Schizoidalne zaburzenia osobowości

Schizoidalne zaburzenia osobowości zostały ujęte w Międzynarodowej Klasyfikacji Chorób i Problemów Zdrowotnych ICD-10 pod kodem F60.1. Osobowość schizoidalna charakteryzuje się preferowaniem samotnictwa, izolowaniem się, unikaniem kontaktów społecznych, niechęcią wobec bliskich relacji interpersonalnych, chłodem emocjonalnym i spłyconą uczuciowością. Ludzie z osobowością schizoidalną mogą być aroganccy i wycofani, gdyż w ten sposób pokrywają swój dystans uczuciowy. Bardzo często osobowość schizoidalną utożsamia się z osobowością schizotypową. Choć w obrazie klinicznym są one do siebie bardzo podobne, to jednak zostały ujęte w odrębnych działach w ICD-10. Zaburzenia schizotypowe jako kategoria diagnostyczna znajduje się pod kodem F21. Czym różni się osobowość schizoidalna od osobowości schizotypowej?

Zobacz film: "Co wpływa na pewność siebie?"

Objawy osobowości schizoidalnej

Ludzie z cechami osobowości schizoidalnej to typowi introwertycy, skupieni na wewnętrznym świecie przeżyć. Stronią od kontaktów społecznych i mimo dużej wrażliwości, nie dzielą się swoimi emocjami i uczuciami z innymi. Cechuje ich dystans emocjonalny i pozorny chłód uczuciowy. Na schizoidalne zaburzenia osobowości cierpi jedna osoba na 100, częściej mężczyźni niż kobiety. Osoby o cechach schizoidalnych są nieśmiałe, aspołeczne, ignorują normy obowiązujące w społeczeństwie i przede wszystkim są upośledzone, jeśli chodzi o zdolność tworzenia bliskich związków z ludźmi. Nie mają przyjaciół, nie interesuje ich założenie rodziny ani kontakty seksualne. Są samotnikami, pochłoniętymi fantazjowaniem, marzeniami i introspekcją.

Kontakty społeczne nie stanowią dla nich źródła przyjemności. Unikają wręcz towarzystwa. Wybierają zawody, które nie wymagają pracy grupowej. Wolą pracować indywidualnie, w pojedynkę. Osoby schizoidalne nie są zdolne odczuwać przyjemności, co określa się mianem anhedonii. Są niewrażliwe zarówno na krytykę, jak i pochwały. Reakcja otoczenia na ich zachowania jest im obojętna. Jeżeli nawet wchodzą w interakcje z innymi ludźmi, ich kontakty są raczej płytkie, jałowe ze względu na niezdolność wyrażania uczuć i określenia, co im sprawia przyjemność. Osoby z cechami schizoidalnymi czują się osamotnione, niezrozumiane przez otoczenie. U niektórych może pojawić się podejrzliwość, co dodatkowo wzmacnia niechęć do ludzi.

Osobowość schizoidalna w swoim obrazie klinicznym może bardzo przypominać zaburzenia ze spektrum autyzmu – samotnictwo, spłycenie uczuciowości, niewrażliwość na bodźce zewnętrzne przy nadwrażliwości na bodźce wewnętrzne, pochłonięcie fantazjowaniem, życie w świecie marzeń, unikanie kontaktu wzrokowego i bliskości z ludźmi. Osoby schizoidalne bywają ekscentryczne, dziwne i zdystansowane do wszystkiego. Arogancja może być sposobem zamaskowania ich poczucia niedostosowania do świata. Inni z osobowością schizoidalną wykazują nieśmiałość, strach przed ludźmi oraz zachowania aspołeczne. Mają problemy w wyrażaniu w sposób bezpośredni swoich emocji, zarówno tych negatywnych, jak i pozytywnych. Zamykając się w świecie własnych marzeń i fantazji, mogą tracić kontakt z rzeczywistością.

Osobowość schizoidalna a osobowość schizotypowa

Wiele osób traktuje synonimicznie terminy „osobowość schizoidalna” i „osobowość schizotypowa”. Dla psychiatrów nie są to jednak zaburzenia tożsame. Bardzo podobne w obrazie klinicznym, ale jednak różniące się drobnymi szczegółami. Podstawowe objawy charakterystyczne dla obu rodzajów zaburzeń osobowości zebrano w tabeli.

