Szczepienie przeciwko gruźlicy

Szczepienie przeciwko gruźlicy jest jednym ze szczepień obowiązkowych, które należy podawać dzieciom już w pierwszej dobie ich życia. Szczepionkę aplikuje się wszystkim zdrowym noworodkom urodzonym w dobrym stanie. Przeciwwskazania do szczepienia tą szczepionką to: masa ciała poniżej 2000 g, wrodzone i nabyte defekty odporności. Indywidualnie do szczepienia kwalifikuje się dzieci urodzone przez matki zakażone wirusem HIV. Wcześniaki urodzone z masą ciała poniżej 2000 g należy zaszczepić, kiedy osiągną tę wagę.

Polecane wideo:

1. Zachorowania na gruźlicę wśród dzieci

Szczepionka zapobiega gruźlicy pierwotnej, tzn. zachorowaniu po pierwszym w życiu zetknięciu się z prątkami gruźlicy. Szacuje się, że rocznie na świecie na gruźlicę zapada 900 tys. osób poniżej 14. roku życia, z czego prawie 1/3 umiera. W Polsce, jak też w innych krajach europejskich, sytuacja epidemiologiczna nie jest zła, jednak notuje się ok. 100 nowych zachorowań rocznie. Zdarza się jednak stopniowo, z roku na rok, coraz więcej przypadków gruźlicy – najprawdopodobniej w wyniku migracji ludności z terenów, gdzie występuje ona częściej. Są to głównie kraje Europy Wschodniej: Rosja, Białoruś, Litwa, Łotwa, Estonia, Ukraina, Kazachstan, Gruzja.

W ciągu kilku ostatnich lat liczba nowych zachorowań na gruźlicę wzrosła tam dwukrotnie. Również w Polsce są tereny, gdzie gruźlica pojawia się częściej (mazowieckie, łódzkie, podlaskie) lub rzadziej i wcale (podkarpackie, zachodniopomorskie, lubuskie). Dziecko nie może zarazić się gruźlicą od innego dziecka. Przejmuje tę chorobę tylko od dorosłych, gdyż dorośli chorują w sposób tzw. bogatoprątkowy. Oznacza to, że wydzielina, którą odkrztuszają w czasie choroby, zawiera dużo bakterii. Dzieci mało odkrztuszają i nie rozsiewają prątków.

2. Czy gruźlica jest niebezpieczna?

Zarażenie gruźlicą jest nagroźniejsze dla dzieci w wieku niemowlęcym oraz w okresie dojrzewania płciowego. Do zarażenia wystarcza niewielka ilość bakterii, zwłaszcza u dzieci z przewlekłymi, ogólnoustrojowymi chorobami, zbyt małą masą ciała, chorobami układu odpornościowego. Większość przypadków gruźlicy u dzieci to gruźlica układu oddechowego, pozostałe maluchy chorują na inne jej postacie. Może to być gruźlica uogólniona z obecnością bakterii w krwi (tzw. prosówka), gruźlicze zapalenie węzłów chłonnych, kości i stawów, układu moczowego, opon mózgowo-rdzeniowych i mózgu. Choroby te mają najczęściej ciężki przebieg i mogą prowadzić do śmierci lub poważnych następstw, jak np. niepełnosprawność po przebyciu zapalenia opon mózgowo-rdzeniowych.

3. Diagnoza gruźlicy

Gruźlica u dzieci nie jest chorobą łatwą do zdiagnozowania. Wynika to z kilku czynników. Objawy, jakie powoduje, nie są charakterystyczne. Mogą być bardzo nasilone albo przebiegać początkowo łagodnie i skrycie. Ponadto u dzieci trudno jest w pobranym materiale, takim jak plwocina czy płyn mózgowo-rdzeniowy, wykryć prątki – wynika to z ich małej ilości. Badaniem, które pomaga powiedzieć lekarzowi, czy mamy do czynienia z gruźlicą, jest próba tuberkulinowa, inaczej zwana próbą Mantoux. Polega na wstrzyknięciu w skórę przedramienia ekstraktu bakterii powodujących gruźlicę. Tworzy się wtedy pęcherzyk, a po kilkunastu godzinach pojawia naciek. Po 72 godzinach od podania tuberkuliny ocenia się spoistość i średnicę nacieku, co pozwala na ocenę reakcji białych krwinek w zetknięciu z białkiem prątków. Większy naciek świadczy o zakażeniu, mniej nasilony o odczynie poszczepiennym.

4. Skład szczepionki przeciwgruźliczej

Zawiera ona żywy, atenuowany prątek. Jest to, jak powiedziano, bakteria żywa, ale osłabiona i w organizmie o prawidłowej odporności nie ma szans doprowadzić do rozwoju choroby. Kontakt z nią pozwala jednak na uformowanie odpowiedzi odpornościowej skierowanej przeciw prątkom i utrzymującej się przez wiele lat.

Szczepionka to żywe, osłabione prątki gruźlicy (Mycobacterium bovis).Podawana jest w jednej dawce w pierwszej dobie życia.

