Pokaż kategorie abcZdrowie.pl
Pokaż kategorie

Leki psychotropowe

httpswww-flickr-comphotosnathanmac874377056429_5368.jpg
Zdjęcie autorstwa nathanmac87 CC BY 2.0

Istnieje wiele definicji opisujących leki psychotropowe. W szerszym rozumieniu, są to wszystkie substancje, które podane człowiekowi, zmieniają jego stan psychiczny. Można więc tu zaliczyć leki hormonalne, witaminy (np. witaminy z grupy B, witamina PP, leki przeciwbólowe) – jednak działanie psychotropowe jest w tym przypadku działaniem ubocznym. W ścisłym rozumieniu, są to takie związki chemiczne, które podane zgodnie z zaleceniami lekarskimi, mają na celu skorygowanie zaburzeń psychicznych istniejących u chorego.

1. Leki psychotropowe i psychoaktywne

Zarówno leki psychotropowe, jak i substancje psychoaktywne przenikają przez barierę krew-mózg i wywierają określone działanie na jego funkcje. W przypadku leków psychotropowych działanie to jest pożądane ze względów terapeutycznych, medycznych. Jego celem jest zmiana zaburzonych funkcji mózgu w taki sposób, aby ustąpiły objawy depresji.

Substancje psychoaktywne są zażywane w celu uzyskania efektów euforyzujących, stymulujących lub halucynogennych. Wpływ tych substancji na tzw. układ nagrody toruje drogę do uzależnienia. Pojęcia te częściowo się nakładają – niektóre z leków o działaniu psychotropowym, jak np. leki uspokajające, mogą być stosowane w celu wywoływania efektów właściwych dla substancji psychoaktywnych. Z kolei niektóre z substancji psychoaktywnych, jak np. morfina i amfetamina, były stosowane w ubiegłym wieku w celu leczniczym.

Za początek ery leków psychotropowych uważa się rok 1952, w którym do lecznictwa wprowadzono chloropromazynę i rezerpinę. Leki psychotropowe w szerszym znaczeniu były jednak stosowane na wiele lat wcześniej, jak np. barbiturany (leki o działaniu uspokajającym). Niektóre z leków psychotropowych występują naturalnie w przyrodzie, inne odkryto przypadkowo. Wspomniana wcześniej rezerpina wyodrębniona została przez Mullera w 1952 roku, jednak stosowano ją od kilkuset lat w Indiach w postaci przetworów rośliny Rauwolfia serpentina jako środek przeciw jadowi węży, epilepsji oraz w celu przeciwpsychotycznym. Sole litu, które są stosowane w leczeniu i profilaktyce zaburzeń afektywnych dwubiegunowych, występują np. w niektórych wodach mineralnych. Stosowanie takich wód leczniczych zalecał już Soranos z Efezu w II w. n.e.

Jedne z pierwszych leków przeciwdepresyjnych były pochodnymi leku, który stosowano w leczeniu gruźlicy. W trakcie leczenia przeciwprątkowego tym preparatem dochodziło do poprawy nastroju chorych – wnikliwa obserwacja kliniczna zaowocowała nowymi możliwościami terapeutycznymi. Odkrycie neuroleptyków ma z kolei związek ze stosowaniem niektórych środków o działaniu odkażającym, przeciwbakteryjnym i przeciwuczuleniowym. W trakcie ich stosowania zauważono efekt uspokajający.

2. Podział leków psychotropowych

Podziały leków psychotropowych mogą opierać się na właściwościach klinicznych i biochemicznych. Tzw. podział szwajcarski wyróżnia:

I. Leki psychotropowe w szerszym sensie: nasenne, przeciwpadaczkowe, pobudzające oraz przeciwbólowe

II. Leki psychotropowe w węższym sensie:

Wykazują działanie przeciwpsychotyczne, znosząc objawy wytwórcze, takie jak: urojenia i omamy oraz nadmierne pobudzenie. Leczone są nimi zaburzenia psychiczne. Są stosowane także objawowo, np. w stanach zaburzeń świadomości na podłożu somatycznym, przy uporczywych wymiotach. Nowe generacje leków przeciwpsychotycznych mają wpływać korzystnie również na objawy negatywne schizofrenii, jak np. autyzm i wycofanie.

  • Leki tymoleptyczne 

Oddziałują korzystnie na obniżony nastrój oraz inne objawy zespołu depresyjnego, takie jak obniżony napęd oraz lęk. Obecnie leki przeciwdepresyjne są stosowane nie tylko w depresji, ale i w zaburzeniach lękowych oraz obsesyjno-kompulsywnych.

  • Leki anksjolityczne (przeciwlękowe, trankwilizujące)

Niektóre leki przeciwlękowe działają uzależniająco. Dlatego dłuższe ich stosowanie jest niewskazane. Niektóre zaburzenia psychiczne są jednak nimi leczone. Leki przeciwlękowe mogą stanowić dodatek do terapii lub też mogą być jej głównym trzonem. Są szczególnie zalecane dla osób, u których lęk jest bardzo nasilony, które cierpią na ostry lęk psychotyczny, depresję. Są stosowane objawowo nie tylko w zaburzeniach lękowych, ale i innych zaburzeniach, którym towarzyszy lęk i pobudzenie.

