Zapalenie żołądka i dwunastnicy

Zapalenia żołądka i dwunastnicy bywają określane jako nieżyty lub katary żołądka. Mogą one przebiegać z bezkwaśnością, niedokwaśnością, nadkwaśnością lub kwaśnością prawidłową soku żołądkowego. Zaburzenia powstają z powodu błędów dietetycznych, spożycia pokarmów zakażonych np. gronkowcem lub zawierających toksyny, takie jak: jady bakterii, metabolity grzybów i pleśni, toksyczne związki chemiczne. Chorobę mogą powodować również leki, a rozwojowi zapalenia sprzyja nadużywanie nikotyny.

Spis treści

Przyczyny i objawy zapalenia żołądka i dwunastnicy

Są one zazwyczaj skutkiem błędów dietetycznych. Czynniki wywołujące są na ogół znane:

Nadużycie alkoholu.
Leki o działaniu drażniącym błonę śluzową żołądka (np. środki przeciwbólowe i przeciwreumatyczne, przedawkowanie leków nasercowych zawierających naparstnicę, glikokortykoidy, leki przeciwnowotworowe).
Oparzenie kwasami lub ługami.
Promienie rentgenowskie (np. jako skutek uboczny stosowania promieniowania w leczeniu chorób).
Zepsute produkty spożywcze skażone laseczką jadu kiełbasianego.
Wrzód żołądka - zdjęcia
Gastroskopia to badanie, które może pomóc zdiagnozować wrzód żołądka.... »
Trujące grzyby.
Zakażenie bakterią o nazwie Helicobacter pylori. Można je wykazać za pomocą gastroskopii z pobraniem wycinka błony śluzowej lub badania krwi.
Może być ono wyrazem procesu starzenia się, na który wywierają wpływ czynniki bytowe.
Zmiany ukrwienia.
Następstwa refluksu po operacji żołądka.

Typowymi objawami w tym schorzeniu są:

ból w dołku podsercowym pojawiający się 1-2 godz. po posiłku (wrzód żołądka);
ból pod prawym łukiem żebrowym 3-5 godz. po jedzeniu, a także w nocy i na czczo (wrzód dwunastnicy);
zgaga, niestrawność;
nudności, wymioty, zaparcia;
bóle w środkowym nadbrzuszu o charakterze gniotącym, piekącym lub kurczowym.

Zapobieganie i leczenie zapalenia żołądka i dwunastnicy

Zapalenia żołądka i dwunastnicy rozpoznaje się na podstawie zebranego wywiadu, określenia zdolności wydzielniczych błony śluzowej żołądka za pomocą sondy, obejrzenia za pomocą gastroskopu wyglądu i nasilenia zmian w błonie śluzowej żołądka. Leczenie sprowadza się do przerwania wpływu na błonę śluzową żołądka szkodliwych czynników, które prawdopodobnie wyzwoliły stan zapalny. Zapalnie zmieniona błona śluzowa nie może funkcjonować prawidłowo i wymaga regeneracji, wobec tego należy stworzyć sprzyjające warunki poprzez wstrzymanie podawania trudniej strawnych posiłków. Najlepiej jest przez 1–2 dni zastosować ścisłą dietę złożoną z sucharów i gorzkiej herbaty.

Jeżeli w wyniku diagnozowania choroby wykazano obecność bakterii Helicobacter pylori, należy zacząć leczenie od tzw. eradykacji żołądka. Oznacza to usunięcie bakterii, gdyż to ona jest przyczyną zapalenia, a następnie pojawiających się owrzodzeń żołądka, a przede wszystkim dwunastnicy. Eradykacja polega na zastosowaniu terapii skojarzonej dwóch antybiotyków, na które wrażliwa jest bakteria, oraz leku z grupy inhibitorów pompy protonowej, np. omeprazolu. W przypadku, gdy takie leczenie nie skutkuje, wprowadzana jest terapia czterolekowa, gdzie do poprzednich leków dołącza się związek bizmutu.

W stanach o przebiegu gwałtownym – z gorączką i biegunką, przy ogólnym znacznym osłabieniu i odwodnieniu, zwłaszcza w starszym wieku, oraz spadku ciśnienia – niezbędna jest pomoc lekarska, a także bardzo często leczenie szpitalne. Aby zapobiec tego typu schorzeniom, należy unikać wszystkich wyżej wymienionych czynników mogących stać się przyczyną stanów zapalnych, a w tym zaprzestać nadużywania alkoholu oraz palenia tytoniu. Warto zwrócić uwagę na dietę. Najlepsze będą tu dania gotowane na parze lub w wodzie oraz duszone. Bardzo ważne w diecie są „budynie” z mięsa lub ryb, z drobną kaszą lub ryżem. Do zagęszczania potraw nie stosuje się zasmażek.

