Spiramycyna – działanie, wskazania i przeciwwskazania

Spiramycyna to antybiotyk makrolidowy. Ma działanie bakteriostatyczne i przeciwbakteryjne. Hamuje wzrost i namnażanie patogenu, ale nie niszczy dojrzałych bakterii. Substancję odkryto w 1954 roku jako produkt metabolizmu bakterii Streptomyces ambofaciens.

Mechanizm działania spiramycyny polega na hamowaniu syntezy białek bakteryjnych (przyłącza się do podjednostki 50S rybosomu, blokując ją). Substancja ulega szybkiemu wchłanianiu w przewodzie pokarmowym. Skutecznie działa na bakterie umiejscowione wewnątrzkomórkowo, dobrze przenika do tkanki kostnej, mięśniowej i śliny. Większość przyjętej dawki jest wydalana z żółcią i kałem, mniejsza ilość wraz z moczem.

Preparaty na rynku polskim zawierające spiramycynę to tabletki powlekane Rovamycine 3.000.000 j.m. oraz Rovamycine 1.500.000 j.m. Obecne w nich substancje pomocnicze to skrobia kukurydziana żelowana, hydroksypropyloceluloza, kroskarmeloza sodowa, stearynian magnez, krzemionka koloidalna bezwodna, celuloza mikrokrystaliczna. Otoczka tabletki zawiera takie substancje jak hypromeloza, makrogol 6000 i dwutlenek tytanu.

Tabletki, które zawierają spiramycynę, działają na skórę i błony śluzowe, układ moczowy, układ oddechowy oraz żeński układ płciowy. Z tego powodu wykorzystuje się ją w leczeniu schorzeń płuc, chorób zakaźnych i pasożytniczych. Sięga po nią dermatologia i wenerologia, otolaryngologia, pediatria, pulmonologia, stomatologia, urologia oraz medycyna rodzinna.

Antybiotyk spiramycyna jest wskazany do leczenia zakażeń, takich jak:

• zakażenia związane z gronkowcem złocistym (Staphylococcus aureus) i Streptococcus pyogenes,
• zapalenie ucha środkowego wywoływane przez bakterie Streptococcus pneumoniae, Haemophilus influenzae, Moraxella catarrhalis, Mycoplasma pneumoniae, Chlamydia trachomatis,
• ostre zapalenia płuc i oskrzeli spowodowane przez Streptococcus pyogenes, Streptococcus pneumoniae, Staphylococcus aureus,
• zapalenie gardła i migdałków wywoływane przez paciorkowce Streptococcus pyogenes (tzw. paciorkowce z grupy A),
• zapalenie zatok przynosowych spowodowane przez Streptococcus pneumoniae, Haemophilus influenzae, Moraxella catarrhalis oraz Staphylococcus aureus (gronkowiec złocisty),
• atypowe zapalenia płuc spowodowane przez bakterie Legionella pneumophila, Mycoplasma pneumoniae oraz Chlamydia psittaci,
• ostre stany w stomatologii, to jest ropnie, zapalenie jamy ustnej, ostre zapalenie dziąseł, wrzodziejące, martwicze zapalenie dziąseł,
• zapalenie cewki moczowej spowodowane przez Chlamydia trachomatis,
• zakażenia wywołane przez Cryptosporidium muris; w toksoplazmozie ciężarnych.

Ponadto spiramycynę stosuje się w profilaktyce:

• nawrotów gorączki reumatycznej u osób nadwrażliwych na penicylinę,
• toksoplazmozy wrodzonej,
• meningokokowego zapalenia opon mózgowych, gdy pacjent jest nosicielem Neisseria meningitidis w nosogardzieli.

Jeśli chodzi o dawkowanie spiramycyny, zależy ono od wieku. I tak dawka lecznicza:

• u dzieci wynosi 150.000 j.m. na kilogram masy ciała na dobę w 2-3 dawkach podzielonych. Dawka maksymalna wynosi do 300 000 j.m. na kilogram masy ciała na dobę w 2-3 dawkach podzielonych,
• u dorosłych – 6.000.000 j.m. na dobę w 2 dawkach podzielonych. Dawka maksymalna wynosi do 9 mln j.m. na dobę w 3 dawkach podzielonych. Nie wyznaczono toksycznej dawki spiramycyny.

Leczenie zakażeń paciorkowcami z grupy A w obrębie gardła i migdałków powinno trwać 10 dni. Lek może być przyjmowany niezależnie od posiłku (także w jego trakcie).

Przeciwwskazaniem do stosowania spiramycyny jest nadwrażliwość na nią. Spiramycyna w ciąży może być wykorzystywana tylko według zaleceń lekarza, jeśli zachodzi taka konieczność. Lek przenika przez barierę łożyskową, jednak nie wydaje się, by miał działanie teratogenne na płód. Jeśli chodzi o okres laktacji, spiramycyna może być stosowana u kobiet karmiących, jednak ponieważ lek przenika do mleka, nie należy karmić piersią podczas terapii.

Ze stosowaniem tabletek ze spiramycyną wiąże się ryzyko wystąpienia działań niepożądanych. Najczęściej obserwowane skutki uboczne to: wysypka, zaburzenia smaku, parestezje, a także dolegliwości ze strony układu pokarmowego, to jest biegunka, bóle brzucha, nudności, wymioty, rzekomobłoniaste zapalenie jelita grubego.

Po przyjęciu dużych dawek spiramycyny mogą pojawić się objawy przedawkowania: nudności, wymioty lub biegunka. Jeśli w czasie terapii wystąpią objawy reakcji alergicznych, należy przerwać przyjmowanie leku.