sprawia, że zwykle stosuje się go do przyprawiania potraw. Ze względu na zawartość związku chemicznego o nazwie allicyna, czosnek ma działanie...

Warzywa

Właściwości soi

Soja znana jest od setek lat. Ostatnio wraca do łask za sprawą trwającej mody na wegetarianizm. Najpierw podbiła Amerykę, by teraz pojawiać się na europejskich stołach. Również w Polsce coraz częściej spożywamy tę rośliną. I słusznie, gdyż...

Warzywa

Właściwości szparagów

Właściwości szparagów

Szparagi to niskokaloryczne warzywa zielone. Stanowią ozdobę i przysmak Francuzów. W Polsce znane były już w XVIII wieku, za czasów Napoleona. Pierwsze wzmianki o szparagach istnieją w „Panu Tadeuszu” Adama Mickiewicza. Szparagi są niskokaloryczne i pożywne, gdyż zawierają sporo białka. Mogą być składnikiem zdrowej diety, gdyż mają tylko 18 kcal w 100 g. U nas uchodzą za luksus, rzadko je jadamy. Szparagi są również cenionym afrodyzjakiem. A może warto...

Warzywa

Zielone warzywa

Zielone warzywa są zdrowe. Wiadomo to od dawna. Od niedawna natomiast wiadomo, że kolor tego co jemy, jest równie ważny jak wartość odżywcza pokarmu. Zielone warzywa zawierają chlorofil, który wzmacnia odporność organizmu, chroni ... ilość rzeżuchy lub szczypiorku, a będziemy jeść smacznie i zdrowo. Podział warzyw Naukowcy amerykańscy dzielą warzywa i owoce ... razy dziennie warzyw i dwa razy owoców z każdej grupy kolorystycznej. Zielone warzywa swoje zdrowe właściwości i...

Warzywa

Właściwości sałaty

Roszponka, lollo, dębolistna, rukola, masłowa, lodowa, rzymska, radicchio – to bogate królestwo sałaty. Zielone niczym wiosna kuszą swoim wyglądem, stanowią dekorację stołów oraz są podstawowym elementem zdrowej diety. Osoby,...

Warzywa

Właściwości cebuli

Właściwości cebuli

Właściwości cebuli docenili już XV-wieczni żeglarze. Przez całe stulecia cebula traktowana była jako skuteczny lek na szkorbut. Ze względu na zawartą w niej witaminę C, na dalekie wyprawy zamorskie zabierali to warzywo marynarze, kupcy i wielorybnicy.

lekarzy jest teraz online

Zapytaj lekarza
zapytaj lekarza

za darmo

  • Odpowiedź w 24 godziny
  • Bez żadnych opłat
  • Lekarze, psychologowie, dietetycy

lekarzy jest teraz online

0/500