Leki psychotropowe

Istnieje wiele definicji opisujących leki psychotropowe. W szerszym rozumieniu, są to wszystkie substancje, które podane człowiekowi, zmieniają jego stan psychiczny. Można więc tu zaliczyć leki hormonalne, witaminy (np. witaminy z grupy B, witamina PP, leki przeciwbólowe) – jednak działanie psychotropowe jest w tym przypadku działaniem ubocznym. W ścisłym rozumieniu, są to takie związki chemiczne, które podane zgodnie z zaleceniami lekarskimi, mają na celu skorygowanie zaburzeń psychicznych istniejących u chorego.

Spis treści:
  1. 1. Leki psychotropowe i psychoaktywne
  2. 2. Podział leków psychotropowych
  3. 3. Znaczenie leków psychotropowych

1. Leki psychotropowe i psychoaktywne

Zarówno leki psychotropowe, jak i substancje psychoaktywne przenikają przez barierę krew-mózg i wywierają określone działanie na jego funkcje. W przypadku leków psychotropowych działanie to jest pożądane ze względów terapeutycznych, medycznych. Jego celem jest zmiana zaburzonych funkcji mózgu w taki sposób, aby ustąpiły objawy depresji.

Substancje psychoaktywne są zażywane w celu uzyskania efektów euforyzujących, stymulujących lub halucynogennych. Wpływ tych substancji na tzw. układ nagrody toruje drogę do uzależnienia. Pojęcia te częściowo się nakładają – niektóre z leków o działaniu psychotropowym, jak np. leki uspokajające, mogą być stosowane w celu wywoływania efektów właściwych dla substancji psychoaktywnych. Z kolei niektóre z substancji psychoaktywnych, jak np. morfina i amfetamina, były stosowane w ubiegłym wieku w celu leczniczym.

Za początek ery leków psychotropowych uważa się rok 1952, w którym do lecznictwa wprowadzono chloropromazynę i rezerpinę. Leki psychotropowe w szerszym znaczeniu były jednak stosowane na wiele lat wcześniej, jak np. barbiturany (leki o działaniu uspokajającym). Niektóre z leków psychotropowych występują naturalnie w przyrodzie, inne odkryto przypadkowo. Wspomniana wcześniej rezerpina wyodrębniona została przez Mullera w 1952 roku, jednak stosowano ją od kilkuset lat w Indiach w postaci przetworów rośliny Rauwolfia serpentina jako środek przeciw jadowi węży, epilepsji oraz w celu przeciwpsychotycznym. Sole litu, które są stosowane w leczeniu i profilaktyce zaburzeń afektywnych dwubiegunowych, występują np. w niektórych wodach mineralnych. Stosowanie takich wód leczniczych zalecał już Soranos z Efezu w II w. n.e.

Jedne z pierwszych leków przeciwdepresyjnych były pochodnymi leku, który stosowano w leczeniu gruźlicy. W trakcie leczenia przeciwprątkowego tym preparatem dochodziło do poprawy nastroju chorych – wnikliwa obserwacja kliniczna zaowocowała nowymi możliwościami terapeutycznymi. Odkrycie neuroleptyków ma z kolei związek ze stosowaniem niektórych środków o działaniu odkażającym, przeciwbakteryjnym i przeciwuczuleniowym. W trakcie ich stosowania zauważono efekt uspokajający.

2. Podział leków psychotropowych

Podziały leków psychotropowych mogą opierać się na właściwościach klinicznych i biochemicznych. Tzw. podział szwajcarski wyróżnia:

I. Leki psychotropowe w szerszym sensie: nasenne, przeciwpadaczkowe, pobudzające oraz przeciwbólowe

II. Leki psychotropowe w węższym sensie:

Wykazują działanie przeciwpsychotyczne, znosząc objawy wytwórcze, takie jak: urojenia i omamy oraz nadmierne pobudzenie. Leczone są nimi zaburzenia psychiczne. Są stosowane także objawowo, np. w stanach zaburzeń świadomości na podłożu somatycznym, przy uporczywych wymiotach. Nowe generacje leków przeciwpsychotycznych mają wpływać korzystnie również na objawy negatywne schizofrenii, jak np. autyzm i wycofanie.

  • Leki tymoleptyczne 

Oddziałują korzystnie na obniżony nastrój oraz inne objawy zespołu depresyjnego, takie jak obniżony napęd oraz lęk. Obecnie leki przeciwdepresyjne są stosowane nie tylko w depresji, ale i w zaburzeniach lękowych oraz obsesyjno-kompulsywnych.

