Jaskra

Jaskra (glaukoma) jest grupą chorób, których wspólną cechą jest uszkodzenie nerwu wzrokowego (neuropatia nerwu II), powstające na skutek zbyt wysokiego dla danej osoby ciśnienia wewnątrzgałkowego. Prowadzi to do obniżenia ostrości wzroku, charakterystycznych ubytków w polu widzenia oraz zmian w wyglądzie tarczy nerwu wzrokowego, co jest odzwierciedleniem stopnia zaawansowania choroby.


Polecane wideo:

1. Przyczyny jaskry

Jaskra jest chorobą społeczną, która dotyka ponad 60 milionów osób na całym świecie. Chorują na nią zarówno osoby dorosłe, jak i dzieci. Co prawda ryzyko wzrasta wraz z wiekiem, jednak szacuje się, że jedno na 10 000 dzieci rodzi się z jaskrą. Jest ona główną przyczyną ślepoty w krajach rozwiniętych. Na świecie żyje około 7 milionów osób, które utraciły wzrok z powodu jaskry. Liczba chorych w Polsce szacowana jest na blisko 800 tysięcy. Jaskra występuje jako choroba pierwotna i wtórna do innych stanów chorobowych oka.

ROZWIĄŻ TEST
Czy w twojej rodzinie ktoś chorował na jaskrę? Jeśli tak, koniecznie rozwiąż nasz quiz i przekonaj się, czy ty też musisz się obawiać tej choroby.

Określenie dokładnych przyczyn jej powstawania jest nadal niemożliwe. Liczne badania naukowe, specjalne programy profilaktyczne prowadzone dla osób genetycznie obarczonych ryzykiem wystąpienia jaskry w dalszym ciągu nie wyjaśniają czynników wywołujących tę dolegliwość.

Obecnie zakłada się, że istnieją dwie istotne przyczyny zaniku nerwu wzrokowego:

  • Podwyższone ciśnienie śródgałkowe – spowodowane działaniem cieczy wodnistej, która nie mogąc opuścić gałki ocznej, gromadzi się w oku, co wywołuje wzrost ciśnienia wewnątrz oka. Ucisk nerwów wzrokowych doprowadza w konsekwencji do ich obumierania i nieodwracalnej utraty wzroku.
  • Niedrożność naczyń krwionośnych w obrębie gałki ocznej – niedrożne bądź zwężone naczynia krwionośne nie dostarczają gałce ocznej odpowiednich ilości krwi, co powoduje obumieranie nerwu wzrokowego i całkowitą ślepotę.

Do rozwoju jaskry przyczynia się kilka czynników, a głównym z nich jest czynnik dziedziczenia. Jeśli w rodzinie pojawiła się ta choroba, zagrożenie wystąpienia jej u pozostałych członków wynosi aż 70 proc. Zaleca się stałe coroczne badania okulistyczne.
 Pozostałe najpopularniejsze czynniki sprzyjające pojawieniu się jaskry to:

2. Rodzaje jaskry i jej objawy

Pierwsze niepokojące objawy jaskry to przede wszystkim obniżenie ostrości wzroku 
i postępujące ograniczenie pola widzenia. Ma to związek z tzw. kątem przesączania – około 80 proc. chorych na jaskrę ma szeroki kąt przesączania. Ciśnienie śródgałkowe wzrasta powoli, przy czym kąt przesączania jest prawidłowy. Wywołuje to wzrost ciśnienia śródgałkowego. Ten proces może trwać latami i jest na tyle niebezpieczny, że może się ujawnić dopiero pod koniec choroby, czyli w momencie całkowitego zniszczenia nerwu wzrokowego. U pozostałych 20 proc. chorych stwierdza się tzw. zamknięty kąt przesączania (ostry atak jaskry). Występuje zablokowany odpływ cieczy wodnistej z komory przedniej oka w wyniku pogrubienia lub pofałdowania tęczówki. Ciśnienie śródgałkowe wzrasta bardzo szybko. Tu objawy są natychmiastowe i bolesne: występują gwałtowne bóle głowy, ostre bóle oczu oraz zamglenia widzenia. Wahania ciśnienia śródgałkowego powodują zaburzenia ostrości widzenia. Oczywiście podczas wzrostu ciśnienia ostrość spada, przy wyregulowaniu się ciśnienia w gałce ocznej – widzenie się poprawia. Skutek jest ten sam – stałe pogorszenie widzenia i w rezultacie ślepota.

Widzenie chorego na jaskrę

Obraz widziany przez osobę chorą na jaskrę. Zaburzenia widzenia powiększają się wraz z rozwojem choroby i w efekcie prowadzą do całkowitej utraty wzro...

Wyróżnia się cztery rodzaje jaskry: jaskrę pierwotną, wtórną, wtórną pourazową oraz retinopatię niedokrwienną.