OSOBOWOŚĆ SCHIZOIDALNA OSOBOWOŚĆ SCHIZOTYPOWA
znikoma ilość działań służących przyjemności, anhedonia; spłycenie afektu, chłód uczuciowy; mała wrażliwość na konwencje społeczne; niska zdolność wyrażania uczuć; brak zainteresowania pochwałami i krytyką; słabe zainteresowanie doświadczeniami erotycznymi; preferowanie samotnictwa; brak bliskich relacji społecznych; pochłonięcie fantazjowaniem i introspekcją. społeczne i interpersonalne deficyty; spłycona i nieadekwatna uczuciowość; chłód emocjonalny; dziwaczny lub ekscentryczny wygląd albo zachowanie; unikanie kontaktów z ludźmi, izolacja społeczna, brak bliskich przyjaciół; podejrzliwość i poglądy paranoidalne; idee odniesienia, myśli ksobne; dziwaczne przekonania i magiczne myślenie; niezwykle doświadczenia percepcyjne (iluzje); zmanieryzowany sposób mówienia; nadmierny lęk społeczny.

Jak widać, mimo podobnie brzmiących nazw (schizotypowa i schizoidalna), oba zaburzenia osobowości różnią się od siebie. Osoby schizoidalne nie są zdolne do empatii, wyglądają jakby nie miały uczuć, ich twarz jest maskowata, często intelektualizują swoje wypowiedzi. Patrząc na nich, ma się wrażenie jakby oglądało się uczucia pod mikroskopem. Natomiast w zaburzeniach schizotypowych na pierwszy rzut oka wyłania się dziwaczność i ekscentryczność zachowań, które mogą przypominać nieco obraz kliniczny schizofrenii. Zresztą osobowość schizotypową zalicza się do zaburzeń typu schizofrenicznego, cechujących się spłyceniem afektywnym, ograniczoną zdolnością zawierania bliskich związków i silnym dyskomfortem w sytuacjach społecznych. Osoby schizotypowe koncentrują się na sobie, myślą w sposób magiczny, relacjonują dziwne doznania, ich wypowiedzi są kwieciste, dziwne, często gubią wątek. Przejściowo mogą pojawić się objawy charakterystyczne dla zaburzeń psychotycznych. Co zatem zasadniczo odróżnia osobowość schizoidalną od schizotypowej? Łączy unikanie bliskich relacji interpersonalnych, ale w przypadku osobowości schizoidalnej wynika to z preferowania samotnictwa, a w odniesieniu do osobowości schizotypowej – z lęku przed bliskością. Oba rodzaje zaburzeń osobowości należy różnicować z całościowymi zaburzeniami rozwoju, np. spektrum autystycznym.

Jak dotąd, nie sprecyzowano, jaki jest związek między osobowością schizotypową a schizoidalną i która z nich może predysponować do zachorowania na zaburzenia psychotyczne, np. schizofrenię. Osobowość schizoidalna to niejako jeden wielki mechanizm obronny. Człowiek obawiając się bliskości i relacji intymnych z innymi ludźmi, bojąc się zaangażowania, utraty niezależności oraz własnej autonomii, zamyka się we własnym świecie marzeń, do którego inni nie mają dostępu. Introspekcja to rodzaj muru ochronnego, dającego pseudo-poczucie bezpieczeństwa oraz zapewniającego anonimowość. Psychologowie ani psychiatrzy nie wiedzą niestety do dzisiaj, co dokładnie przyczynia się do rozwoju osobowości schizoidalnej. Próby wyjaśnienia pozostają w sferze domniemań i luźnych spekulacji.

psycholog Kamila Krocz, ponad rok temu

Bibliografia

  • Jakubik A., Zaburzenia osobowości, PZWL, Warszawa 2003, ISBN 83-200-2672-5.
  • McWilliams N., Diagnoza psychoanalityczna, GWP, Gdańsk 2009, ISBN 978-83-7489-227-8.
  • Zimbardo P.G., Johnson R.L., McCann V., Psychologia. Kluczowe koncepcje. Psychologia osobowości, PWN, Warszawa 2010, ISBN 978-83-01-16396-9.

Zaburzenia osobowości

Komentarze (14)
~.dd
~.dd 4 miesiące temu

Lekarz zdiagnozował u mnie osobowość schizoidalną. Od dawna wiedziałem że jest ze mną coś bardzo nie w porządku. Przebywanie wśród ludzi nudzi mnie i męczy, ale jednocześnie czuję przeogromną potrzebę interakcji społecznych. Bez tego dosłownie duszę się umysłowo i emocjonalnie. Niestety jestem marginalizowany i nielubiany w każdym środowisku w którym się pojawiałem. To potwornie bolesne i obezwładniające emocjonalnie uczucie. Moje życie wypełnione jest lękiem, niepewnością, żalem, bezradnością i rozpaczą. Jedyne co mnie jeszcze tutaj trzyma to nadzieja, mimo tego, że, myśląc rozsądnie, nigdy nic się na lepsze nie zmieni. Nawiązałbym kontakt z kimś podobnym do siebie