  • Leki anksjolityczne (przeciwlękowe, trankwilizujące)

Niektóre leki przeciwlękowe działają uzależniająco. Dlatego dłuższe ich stosowanie jest niewskazane. Niektóre zaburzenia psychiczne są jednak nimi leczone. Leki przeciwlękowe mogą stanowić dodatek do terapii lub też mogą być jej głównym trzonem. Są szczególnie zalecane dla osób, u których lęk jest bardzo nasilony, które cierpią na ostry lęk psychotyczny, depresję. Są stosowane objawowo nie tylko w zaburzeniach lękowych, ale i innych zaburzeniach, którym towarzyszy lęk i pobudzenie.

III. Środki psychozomimetyczne: halucynogeny – służące do wywoływania psychoz doświadczalnych. Ich działanie znoszą leki neuroleptyczne, co wykorzystuje się w badaniach ich skuteczności.

Poza tym podziałem znalazły się:

  • Leki nootropowe (dynamizujące) i prokognitywne

Środki, które aktywizują zaburzoną sprawność adaptacyjną mózgu, poprawiając funkcje poznawcze, takie jak uwaga i pamięć. Mogą być pomocne w łagodzeniu objawów zespołu otępiennego. Ich dokładny mechanizm działania nie jest znany, mają one wpływać korzystnie na metabolizm komórek nerwowych. Część klinicystów podchodzi sceptycznie do skuteczności leków nootropowych. Leki prokognitywne wpływają na układ cholinergiczny, który prawdopodobnie odgrywa istotną rolę w patogenezie choroby Alzheimera.

  • Leki normotymiczne (stabilizujące nastrój)

Leki normotymiczne to inaczej stabilizatory nastroju. Ich działanie polega właśnie na stabilizacji nastroju i napędu psychoruchowego. Preparaty z tej grupy działają leczniczo i zapobiegawczo w zaburzeniu afektywnym dwubiegunowym. Część z nich jest stosowana również w leczeniu epilepsji.

Klinicyści dzielą każdą z grup leków, biorąc pod uwagę ich profil działania, np. część z leków przeciwdepresyjnych ma silniejsze działanie uspokajające i nasenne, inne – aktywizujące, odhamowując obniżony napęd psychoruchowy. Podobnie niektóre neuroleptyki działają silnie tłumiąco, inne zaś wywierają efekt przeciwdepresyjny. W działaniu niektórych leków anksjolitycznych przeważa efekt nasenny, w innych – rozluźniający mięśnie lub przeciwlękowy. Specjalistyczna wiedza i doświadczenie pozwalają na dobranie odpowiedniego preparatu w zależności od tego, jakie objawy dominują w obrazie danego zaburzenia.

3. Znaczenie leków psychotropowych

Wprowadzenie leków psychotropowych zrewolucjonizowało leczenie zaburzeń psychicznych. Znacznie poprawiło rokowanie i umożliwiło powrót do przedchorobowego funkcjonowania tysiącom ludzi. W pierwszym dziesięcioleciu stosowania neuroleptyków nastąpiło po raz pierwszy w dziejach medycyny zmniejszenie liczby chorych w szpitalach psychiatrycznych w wielu krajach. Opanowanie pobudzenia, lęku i niepokoju umożliwia pacjentom skorzystanie z innych metod leczniczych, jak psychoterapia, psychoedukacja i szeroko rozumiana rehabilitacja. Leki psychotropowe umożliwiły również zrozumienie przyczyn i mechanizmów odpowiadających za objawy chorób psychicznych, a także fizjologicznych procesów zachodzących w ośrodkowym układzie nerwowym.

Czy leki psychotropowe uzależniają? Niektóre grupy leków psychotropowych, jak leki uspokajające i nasenne, mają potencjał uzależniający. Jednak stosowanie ich zgodnie z zaleceniem producenta i wskazaniami lekarskimi zapobiega tego typu skutkom. Nie ma z kolei dowodów na to, że inne leki, jak np.przeciwdepresyjne, oraz neuroleptyki uzależniają. Ich nagłe lub zbyt szybkie odstawienie może powodować przejściowo przykre objawy, które określane są jako tzw. zespół dyskontynuacji. Nie stwierdza się jednak innych objawów typowych dla uzależnienia (np. potrzeba stosowania coraz wyższych dawek, poświęcanie coraz większych ilości czasu na zdobywanie substancji i pozostawanie pod ich wpływem, głód psychiczny).