Etiopatogeneza jaskry pierwotnej nie jest do końca poznana. Za główny czynnik ryzyka uznaje się podwyższone ciśnienie wewnątrzgałkowe, jednak 30-50 proc. chorych ma ciśnienie w granicach statystycznej normy (nieprzekraczające 21 mmHg). Jaskra pierwotna uwarunkowana jest genetycznie, często występuje rodzinnie. Istnieje również teoria niedokrwienna rozwoju jaskry – niedokrwienie powoduje upośledzenie funkcji nerwu wzrokowego. Jaskra pierwotna rozwija się w obydwu gałkach ocznych, z różnym stopniem zaawansowania choroby.

Jaskra wtórna pojawia się w przebiegu innych schorzeń oka, takich jak choroby soczewki, stany zapalne, na skutek urazów oka, w przebiegu cukrzycy, nadciśnienia tętniczego, choroby zakrzepowej. Różne patologie soczewki mogą prowadzić do wzrostu ciśnienia wewnątrzgałkowego. W oczach z zaćmą przejrzałą i zaćmą pęczniejącą (późne postacie zaćmy) duża, zmętniała soczewka, jak również substancje białkowe pochodzące z soczewki mogą utrudnić odpływ cieczy wodnistej, co skutkuje narastaniem ciśnienia. Jedyną metodą leczenia jest operacyjne usunięcie soczewki jako przyczyny pierwotnej. Jaskra wtórna może się rozwinąć w przebiegu zapalenia błony naczyniowej, wtedy komórki zapalne i włóknik zapalny odkładają się w kącie przesączania (struktura odpowiedzialna za regulację przepływu cieczy w oku). W obrębie tej struktury mogą powstawać blizny i zwłóknienia.

Jaskra wtórna pourazowa może mieć różny charakter. Przy pourazowym wylewie krwi do komory przedniej rozproszone krwinki w kącie przesączania utrudniają odpływ cieczy wodnistej. Do wzrostu ciśnienia dochodzi najczęściej przy wylewach krwi zajmujących więcej niż połowę objętości komory. Przy urazie tępym (np. uderzenie pięścią) lub drążącym (np. głęboka rana oka) z czasem może rozwinąć się jaskra wtórna na skutek uszkodzenia ciała rzęskowego produkującego ciecz wodnistą.

W przebiegu takich chorób jak cukrzyca, nadciśnienie tętnicze czy stany zakrzepowe w oku, rozwija się retinopatia niedokrwienna, czyli uszkodzenie naczyń siatkówki na skutek procesu niedotlenienia. Głębokie niedotlenienie i niedokrwienie prowadzi do rozwoju nowych, nieprawidłowych naczyń (nowotwórstwo naczyniowe) w obrębie siatkówki, tęczówki, a także w obrębie kąta przesączania. Skutkuje to ciężkim do leczenia nadciśnieniem ocznym i rozwojem jaskry wtórnej.

3. Leczenie jaskry

Upośledzenie widzenia nie może zostać skorygowane. Jednak podjęcie odpowiednio wcześnie wymaganego leczenia może skutkować powstrzymaniem postępu choroby. Osobom cierpiącym na jaskrę z otwartym kątem przesączania zaleca się stosowanie kropli do oczu z beta-blokerami, natomiast chorym na jaskrę z zamykającym kątem przesączania przepisuje się leki zwężające źrenice, tzw. miotyki. Pomocniczo stosowane są także leki wpływające na receptory adrenergiczne oraz prostaglandyny (pochodne PGF-2 alfa), które zmniejszają wydzielanie i zwiększają odpływ cieczy wodnistej. Osobom z jaskrą z zamkniętym kątem przesączania proponuje się także leczenie laserem, polegające na przecięciu laserem tęczówki. Istnieją również chirurgiczne sposoby zahamowania choroby – np. odtworzenie dróg odpływu cieczy wodnistej czy bardzo skuteczna trabeculectomia – wycięcie tkanek w kącie przesączania.

Ogólnie chorym zaleca się unikanie stresowych sytuacji, zrezygnowanie z używek i szkieł kontaktowych. Jedynym skutecznym sposobem uniknięcia jaskry jest stała kontrola okulistyczna (po 30. roku życia – co 2 lata, po 40. roku życia – co rok). Tylko lekarz za pomocą specjalistycznej aparatury ma rzeczywistą możliwość zidentyfikowania schorzenia i zapobiegnięcia jego rozwojowi. Do niego należy decyzja o podjęciu odpowiedniej terapii.

Równie istotne jest kontrolowanie poziomu cholesterolu we krwi – zbyt wysoki jego współczynnik sprzyja rozwojowi choroby. Blaszki cholesterolowe kumulują się w naczyniach krwionośnych i blokują przepływ krwi, doprowadzając do spotęgowania ciśnienia wewnątrz gałki ocznej.