Odpowiedz
~Xyzxyzxyz :)
~Xyzxyzxyz :) ponad rok temu

@~robert: Zgadzam się z Tobą. :) Co prawda to zaburzenie wygasza uczucia (podobnie jak depresja) - ale to nie znaczy, że pozbawia empatii. Takie osoby są bardzo wrażliwe na cierpienie innych, tylko tego po sobie nie pokazują. Swoją drogą, tacy ludzie są fajni. :) Ja tam lubię zamkniętych w sobie odludków. :) I lubiłabym nawet, gdybym sama była bardziej otwarta. :P

Odpowiedz
~Rafal
~Rafal ponad rok temu

Zauważyłem pewną analogię i podobieństwa pomiędzy osobowościami: schizotypową i schizoidalną z jednej strony oraz tzw.objawami wytwórczymi i ubytkowymi w przebiegu schizofrenii z drugiej strony (np:schizofrenia paranoidalna vs. schizofrenia rezydualna), To takie moje małe spostrzeżenie do treści artykułu...

Odpowiedz
~marysia
~marysia ponad rok temu

@~robert: Robercie, zdecydowanie masz rację! :) Powiem więcej - mam brata chorującego na schizofrenię, który mieszka z nami w domu. I pomimo jego uciążliwych dla nas - dla mnie i mojej mamy - objawów jego choroby, jest on osobą niezwykle współczującą innym. Ma taki charakter, co jest tym bardziej nieprawdopodobne, bo przy tej chorobie uczucia wyższe zacierają się. Ale rozmawia mi się z nim lepiej niż z nie jedną "zdrową" osobą. Dzięki że to poruszyłeś. Pozdrawiam :)

Odpowiedz
zapytaj lekarza

za darmo

  • Odpowiedź w 24 godziny
  • Bez żadnych opłat
  • Lekarze, psychologowie, dietetycy

lekarzy jest teraz online

0/500

Zaburzenia osobowości
najnowsze pytania

Dyskusje na forum

Tiki

~Londis • ostatni post 2 godziny temu

2

Pomocni lekarze

Artykuły Zaburzenia osobowości
Zaburzenia osobowości

Zaburzenia dysocjacyjne - zdjęcie

Zaburzenia dysocjacyjne - zdjęcie

Zaburzenia te związane są z występowaniem dwóch odrębnych osobowości u jednej osoby. Obie osobowości nie są zależne od siebie.

Zaburzenia osobowości

Objawy paranoi

Objawy paranoi

objawia się zespół paranoiczny? Czy na to zaburzenie osobowości składa się tylko podejrzliwość i urojenia prześladowcze? Przyczyny paranoi Zaburzenia urojeniowe to złożone przeżycia. Chory ma na...

Zaburzenia osobowości

Borderline, czyli świat zmiennych emocji

Borderline, czyli świat zmiennych emocji

Zatrzymaj się w świecie zmiennych emocji, stań w pośrodku natłoku myśli i niestabilnego nastroju, popatrz na świat przeładowany wrażliwością, pożądaniem i porzuceniem jednocześnie, poczuj wewnętrzny ból, którego i tak nikt nie zrozumie. Na rozstaju...

Zaburzenia osobowości

Osobowość dyssocjalna

Praca z dzieckiem z ADHD i jego środowiskiem jako jednostka chorobowa została ujęta w Międzynarodowej Klasyfikacji Chorób i Problemów Zdrowotnych ICD-10 pod kodem F60.2. Zaburzenia osobowości o charakterze dyssocjalnym...

Zaburzenia osobowości

Osobowość histrioniczna

Osobowość histrioniczna albo inaczej histrioniczne zaburzenia osobowości zostały ujęte w Międzynarodowej Klasyfikacji Chorób i Problemów Zdrowotnych (...) pustka. Histrioniczne zaburzenia...

Zaburzenia osobowości

Ikony "Gwiezdnych wojen" oczami psychiatrów

Ikony "Gwiezdnych wojen" oczami psychiatrów

Brytyjscy psychiatrzy, chcąc sprawić, żeby zajęcia dla studentów były bardziej atrakcyjne, pokazują, na czym polegają częste zaburzenia psychiczne za pomocą postaci z "Gwiezdnych wojen". Są przy tym zgodni: prawie wszystkie postaci z...

Zaburzenia osobowości

Syndrom jerozolimski - dziwne zaburzenie psychiczne

Syndrom jerozolimski - dziwne zaburzenie psychiczne

opisał je w 1937 roku Heinz Herman -psychiatra mieszkający na terenach dzisiejszego Izraela. Zaburzenie to swoją nazwę zawdzięcza  innemu (...) cierpiących na zaburzenia psychiczne, ani fanatyków religijnych. W przeważającej...

Zaburzenia osobowości

Osobowość zależna

Zaburzenie osobowości zależnej (ang. Dependent Personality Disorder) określano dawniej jako asteniczne zaburzenie osobowości. Inne nazwy osobowości (...) zależnej to zaburzenie...