Czy zażywanie leków psychotropowych jest bezpieczne? Część z leków psychotropowych oddziałuje na kilka układów neuroprzekaźnikowych, działanie innych jest bardziej selektywne. Niewybiórcze działanie jest związane z reguły z większą ilością działań ubocznych. Stosowanie leków psychotropowych wymaga ścisłej współpracy z lekarzem. Dotyczy to zarówno dawek, jak i czasu trwania terapii. Przedawkowanie wielu preparatów może zakończyć się tragicznie. Większość leków psychotropowych zaczyna działać dopiero po upływie kilku tygodni stosowania w dawce terapeutycznej. Bardzo często na początku leczenia stosuje się niższe dawki, aby zapobiec wystąpieniu objawów niepożądanych. Bezpieczeństwo leków stosowanych zgodnie z zaleceniami lekarskimi zostało potwierdzone szeregiem badań klinicznych.

Bibliografia

  • Herman Z., Kostowski W., Farmakologia – podstawy farmakoterapii, Wydawnictwo Lekarskie PZWL, Warszawa 2004, ISBN 978-83-200-4164-4.
  • Nowakowska E., Postępy w leczeniu zaburzeń afektywnych, AM Poznań, Poznań 2008, ISBN 978-83-60187-81-4.
  • Orzechowska-Juzwenko K., Farmakologia kliniczna – znaczenie w praktyce medycznej, Górnicki Wydawnictwo Medyczne, Wrocław 2006, ISBN 83-89009-43-9.
  • Pużyński S., Leki przeciwdepresyjne, Instytut Psychiatrii i Neurologii, Warszawa 2005, ISBN 83-85705-77-5.
Porozmawiaj o tym na Forum Zdrowie »
Lubię to!
0

Komentarze (1)

Wyloguj
~onaczyta
~onaczyta

A kto nas wprowadza w psychotropy?Oczywiscie psychiatrzy, pierwszy raz pacjent sam sobie nie wypisze leku, a potem idzie lawinowo, brak leku-do psychiatry,niekiedy probujemy na wlasna ręke zdobyc gdzie sie da.UzaLEŻNIAJA KOSZMARNIE, PSYCHICZNIE I FIZYCZNIE a proby odstawiania spelzają na niczym.Walka, ciagla walka a skutki odstawienne-masakra,ale cóż...biedny czlowiek idzie do lekarza po pomoc?A co otrzymuje?leki=psychotropy i potem radź sobie pacjencie sam...

Odpowiedz

Porady ekspertów

Do kogo należy się zgłosić?

Do jakiego specjalisty powinnam zgłosić się chcąc rozpocząć leczenie depresji, do psychiatry...

mgr Paulina Stolorz Porady udziela mgr Paulina Stolorz mgr psychologii klinicznej, psychoterapeuta.
Czy powinnam iść do lekarza?

Przez ostatnie kilka miesięcy zaobserwowałam u siebie objawy depresji. Depresyjny nastrój...

mgr Paulina Stolorz Porady udziela mgr Paulina Stolorz mgr psychologii klinicznej, psychoterapeuta.
pokaż 5 następnych
+ Załóż wątek

Dyskusje na forum

pokaż 5 następnych

Artykuły Leczenie depresji

Leczenie depresji Zabieg lobotomii

(...) Leksykon psychiatrii i nauk pokrewnych, Medyk, Warszawa 2010, ISBN 978-83-89745-68-2.(co zrobić gdy ma się depresje, Leczenie depresji, depresja leki, depresja...

Leczenie depresji Jak wyleczyć depresję?

(...) na jej całkowite wyleczenie są dużo mniejsze. Farmakologiczne leczenie depresji Depresja jest prawdziwą chorobą, kt ... objawów. Częściowa poprawa nie wystarczy. Długofalowe leczenie depresji Po całkowitej remisji objawów depresji ... ów depresyjnych.(Leczenie depresji, Zaburzenia psychiczne, leki...

Leczenie depresji Farmakoterapia i psychoterapia przy depresji

  Połączenie farmakoterapii z psychoterapią jest najbardziej korzystną dla pacjenta metodą leczenia depresji. Pierwsze leki przeciwdepresyjne pojawiły się na rynku 50-60 lat temu. Od tego czasu opracowano wiele skutecznych leków na depresję...

Leczenie depresji Elektrowstrząsy w psychiatrii

(...) ów.  Wykonanie elektrowstrząsów Leczenie depresji elektrowstrząsami jest skuteczne nawet w 70–90%. Oznacza to, że ta metoda ... , ISBN 978-83-7609-276-8.(Leczenie depresji, leczenie depresji w szpitalu, Pomoc...