Lekarz Karolina Biała-Gosek, 5 miesięcy temu

Bibliografia

  • Niżankowska M. H. Okulistyka - podstawy kliniczne, Wydawnictwo Lekarskie PZWL, Warszawa 2007, ISBN 83-200-3224-6
  • Kański J.J., Tesla P. JASKRA - kompendium diagnostyki i leczenia, Górnicki Wydawnictwo Medyczne, Wrocław 2006, ISBN 83-89009-42-0
  • Kański J.J. Okulistyka kliniczna, Urban & Partner, Wrocław 2009, ISBN 978-83-7609-120-4

Źródła zewnętrzne

Okulistyka

Komentarze (1)
~kaisa
~kaisa

Trzeba dobrać odpowiednią dietę, ćwiczyć, po drugie trzeba zmienić nawyki żywieniowe. Organizm potrzebuje wszystkich składników odżywczych każdego dnia a nie tylko białka, dlatego dieta wysokobiałkowa jest dobra ale na krótką metę.. Ja znalazłam świetne rozwiązanie, nie muszę zastanawiać się co mam jeść, jem bardzo pożywne i ulubione posiłki a miałam jeszcze kilka kg. do przodu, których się pozbyłam, wyglądam lepiej, młodziej, a wagę utrzymuję do tej pory. Do tego poleciła mi znajoma świetny program o którym możecie poczytać na (www.idealnafigura.com/gberes) Ciesze się że teraz lepiej się czuję i mam mnóstwo energii do życia:)

Odpowiedz
zapytaj lekarza

za darmo

  • Odpowiedź w 24 godziny
  • Bez żadnych opłat
  • Lekarze, psychologowie, dietetycy

lekarzy jest teraz online

0/500

Jaskra
najnowsze pytania

DYSKUSJE NA FORUM

Artykuły Jaskra
Jaskra

Widzenie chorego na jaskrę

Widzenie chorego na jaskrę

Obraz widziany przez osobę chorą na jaskrę. Zaburzenia widzenia powiększają się wraz z rozwojem choroby i w efekcie prowadzą do całkowitej utraty wzroku.

Trabekulektomia

Ostra jaskra

Ostra jaskra

Prawe oko zaatakowane przez jaskrę.

Jaskra rozwija się latami

Czy jaskra jest chorobą ludzi starszych?

Czy jaskra jest chorobą ludzi starszych?

Jaskra jest to choroba charakteryzująca się postępującym niszczeniem nerwu wzrokowego. Procesowi temu towarzyszą zmiany w tarczy nerwu wzrokowego (...) sprzyjających rozwojowi jaskry jest wiek, ponieważ pojawia się...

Jaskra rozwija się latami

Czym różni się zaćma od jaskry?

Czym różni się zaćma od jaskry?

i tylna. Jaskra jest znaczącą przyczyną całkowitej utraty wzroku. Zapadalność narasta wraz z wiekiem i duże znaczenie ma występowanie rodzinne (...) ze zrostem ciśnienia śródgałkowego ponad statystyczny zakres normy, tzn.: od 10 do...

Jaskra rozwija się latami

Wzrost ciśnienia śródgałkowego

Wzrost ciśnienia śródgałkowego

Jaskra ze względu na wyróżnianie kilku jej odrębnych postaci, według definicji to grupa schorzeń charakteryzujących się wspólnymi cechami: obecne (...) widzenia. Omawiając w skrócie mechanizm powstawania jaskry, można...

Jaskra rozwija się latami

Jaskra u dzieci

Jaskra wieku dziecięcego jest grupą chorób o różnej patogenezie. Przyczyną jaskry u dzieci są wady strukturalne kąta przesączania odpowiedzialnego (...) wewnątrzgałkowego i zmian w obrębie narządu wzroku. Jaskra...

Rodzaje jaskry

Jaskra wtórna

Jaskra wtórna to choroba narządu wzroku polegająca na uszkodzeniu nerwu wzrokowego oraz komórek siatkówki, wywołana czynnikami patologicznymi (...) zwiększającymi ciśnienie środgałkowe. Takie uszkodzenia są nieodwracalne i mogą prowadzić...

Zaćma

Jaskra a zaćma

Jaskra i zaćma to choroby narządu wzroku o różnych podłożach i dotykające różnych części oka. Zaćma (katarakta) powoduje zmętnienie soczewki oka (...) , natomiast jaskra, wywołana zbyt wysokim ciśnieniem wewnątrzgałkowym,...

Jaskra rozwija się latami

Rodzaje jaskry

Jaskra jest chorobą oczu, która powoduje trwałe uszkodzenie nerwu wzrokowego. W rezultacie u chorego następuje pogorszenie wzroku lub całkowita (...) jego utrata. Do zmian w nerwie wzrokowym przyczynia się zwykle skok ciśnienia w gałkach...