Rozwój niemowlęcia

Rozwój niemowlęcia to proces długotrwały i wymagający nieustannej uwagi ze strony rodziców. Okres niemowlęcy, a więc pierwsze dwanaście miesięcy życia dziecka, to czas wzmożonego wzrostu malca i nabywania przez niego określonych umiejętności, m.in. siadania, raczkowania, mówienia. Prawidłowy rozwój dziecka umożliwi stałe wsparcie ze strony najbliższych. Kontakt z drugim człowiekiem działa stymulująco na niemowlę, które uczy się rozpoznawać twarze, uśmiechać się, reagować na to, co się do niego mówi. Dzięki temu dziecko ma szansę na prawidłowy rozwój ruchowy, intelektualny, emocjonalny i społeczny.

Pierwszy kontakt dziecka ze światem

Gdy dziecko pojawia się na świecie, jego mózg od pierwszych chwil przetwarza informacje, jakie docierają do niego z otoczenia. Jest to czas pierwszego kontaktu noworodka ze światem. Na początku organizm malca musi zaadoptować się do środowiska poza brzuchem mamy. Poszczególne układy i narządy dziecka dopiero uzyskują funkcjonalną i strukturalną dojrzałość. Noworodek zdobywa nowe umiejętności poznawcze i ruchowe. Jest małym uczniem, ciekawie obserwującym świat, a rodzice – osobami, które mu ów świat pokazują. Świadomy uśmiech dziecka, podnoszenie główki, zmiany pozycji ciała z leżącej na plecach na brzuszek, gruchanie czy gaworzenie są dowodem na to, że rozwój dziecka przebiega prawidłowo.

W pierwszych tygodniach życia dziecko jest mało aktywne ruchowo. Noworodek przesypia około 20 godzin w ciągu doby. Spokojny sen dziecka gwarantuje harmonijny rozwój układu nerwowego. Dopiero w kolejnych miesiącach życia aktywność ruchowa dziecka wzrasta – maluch nawiązuje kontakt wzrokowy z otoczeniem, zaczyna świadomie sięgać po zabawki.

Pierwsze pięć miesięcy życia niemowlęcia to również okres adaptacji skóry do otoczenia. Po urodzeniu skóra bobasa jest cienka i skłonna do podrażnień. Może być narażona na przegrzanie, wychłodzenie czy na uszkodzenie mechaniczne. Pełną dojrzałość skóra osiąga dopiero około drugiego roku życia dziecka. Dlatego noworodek wymaga wyjątkowo starannej pielęgnacji, m.in. natłuszczania po każdej kąpieli.

Rozwój dziecka powinien być stymulowany przez rodziców. By uaktywnić wzrok dziecka, można nad łóżeczkiem zawiesić kolorowe zabawki. By natomiast pobudzać słuch malca, warto z nim słuchać relaksującej muzyki. Ważne są także bodźce dotykowe przekazywane maleństwu podczas karmienia piersią. Mają one korzystny wpływ na rozwój układu nerwowego.

Aktywne poznawanie otoczenia przez dziecko

Rozwój dziecka między piątym a ósmym miesiącem życia przebiega bardzo intensywnie. Już około piątego miesiąca dziecko zaczyna podnosić się z pozycji leżącej i próbuje samodzielnie siadać. Gdy to się uda, przed malcem otwiera się nowy wielki świat, do tej pory widziany jedynie z boku.

Rozwój ruchowy niemowlęcia w tym okresie jest również największy. Dziecko opanowuje coraz to nowe ruchy, poznaje swoje ciało. Półroczne niemowlę jest aktywne, nieustannie zmienia pozycję ciała, rozciąga się, przekręca, sięga po zabawki. Poprzez proste zabawy z dzieckiem można stymulować jego rozwój ruchowy. Uśmiech dziecka będzie bezcenną nagrodą dla rodziców.

W okresie niemowlęcym należy zapewnić malcowi dużą swobodę ruchu – zadbać o miękkie, wygodne ubranko i pieluszkę, która nie będzie krępowała małego ciałka. Okres niemowlęcy, w którym maluch zaczyna siadać, a potem raczkować, to czas wielkich odkryć. Mały odkrywca poznaje świat, a zadaniem rodziców jest zapewnienie dziecku jak najlepszych warunków i wygody w jego eksplorowaniu.

Wkraczanie dziecka w świat dorosłych

Od ósmego miesiąca życia rozwój niemowlęcia jeszcze bardziej przybiera na sile niż wcześniej. W tym okresie maluch już samodzielnie siedzi, próbuje też raczkować. Uczy się również przenosić ciężar ciała z przodu do tyłu i z jednej strony na drugą. Mięśnie dziecka wzmacniają się na tyle, by utrzymać kręgosłup w pozycji pionowej. Maluch może więc próbować stawiać pierwsze kroki, na początku z pomocą rodziców.

Na tym etapie rozwoju dziecko zaczyna powoli wkraczać w świat dorosłych. Wypowiada pierwsze słowa, samodzielnie wykonuje wiele czynności do tej pory dla niego niedostępnych. Może próbować jeść lub podejmować próby siadania na nocnik. Intensyfikuje się nie tylko rozwój ruchowy, ale też rozwój społeczny dziecka. Niemowlę nieustannie eksperymentuje, próbuje naśladować zachowania rodziców.

Na tym etapie rozwoju zaczynają się pojawiać wyraźniej różnice w zachowaniu dziewczynek i chłopców. Chłopcy są bardziej aktywni ruchowo i do swoich zabaw potrzebują więcej przestrzeni. Dziewczynki wolą bawić się w skupieniu i próbują naśladować zachowanie mam. Często wcześniej zaczynają mówić niż chłopcy. Dzieci stają się świadome własnej płci około drugiego roku życia. Wtedy to zaczynają też bawić się w grupach innych dzieci tej samej płci.