Szczególnie poleca się: produkty świeże, dojrzałe, łagodne przyprawy, produkty gotowane, gotowane na parze, duszone bez wstępnego obsmażania, pieczone w folii lub pergaminie, produkty chude, używanie tłuszczów roślinnych, masło, oleje, sosy naturalne, bez zasmażek, zagęszczane mąką i śmietaną lub mąką i mlekiem, zupy na wywarach warzywnych, owoce i warzywa spożywane jako gotowane i rozdrabniane, rozcieńczane soki. W chorobie wrzodowej osłaniające działanie ma między innymi siemię lniane, a według medycyny ludowej również sok z kiszonej kapusty i woda z gotowanych ziemniaków.

Przypisy

Konturek S. Gastroenterologia i hepatologia kliniczna, Wydawnictwo Lekarskie PZWL, Warszawa 2006, ISBN 83-200-3188-5

Socha J. Gastroenterologia praktyczna, Wydawnictwo Lekarskie PZWL, Warszawa 1999, ISBN 83-200-2281-9

Szczeklik A. (red.), Choroby wewnętrzne, Medycyna Praktyczna, Kraków 2011, ISBN 978-83-7430-289-0

Linki zewnętrzne

Przewlekłe zapalenie żołądka

Artykuły Zapalenie żołądka i dwunastnicy

Wrzód dwunastnicy

Wrzód dwunastnicy to przewlekła choroba, która charakteryzuje się ubytkiem błon śluzowej i podśluzowej oraz blaszki mięśniowej dwunastnicy. Choroba wrzodowa występuje w każdym wieku, chociaż ...

Gastroskopia to badanie, które może pomóc zdiagnozować wrzód żołądka.

Układ pokarmowy

Dolegliwości związane z układem pokarmowym to najczęstsze przyczyny zgłoszeń pacjentów do lekarza. Mogą występować w każdym wieku, a znaczna część stanowi symptom tak zwanej niestrawności i ...

Jeśli chodzi o określenie rokowań w przebiegu nowotworów złośliwych, podaje się procent 5-letnich przeżyć chorych, którzy pokonali raka. Wskaźnik ten będzie większy przy nowotworach mało zaawansowanych, gdzie szansa na przeżycie jest znacznie większa, zaś mniejszy w przypadku nowotworu o bardziej zaawansowanej postaci. Wyleczalność raka żołądka wykrytego w pierwszym stadium wynosi 90%.<br />
<br />
Wyróżnia się 4 rodzaje zaawansowania klinicznego raka żołądka: wczesny, miejscowo zaawansowany, naciekający okoliczne narządy oraz dający przerzuty odległe.<br />
<br />
Dla każdej z wymienionych grup rokowanie jest zupełnie inne. W naszym kraju jednak często obserwuje się zjawisko polegające na tym, że do lekarza zgłaszają się pacjenci będący w 3 lub 4 stadium choroby, gdzie szansa na przeżycie wynosi około 5-30%.<br />
<br />
Jeśli chodzi o objaw,y to niepokojącym sygnałem mogą być: utrata łaknienia, smoliste stolce, bolesność i dyskomfort w nadbrzuszu oraz okresowe nudności i wymioty.<br />
<br />
Temat zachorowalności na raka żołądka porusza dr hab. n. med. Krzysztof Jeziorski, onkolog.

Badanie kontrastowe przełyku, żołądka i dwunastnicy

Badanie kontrastowe przełyku, żołądka i dwunastnicy wykonuje się na zlecenie lekarza, gdy występują objawy chorób jelita cienkiego , objawy patologii górnego odcinka przewodu pokarmowego, a ...

Dieta żołądkowa

Osoby zmagające się z chorobą wrzodową żołądka i dwunastnicy powinny skorzystać z lekkostrawnej diety, która nie zaostrza objawów choroby. Jak należy się odżywiać, chorując na żołądek?

Wrzody żołądka

Wrzód jest to ubytek w błonie śluzowej żołądka lub dwunastnicy dochodzący do warstwy mięśniowej ich ściany. Może się on przyczynić do powstania krwawienia lub nawet przedziurawienia narządu. ...