Leczenie depresji Leczenie depresji a zmiana trybu życia

Leczenie depresji nie przynosi w zasadzie natychmiastowych pozytywnych skutków. Fachowa pomoc prowadzi zwykle ... o własnych sposobach na „przetrwanie”. Zmiana trybu życia a leczenie depresji Zmiana trybu życia stanowi istotny czynnik ... na sen). Techniki relaksacyjne a leczenie depresji W zmaganiach z depresją relaksacja ułatwia i przyspiesza powr ... na depresję, GWP, Gdańsk 2009, ISBN 978-83-7489-125-7.(Leczenie depresji, leczenie depresji w szpitalu, leki...

Leczenie depresji Fototerapia

(...) prawidłowego działania zegara biologicznego, np. za pomocą światła, ma wspomagać leczenie depresji sezonowej i innej. Leczenie światłem ... jest światło niebieskie. Leczenie depresji polega na regularnej ekspozycji na jasne światło emitowane przez lampę. Powinna się ona ... -85705-79-1.(Leczenie depresji, leczenie depresji w...

Leczenie depresji Odstawienie leków przeciwdepresyjnych

(...) przeciwdepresyjne, Instytut Psychiatrii i Neurologii, Warszawa 2005, ISBN 83-85705-77-5.(leki ssri, Leczenie depresji, leki...

Rokowanie w depresji
Leczenie depresji Rokowanie w depresji

(...) uszkodzenia komórek nerwowych w mózgu. W tych przypadkach leczenie depresji jest bardzo trudne, czasami wręcz ... 2007, ISBN 83-7301-775-7.(Leczenie depresji, leczenie depresji w szpitalu, leki...

Leczenie depresji Kiedy rozpocząć terapię depresji?

(...) ócała już teraźniejszości. Leczenie depresji na tym właśnie polega. Ile trwa terapia depresji? Terapia krótkotrwała (6 do 18 ... ów leczenia. Zazwyczaj spotkania odbywają się 2 do 4 razy w tygodniu i trwają kilka lat.(Leczenie depresji, leki...

Leczenie depresji Deprecha

(...) Odpoczywaj!  Leczenie depresji jest długotrwałe i wymaga chęci oraz zaangażowania pacjenta. Powyższy dekalog nie tylko sprawi, że deprecha cię ominie. Te dziesięć punktów pomoże ci żyć zdrowo i szczęśliwie.(Leczenie depresji, Objawy depresji,...

Leczenie depresji Hospitalizacja w depresji

(...) ójczymi, może trwać nawet parę miesięcy.   Leczenie depresji na oddziale dziennym Czasem formą  przejściową ... -83-62510-06-1.Pużyński S., Depresje i zaburzenia afektywne, Wydawnictwo Lekarskie PZWL, Warszawa 2009, ISBN 978-83-200-3828-6.(leczenie depresji w szpitalu, Leczenie depresji, leki...

Rokowania w depresjiOdtwórz wideo
Leczenie depresji Rokowania w depresji

Depresja jest chorobą wysoce złożoną. Jej rokowania w poszczególnych przypadkach zależą od spektrum i nasilenia objawów depresyjnych (które mogą dotykać zarówno ciała jak i umysłu - wyróżniamy więc objawy somatyczne i...

Terapia depresjiOdtwórz wideo
Leczenie depresji Terapia depresji

(...) z naszego otoczenia niepokojące objawy depresyjne - należy skonsultować się z lekarzem specjalistą, psychiatrą lub psychologiem. Leczenie depresji jest to proces, który wymaga różnych terapii, aby dać zadowalające rezultaty u chorego. W leczeniu depresji najczęstsze jest leczenie za pomocą: leków przeciwdepresyjnych, fototerapii, psychoterapii. Farmakologiczne leczenie...

Leki
Zdrowie Leki

Lekiem określa się każdą substancję wprowadzaną do organizmu w celu uzyskania określonego efektu...

pokaż 10 następnych
Zamknij Załóż konto
Zamknij Logowanie

Nie masz konta? Załóż teraz

Zapomniałem hasło Przypomnij hasło

Zamknij

Wypełnij swoje dane

Ryzyko schorzeń często zależne jest od płci, wieku i wykonywanego zawodu

Wiek determinuje zarówno ryzyko schorzeń, jak i rodzaj leczenia

Dzięki informacji o Twojej lokalizacji i ubezpieczeniu, będziemy mogli zaproponować Ci najlepszych specjalistów i kliniki zajmujące się Twoim problemem

-

Dane kontaktowe potrzebne są nam do powiadomienia Cię o odpowiedziach specjalistów

Akceptuję regulamin zadawania pytań.
Cofnij