Szczepionkę podaje się śródskórnie, wstrzykując 0,1 ml szczepionki, która zawiera prątki. Wstrzyknięcie wykonuje się w zewnętrzną górną powierzchnię ramienia. Wytwarza się niewielki (kilka mm średnicy) biały bąbelek, znika on po kilkunastu minutach. Ok. 2–3 tygodnie po szczepieniu w tym samym miejscu tworzy się grudka, na szczycie której powstaje pęcherzyk z ropną zawartością. Pęcherzyk pęka i obserwujemy nieduże owrzodzenie (2–5 mm), wokół obecne jest zaczerwienienie. Owrzodzenie goi się w ciągu kilku (2–4) miesięcy, pozostawiając małą bliznę. Wszystkie te wykwity skórne są normalnym zjawiskiem poszczepiennym i nie powinny budzić niepokoju. Nie należy ich niczym smarować, dezynfekować, nie używać żadnych maści. Zalecane są jedynie jałowe, suche opatrunki.

5. Powikłania po szczepieniu przeciw gruźlicy

Mogą być to zmiany w miejscu szczepienia, takie jak: duże owrzodzenie, krosta, ropień. Może dojść również do powiększenia węzłów chłonnych, które zbierają chłonkę z okolicy ramienia. Rzadko zdarza się rozsiew prątków w organizmie (u osób z upośledzoną odpornością). Może wytworzyć się keloid, czyli blizna w miejscu szczepienia, która ma tendencję do ciągłego przerastania.

Szczepionkę przeciwgruźliczą podaje się noworodkom w jednej dawce w pierwszej dobie życia. Wg aktualnie obowiązującego w Polsce kalendarza szczepień nie zaleca się dawek przypominających.

Lekarz Monika Kowalczyk, ponad rok temu

Szczepienia obowiązkowe

Komentarze (2)
zapytaj lekarza

za darmo

  • Odpowiedź w 24 godziny
  • Bez żadnych opłat
  • Lekarze, psychologowie, dietetycy

lekarzy jest teraz online

0/500

Szczepienia obowiązkowe - dla dzieci, dla osób narażonych na zakażenia
najnowsze pytania

Dyskusje na forum

Pomocni lekarze

Artykuły Szczepienia obowiązkowe - dla dzieci, dla osób narażonych na zakażenia
Kontrowersje wokół szczepień

Szczepienia niemowląt

wątroby typu B oraz szczepienie przeciwko gruźlicy. Aby twoje dziecko było chronione od najmłodszych lat, warto przestrzegać kalendarza szczepień (...) : szczepienie...

Kontrowersje wokół szczepień

Szczepienia noworodków

zalecają podanie noworodkowi szczepionki i gotowych przeciwciał anty-Hbs. Szczepienie przeciwko gruźlicy jest także obowiązkowe dla noworodków. Szczepionka zawiera żywy, pozbawiony zajadliwości...

Szczepienia dzieci

Zasady szczepień

, czyli szczepienie przeciw gruźlicy. Zawiera ono żywe bakterie. Nie powinno być podawane dzieciom z dużymi niedoborami odporności. Ze względu (...) z nich jest szczepienie przeciwko...

Szczepienia dzieci

Szczepienia przeciw gruźlicy

Szczepienie przeciwko gruźlicy jest jednym ze szczepień obowiązkowych, które należy podawać dzieciom już w pierwszej dobie ich życia. Szczepionkę aplikuje się wszystkim zdrowym noworodkom...

WZW typu B - przyczyny, zakażenie, objawy, profilaktyka, leczenie

Szczepienie przeciw WZW B

szczepienia obowiązkowe (bezpłatne) i szczepienia zalecane - opłacane przez pacjenta. Do pierwszej grupy należą szczepienia przeciwko: gruźlicy, błonicy (...) się szczepieniu...

Zabiegi

Szczepienia

. Przez lata udało się stworzyć szczepionki m.in. przeciwko wściekliźnie, tężcowi, błonicy, cholerze, dżumie, krztuścowi, gruźlicy, grypie, polio, odrze (...) , w tym przede wszystkim przeciwko...

Zdrowie w ciąży

Szczepienia w ciąży

nie powinno podawać się szczepionki przeciwko chorobom zakaźnym: odrze, śwince, różyczce, ospie wietrznej, gruźlicy (...) szczepienia w ciąży Ciężarna może zostać zaszczepiona...

Szczepienia obowiązkowe - dla dzieci, dla osób narażonych na zakażenia

Szczepionka na pneumokoki

. Szczepienie przeciwko tym bakteriom jest więc także zalecane po 65. roku życia. W ich przypadku także szczególnie narażone są osoby przebywające w dużych (...) Rodzice bardzo często zastanawiają się nad tym, czy w...

Kontrowersje wokół szczepień

Szczepienia ochronne

szczepienie przeciwko gruźlicy, błonicy, tężcowi, krztuścowi, polio, odrze, śwince, różyczce, WZW typu B, Hib. Oprócz tego jest jeszcze szereg szczepień (...) (w szczepionce przeciwko...