Operacja wrzodu żołądka

Operacja wrzodu żołądka jest wykonywana tylko w przypadkach, kiedy u pacjenta występuje odporność na farmakologiczne leczenie wrzodów. Terapia odpowiednimi lekami u większości chorych na wrzody ...

Rak dwunastnicy

Rak dwunastnicy to nowotwór początkowego odcinka jelita cienkiego. Nowotwory dwunastnicy są stosunkowo rzadkie w porównaniu z rakiem żołądka czy rakiem jelita grubego. Najczęstszym typem raka ...

Rak żołądka jest bardzo poważną chorobą, dlatego oprócz standardowej diagnostyki ważnym elementem jest  określenie stopnia zaawansowania tego nowotworu.<br />
<br />
Takiego pomiaru dokonuje się poprzez ocenę głębokości naciekania przez guz pierwotny poszczególnych warstw ściany żołądka (cecha T), określenie liczby zajętych regionalnych węzłów chłonnych (cecha N) oraz sprecyzowanie, czy są obecne odległe przerzuty (cecha M).<br />
<br />
Inną bardzo ważną metodą diagnostyczną jest również endoskopia górnego odcinka przewodu pokarmowego, która pozwala na wykrycie wczesnych zmian i pobranie wycinku do analizy. W przypadku chorych na raka żołądka bardzo często pojawiają się oprócz wzdęć czy ogólnego wyniszczenia także takie przypadłości jak: hepatomegalia (w przypadku przerzutów do wątroby) oraz limfadenopatia.<br />
<br />
Chcąc zaś zbadać głębokość naciekania nowotworu można wykorzystać endoskopową ultrasonografię.<br />
Wykrycie przerzutów jest możliwe dzięki takim badaniom jak: scyntygrafia kości, tomografia komputerowa klatki piersiowej, jamy brzusznej i miednicy (lub rezonans magnetyczny) czy laparoskopię, a w wyjątkowych sytuacjach także PET.<br />
<br />
Jak dochodzi do ich powstania? O tym opowie - prof. dr hab. Włodzimierz Olszewski, patolog.

Zapalenie otrzewnej

Zapalenie otrzewnej jest to podrażnienie tkanki wyścielającej ściany jamy brzusznej i jej narządy. Choroba ta ma bardzo duży wpływ i znaczenie w przebiegu wielu chorób. Otrzewna jest ...

Przy rozlanym zapaleniu otrzewnej dochodzi do mocnego wydęcia brzucha.

Alkohol a wrzody

Czy nadmierne spożywanie napojów alkoholowych może wywołać chorobę wrzodową? Często zadajemy sobie takie pytanie. Sam alkohol nie jest przyczyną wrzodów, ale może pogłębić już istniejącą chorobę.

Rozlane zapalenie otrzewnej

Rozlane zapalenie otrzewnej jest to zapalenie cienkiej tkanki jamy brzucha, które obejmuje większość narządów jamy brzusznej. Należy do najgroźniejszych powikłań ostrych chorób jamy brzusznej. ...

Drenaż dróg żółciowych dwunastnicy

Drenaż dróg żółciowych to procedura stosowana do leczenia paliatywnego chorób zwężających światło dróg żółciowych, najczęściej chorób nowotworowych - uniemożliwiających prawidłowy przepływ żółci. ...

Endoskopowe opanowanie krwawienia

Endoskopowe opanowanie krwawienia z górnego odcinka przewodu pokarmowego to zabieg, który wykonuje się u osób, u których pojawiło się krwawienie z przełyku, żołądka lub dwunastnicy. Krwawienie w ...

Lekarz operujący zdalnie sterowanym endoskopem.

Wagotomia

Zabieg wagotomii polega na przecięciu nerwów błędnych, pobudzających komórki okładzinowe gruczołów błony śluzowej żołądka do wydzielania kwasu solnego i pepsyny. Nerwy błędne przyśpieszają ...

Zapalenie wyrostka robaczkowego

Zapalenie wyrostka robaczkowego jest najczęściej spotykaną ostrą chorobą jamy brzusznej. Może ono wystąpić w każdym wieku, zarówno u dzieci, jak i dorosłych. Nazwę choroba ta zawdzięcza kształtowi ...

Istnieją dwa sposoby operacyjnego usunięcia wyrostka: laparoskopowy i klasyczny.

