Nacięcie krocza przy porodzie - ochrona krocza, wskazania do nacięcia, powikłania

Klasyfikacja obrażeń krocza wyróżnia cztery stopnie urazu:

• stopień I – pęknięcie pochwy i skóry krocza, bez obrażeń mięśni dna miednicy,
• stopień II – pęknięcie mięśni dna miednicy, mięśni krocza i pochwy,
• stopień III – pęknięcie sięgające zwieracza zewnętrznego odbytu,
• stopień IV – pękniecie sięgające błony śluzowej odbytnicy.

Podczas porodu przebiegającego bez komplikacji krocze może ulec pęknięciu, jednak zazwyczaj jest to jedynie obrażenie stopnia I. Natomiast samo nacięcie kwalifikuje się jako obrażenie stopnia II. Dodatkowo, nacięcia krocza są podatne na dalsze rozrywanie, zatem rana może pogłębić się do stopnia III i IV. Poza tym warto wiedzieć, że nacięte krocze wolniej się goi, może ulec zainfekowaniu i jest bardzo bolesne.

Zawsze wymaga ono założenia szwów, a jeśli jest niestarannie wykonane, może dojść do powstania zrostów. W przypadku, gdy poród jest przeprowadzany prawidłowo, a personel dba o ochronę krocza, szansa na uniknięcie większych urazów jest duża.

Dość częstym argumentem powtarzanym w celu uzasadnienia słuszności zabiegu jest uniknięcie rozluźnienia pochwy po porodzie, które może wpłynąć na brak satysfakcji ze współżycia. Jednak okazuje się, że jest to kolejny mit, ponieważ zabieg wiąże się ze znacznym osłabieniem mięśni pochwy, co uniemożliwia szybki powrót do dawnej sprawności. To właśnie nacinanie krocza może przedłużać ten proces.

Zwolennicy rutynowego zabiegu nacinania krocza mogą twierdzić, że chroni on nie tylko matkę, lecz także malucha. Jednak przekonanie, że zabieg zapobiega niedotlenieniu dziecka czy uszkodzeniu mózgu, jest błędne. Okazuje się, że krocze matki jest na tyle elastyczne, że nacisk nie przyczynia się do powstania urazów. Nacięcie krocza jest zalecane jedynie przy pewnych komplikacjach podczas porodu.

Podczas niektórych porodów zabieg nacięcia krocza staje się koniecznością. Zabieg zaleca się w następujących sytuacjach:

• ryzyko niedotlenienia noworodka,
• duża waga dziecka,
• poród pośladkowy,
• zły stan zdrowia matki, np. wada serca lub wzroku,
• tzw. wysokie krocze,
• blizny na kroczu,
• brak elastyczności krocza.

Ocenia się, że takie przypadki dotyczą jedynie 5-20% porodów. Niestety, w Polsce liczba procentowa wykonanych zabiegów jest znacznie wyższa. Nadal zabieg stosuje się przede wszystkim w celu przyspieszenia porodu. Dlatego warto porozmawiać wcześniej z lekarzem i położną i poprosić o możliwość uniknięcia zabiegu. Jednak nie należy upierać się i nie pozwalać na nacięcie.

Możliwe powikłania po nacięciu krocza to:

• złe gojenie się rany;
• rozejście brzegów rany;
• krwiak;
• utrzymujące się krwawienie;
• zakażenie;
• przeszycie odbytnicy;
• uszkodzenie zwieracza;
• zwężenie pochwy utrudniające współżycie.

Blizna po nacięciu długo może być bolesna przy siadaniu czy współżyciu. Powikłania następują przy źle zaopatrzonej (nieprawidłowo zszytej) ranie po nacięciu lub przy braku prawidłowej higieny po porodzie.

Niewątpliwie najlepszą opcją dla rodzącej jest uniknięcie konieczności epizjotomii. Są na to sposoby, należy jednak pomyśleć o tego typu profilaktyce, jeszcze będąc w ciąży. Chodzi przede wszystkim o regularny, codzienny masaż krocza i ćwiczenia Kegla już od 2 trymestru - można także smarować krocze przed porodem naturalnymi olejami - np. olejem migdałowym. Ważny jest umiarkowany wysiłek fizyczny, na przykład regularne spacery, ćwiczenia gimnastyczne dla kobiet w ciąży, pływanie na basenie, joga.

Pamiętajmy też, że nacinanie krocza jest często uznawane za profilaktykę i konieczność w każdym przypadku. Warto więc porozmawiać o tym z położną i lekarzem prowadzącym jeszcze przed porodem.

W czasie porodu pomocne mogą się zaś okazać wejście do wanny z ciepłą wodą (czyli poród w wodzie) lub ciepłe okłady na krocze, a także odpowiednia pozycja - np. kuczna, kolankowa lub stojąca. Pozycja leżąca w czasie porodu znacząco zwiększa ryzyko, że nacięcie krocza będzie konieczne.

Źródła

1. Iwanowicz-Paulus G. (red.), Prowadzenie porodu, Wydawnictwo Lekarskie PZWL, Warszawa 2011, ISBN 978-83-200-4081-4
2. Datta S. Metody łagodzenia bólu podczas porodu, Wydawnictwo Lekarskie PZWL, Warszawa 2008, ISBN 978-83-200-3833-0
3. Kaleta M. (red.), Podstawy położnictwa. Najważniejsze zagadnienia, Urban & Partner, Wrocław 2011, ISBN 978-83-7609-254-6
4. Hanretty K. P. Położnictwo, Urban & Partner, Wrocław 2006, ISBN 83-89581-34-5