Osobowość unikająca

Osobowość unikająca (łac. personalitas anxifera) to zaburzenie osobowości, które manifestuje się w zachowaniu skrajną nieśmiałością i introwertyzmem. Inaczej osobowość unikającą określa się mianem osobowości lękliwej ze względu na towarzyszący chorym lęk społeczny i unikanie kontaktów międzyludzkich. Osobowość unikająca prowadzi do znacznego upośledzenia funkcjonowania w sferze społecznej, a w krajach takich jak Japonia przyczynia się do „ucieczki od ludzi” w postaci choroby o nazwie „hikikomori”. Cierpiący na osobowość lękliwą wymagają pomocy psychologicznej, najlepiej w formie psychoterapii grupowej, by umieć docenić pozytywy płynące z interakcji międzyludzkich.

1. Objawy osobowości unikającej

Osobowość lękliwa albo inaczej unikająca została ujęta w Międzynarodowej Klasyfikacji Chorób i Problemów Zdrowotnych ICD-10 pod kodem F60.6. O osobach lękliwych można powiedzieć, że są nieśmiałe do sześcianu. Jak inaczej przejawia się osobowość lękliwa? Chory żywi przekonanie, że nie pasuje do społeczeństwa, że jest inny, nieatrakcyjny interpersonalnie, niegodny uwagi, zainteresowania, że nikt nie może go polubić. Osobom unikającym kontaktów towarzyszy również nieadekwatne i niskie poczucie własnej wartości albo wręcz poczucie niższości w stosunku do innych osób. Ludzie lękliwi bezustannie znajdują się w centrum swojego umysłu, analizują swoje zachowanie, gesty, sposób mówienia, wygląd itp. Nadmiernie koncentrują się na byciu krytykowanym lub obawiają się odrzucenia, mimo że nie ma najdrobniejszych sygnałów z otoczenia o negatywnym stosunku do danej osoby.

Zobacz film: "Rozpoznaj stan zdrowia psychicznego on-line"

Osobowość unikająca cechuje się również wszechogarniającym napięciem i niepokojem. Osobom lękliwym trudno się rozluźnić i czuć swobodnie wśród obcych. Z jednej strony, potrzebują być zaakceptowanymi i chcieliby uzyskać aprobatę ze strony innych, a z drugiej strony, boją się kontaktów społecznych. Nie chcą wchodzić w bliskie związki uczuciowe czy przyjacielskie, a nawet luźne znajomości. Prezentują ograniczony styl życia z powodu potrzeby zapewnienia sobie fizycznego bezpieczeństwa. Są asekurantami społecznymi – „Lepiej nie angażować się w znajomość i nie inicjować kontaktów, tak na wszelki wypadek, bo ktoś może nas zranić, wyśmiać, skrytykować, odrzucić”. Strach przed porażką interpersonalną jawi się jako totalna katastrofa, której lepiej unikać dla dobra i tak dość wątłej jakości samooceny.

Osoby lękliwe mogą być nadwrażliwe na krytykę i odrzucenie. Kuleć może także ich sfera kontaktów zawodowych. Ze względu na lęk społeczny osoby z cechami osobowości unikającej mogą wybierać zawody wymagające pracy w pojedynkę, a nie współpracy w grupie. Osoby lękliwe mają też ograniczoną sieć wsparcia. Nierzadko w chwilach trudnych, w stresie lub kryzysie czują się samotni, nie mają przyjaciół, z którymi mogliby porozmawiać, co pogłębia zły nastrój i samopoczucie oraz utwierdza w przekonaniu o swojej nieatrakcyjności społecznej. Inni z kolei, nie umiejąc radzić sobie w kontaktach z innymi, często są wykorzystywani i manipulowani. Nie potrafią powiedzieć asertywnie „nie”, z czego korzysta otoczenie, np. koledzy w pracy. Osoby lękliwe boją się też kontaktów intymnych, rezygnują ze związków partnerskich, są skrajnie powściągliwi emocjonalnie.

Osobowość lękliwa to poważne zaburzenie osobowości, które wymaga pomocy psychologicznej. Chorzy mogą skorzystać między innymi z różnych treningów społecznych i kursów asertywności. Jednak dla powodzenia psychoterapii ważne jest zdemaskowanie przyczyn problemów społecznych. Nie wystarczy rozprawić się z samą nieśmiałością. Trzeba odnaleźć źródło trudności i przepracować je z pacjentem. Osobowość lękliwa nie tylko przyczynia się do spadku zadowolenia z własnego życia i niskiego poczucia własnej wartości. Osobowość unikająca często koegzystuje z innymi zaburzeniami psychicznymi, jak fobie społeczne, agorafobia, depresja czy chociażby nieumiejętność radzenia sobie ze stresem.

Następny artykuł: Osobowość wieloraka

Polecane dla Ciebie

Pomocni lekarze

Szukaj innego lekarza

Komentarze

Wysyłając opinię akceptujesz regulamin zamieszczania opinii w serwisie. Grupa Wirtualna Polska S.A. z siedzibą w Warszawie jest administratorem twoich danych osobowych dla celów związanych z korzystaniem z serwisu. Zgodnie z art. 24 ust. 1 pkt 3 i 4 ustawy o ochronie danych osobowych, podanie danych jest dobrowolne, Użytkownikowi przysługuje prawo dostępu do treści swoich danych i ich poprawiania.
    Podoba Ci się ten artykuł? Chcesz więcej? Polub
    i bądź na bieżąco!