III. Środki psychozomimetyczne: halucynogeny – służące do wywoływania psychoz doświadczalnych. Ich działanie znoszą leki neuroleptyczne, co wykorzystuje się w badaniach ich skuteczności.

Poza tym podziałem znalazły się:

  • Leki nootropowe (dynamizujące) i prokognitywne

Środki, które aktywizują zaburzoną sprawność adaptacyjną mózgu, poprawiając funkcje poznawcze, takie jak uwaga i pamięć. Mogą być pomocne w łagodzeniu objawów zespołu otępiennego. Ich dokładny mechanizm działania nie jest znany, mają one wpływać korzystnie na metabolizm komórek nerwowych. Część klinicystów podchodzi sceptycznie do skuteczności leków nootropowych. Leki prokognitywne wpływają na układ cholinergiczny, który prawdopodobnie odgrywa istotną rolę w patogenezie choroby Alzheimera.

  • Leki normotymiczne (stabilizujące nastrój)

Leki normotymiczne to inaczej stabilizatory nastroju. Ich działanie polega właśnie na stabilizacji nastroju i napędu psychoruchowego. Preparaty z tej grupy działają leczniczo i zapobiegawczo w zaburzeniu afektywnym dwubiegunowym. Część z nich jest stosowana również w leczeniu epilepsji.

Klinicyści dzielą każdą z grup leków, biorąc pod uwagę ich profil działania, np. część z leków przeciwdepresyjnych ma silniejsze działanie uspokajające i nasenne, inne – aktywizujące, odhamowując obniżony napęd psychoruchowy. Podobnie niektóre neuroleptyki działają silnie tłumiąco, inne zaś wywierają efekt przeciwdepresyjny. W działaniu niektórych leków anksjolitycznych przeważa efekt nasenny, w innych – rozluźniający mięśnie lub przeciwlękowy. Specjalistyczna wiedza i doświadczenie pozwalają na dobranie odpowiedniego preparatu w zależności od tego, jakie objawy dominują w obrazie danego zaburzenia.

3. Znaczenie leków psychotropowych

Wprowadzenie leków psychotropowych zrewolucjonizowało leczenie zaburzeń psychicznych. Znacznie poprawiło rokowanie i umożliwiło powrót do przedchorobowego funkcjonowania tysiącom ludzi. W pierwszym dziesięcioleciu stosowania neuroleptyków nastąpiło po raz pierwszy w dziejach medycyny zmniejszenie liczby chorych w szpitalach psychiatrycznych w wielu krajach. Opanowanie pobudzenia, lęku i niepokoju umożliwia pacjentom skorzystanie z innych metod leczniczych, jak psychoterapia, psychoedukacja i szeroko rozumiana rehabilitacja. Leki psychotropowe umożliwiły również zrozumienie przyczyn i mechanizmów odpowiadających za objawy chorób psychicznych, a także fizjologicznych procesów zachodzących w ośrodkowym układzie nerwowym.

Czy leki psychotropowe uzależniają? Niektóre grupy leków psychotropowych, jak leki uspokajające i nasenne, mają potencjał uzależniający. Jednak stosowanie ich zgodnie z zaleceniem producenta i wskazaniami lekarskimi zapobiega tego typu skutkom. Nie ma z kolei dowodów na to, że inne leki, jak np.przeciwdepresyjne, oraz neuroleptyki uzależniają. Ich nagłe lub zbyt szybkie odstawienie może powodować przejściowo przykre objawy, które określane są jako tzw. zespół dyskontynuacji. Nie stwierdza się jednak innych objawów typowych dla uzależnienia (np. potrzeba stosowania coraz wyższych dawek, poświęcanie coraz większych ilości czasu na zdobywanie substancji i pozostawanie pod ich wpływem, głód psychiczny).

Czy zażywanie leków psychotropowych jest bezpieczne? Część z leków psychotropowych oddziałuje na kilka układów neuroprzekaźnikowych, działanie innych jest bardziej selektywne. Niewybiórcze działanie jest związane z reguły z większą ilością działań ubocznych. Stosowanie leków psychotropowych wymaga ścisłej współpracy z lekarzem. Dotyczy to zarówno dawek, jak i czasu trwania terapii. Przedawkowanie wielu preparatów może zakończyć się tragicznie. Większość leków psychotropowych zaczyna działać dopiero po upływie kilku tygodni stosowania w dawce terapeutycznej. Bardzo często na początku leczenia stosuje się niższe dawki, aby zapobiec wystąpieniu objawów niepożądanych. Bezpieczeństwo leków stosowanych zgodnie z zaleceniami lekarskimi zostało potwierdzone szeregiem badań klinicznych.