Dieta w chorobie wrzodowej

Dieta w chorobie wrzodowej wspomaga proces leczenia oraz zmniejsza dolegliwości związane z trawieniem pokarmów. Odpowiednia dieta w chorobie wrzodowej powinna być ustalona przez wykwalifikowanego ...

Zakażenie Helicobacter pylori

Zakażenie Helicobacter pylori jest bardzo często spotykane u ludzi. Szacuje się, że dotyczy ono ponad połowy ludzi na całym świecie. Infekcja H. pylori związana jest z występowaniem stanu ...

Apiterapia

Apiterapia to dziedzina medycyny zajmująca się leczeniem i profilaktyką problemów zdrowotnych za pomocą produktów pszczelich. Dawniej o apiterapii mówiono jako o leczeniu schorzeń reumatycznych ...

Propolis wykazuje silne działanie bakteriobójcze. Ta właściwość znalazła zastosowanie w lecznictwie. Kit pszczeli przyśpiesza procesy gojenia i regeneracji tkanek, jest skuteczny również w przypadku oparzeń

Helicobacter pylori w kale

Badanie na obecność bakterii Helicobacter pylori w kale jest ważnym wskaźnikiem, stosowanym przy ustalaniu przyczyny wielu chorób przewodu pokarmowego, w tym choroby wrzodowej żołądka i ...

Takie pomiary jak ocena głębokości naciekania przez guz pierwotny poszczególnych warstw ściany żołądka, określenie liczby zajętych regionalnych węzłów chłonnych oraz określenie, czy są obecne odległe przerzuty pozwalają dokładniej określić stopień zaawansowania choroby.<br />
<br />
Klasyfikacja, jaką stosuje się w odniesieniu do raka żołądka nosi nazwę American Joint Committee on Cancer i jest oparta na głębokości inwazji nowotworu. T-klasyfikacja, to szereg symboli, gdzie T1 oznacza guz naciekający błonę właściwą lub podśluzową, T2a – guz naciekający blaszkę właściwą błony mięśniowej, T2b– guz naciekający surowicówkę, T3 – guz przekraczający błonę surowiczą i T4 – guz naciekający struktury otaczające), zajęciu węzłów chłonnych (N0 – bez zajęcia węzłów chłonnych, N1 – zajęcie przez nowotwór 1-6 węzłów, N2 – zajęcie 7-15 węzłów, N3 – zajęcie przez nowotwór > 15 węzłów) oraz obecności lub braku przerzutów (M0 lub M1).<br />
<br />
Więcej na temat diagnostyki tego groźnego nowotworu opowie ekspert - prof. dr hab. Włodzimierz Olszewski, patolog.

Choroby dziąseł i przyzębia

Choroby dziąseł i przyzębia, takie jak paradontoza czy stany zapalne dziąseł są wynikiem braku higieny jamy ustnej. Choroby przyzębia rozwijają się najczęściej u osób starszych.

Choroby uzębienia nierzadko sprawiają ogromny ból. Niestety bolesność oznacza, że schorzenie jest w zaawansowanym stadium.

Zioła na żołądek

Zioła na żołądek zawierają garbniki, śluzy roślinne i pektyny, które tworzą powłokę ochronną dla ścian jelit i śluzówki narządów układu pokarmowego. Ziołowe preparaty na problemy żołądkowe ...

Pytania do eksperta

Czy można spożywać alkohol przy zaniku błony śluzowej żołądka?

Bardzo proszę o odpowiedź na moje pytania. Byłam u specjalisty, miałam robione badanie - gastroskopię (ok. 4 mies. temu). Mam zanik błony śluzowej żołądka. Wynik jest następujący: żołądek podatny na rozdymanie, insuflacje. Błona śluzowa trzonu mierne ścieczenie, w antum niezmieniona. Odźwiernik symetryczny drożny. Opuszka XII-cy bez zmian. Lekarz powiedział mi, że to nic groźnego, nie ...

Odpowiada: lek. med. Tomasz Stawski

Czy H.pylori może być przyczyną bólów żołądka?

Odpowiada: lek. Karol Kaziród-Wolski

Przyczyny bólu brzucha

Odpowiada: lek. med. Magdalena Szymańska

Czy gwałtowne ruchy głową u dziecka to oznaka choroby?

Odpowiada: lek. Karol Kaziród-Wolski

Tępy ból brzucha promieniujący

Odpowiada: lek. med. Tomasz Stawski

Zadaj pytanie ekspertowi

Odpowiadamy średnio od 4 do 24 godzin