Bibliografia

  • Herman Z., Kostowski W., Farmakologia – podstawy farmakoterapii, Wydawnictwo Lekarskie PZWL, Warszawa 2004, ISBN 978-83-200-4164-4.
  • Nowakowska E., Postępy w leczeniu zaburzeń afektywnych, AM Poznań, Poznań 2008, ISBN 978-83-60187-81-4.
  • Orzechowska-Juzwenko K., Farmakologia kliniczna – znaczenie w praktyce medycznej, Górnicki Wydawnictwo Medyczne, Wrocław 2006, ISBN 83-89009-43-9.
  • Pużyński S., Leki przeciwdepresyjne, Instytut Psychiatrii i Neurologii, Warszawa 2005, ISBN 83-85705-77-5.
Lekarz Agnieszka Jamroży,
Komentarze (2)
~onaczyta
~onaczyta

A kto nas wprowadza w psychotropy?Oczywiscie psychiatrzy, pierwszy raz pacjent sam sobie nie wypisze leku, a potem idzie lawinowo, brak leku-do psychiatry,niekiedy probujemy na wlasna ręke zdobyc gdzie sie da.UzaLEŻNIAJA KOSZMARNIE, PSYCHICZNIE I FIZYCZNIE a proby odstawiania spelzają na niczym.Walka, ciagla walka a skutki odstawienne-masakra,ale cóż...biedny czlowiek idzie do lekarza po pomoc?A co otrzymuje?leki=psychotropy i potem radź sobie pacjencie sam...

Odpowiedz
~KRYSIA
~KRYSIA

@~onaczyta: 1.prócz tego, że pacjent dostaje psychotropy, które nie leczą tylko usuwają objawy 2. nie dostaje rzetelnej informacji na temat szkodliwości psychotropów, 3.nie jest też informowany o możliwości podjęcia leczenia metodą psychoterapii

Odpowiedz
zapytaj lekarza

za darmo

  • Odpowiedź w 24 godziny
  • Bez żadnych opłat
  • Lekarze, psychologowie, dietetycy

lekarzy jest teraz online

0/500

Leczenie depresji - najnowsze pytania

Dyskusje na forum

Artykuły Leczenie depresji
Leczenie depresji

Środek na zaburzenia rytmu dobowego w leczeniu depresji

Badania wskazują, iż stosowana przy zaburzeniach rytmu dobowego pochodna melatoniny może okazać się skuteczna w leczeniu depresji... Spis treści Działanie antydepresantów Farmaceutyki stosowane w leczeniu depresji określane są mianem...

Leczenie depresji

Rokowanie w depresji

(...) uszkodzenia komórek nerwowych w mózgu. W tych przypadkach leczenie depresji jest bardzo trudne, czasami...

Leczenie depresji

Hospitalizacja w depresji

(...) ójczymi, może trwać nawet parę miesięcy.   Leczenie depresji na oddziale dziennym Czasem formą ...

Leczenie depresji

Leki przeciwdepresyjne a seks

(...) przez Rosenberga i współpracowników 42% mężczyzn i 15% kobiet przerywa samodzielnie leczenie depresji z powodu...

Leczenie depresji

Psychoterapia w leczeniu depresji nerwicowej

Psychoterapia jest często pierwszą formą leczenia zalecaną w przypadku depresji nerwicowej. Psychoterapia, nazywana również po prostu terapią, łączy w sobie wiele technik leczenia. Podczas terapii pacjent rozmawia o swojej depresji ze specjalistą,...

Leczenie depresji

Kiedy rozpocząć terapię depresji?

(...) ócała już teraźniejszości. Leczenie depresji na tym właśnie polega. Ile trwa terapia depresji? Terapia krótkotrwała (6 do...

Leczenie depresji

Jak wyleczyć depresję?

(...) a szanse na jej całkowite wyleczenie są dużo mniejsze. Farmakologiczne leczenie depresji Depresja jest prawdziwą chorobą, kt ... objawów. Częściowa poprawa nie wystarczy. Długofalowe leczenie depresji Po całkowitej remisji objawów...

Leczenie depresji

Chorobowe zaburzenia nastroju

(...) Leczenie zaburzeń nastroju Leczenie depresji wymaga zastosowania leków – antydepresantów. Leki są ... między psychoterapią a lekami. Nic bardziej mylnego - obie metody uzupełniają się i wspólnie prowadzą do wyleczenia. Leczenie...

Leczenie depresji

Deprecha

(...) problemach. Odpoczywaj!  Leczenie depresji jest długotrwałe i wymaga chęci oraz zaangażowania pacjenta. Powyższy...

lekarzy jest teraz online

Zapytaj lekarza
zapytaj lekarza

za darmo

  • Odpowiedź w 24 godziny
  • Bez żadnych opłat
  • Lekarze, psychologowie, dietetycy

lekarzy jest teraz online

0/500