Łuszczyca - przyczyny, objawy, leczenie

Łuszczyca jest jedną z najczęściej występujących chorób skóry o przewlekłym i nawrotowym charakterze. Istnieje wiele różnych obrazów łuszczycy, jednak cechą łączącą jest zwiększona proliferacja (rozrost) naskórka, w wyniku czego dochodzi do obecności złuszczających się wykwitów grudkowych, ustępujących bez powstawania blizn. Łuszczyca może zajmować ograniczone okolice ciała, objawiając się nielicznymi ogniskami lub może stanowić ciężkie schorzenie zajmujące całą skórę i stawy, prowadząc do kalectwa.

spis treści

Zobacz film: "Czym jest łuszczyca?"

1. Łuszczyca - występowanie

Łuszczyca występuje na całym świecie, jednakże większy odsetek zachorowań występuje w krajach rozwiniętych (w Europie i USA choruje około 2 proc. populacji), co można wiązać z wpływem trybu życia i pożywienia na genezę łuszczycy. Potwierdzeniem tego, wydaje się być fakt znaczącego wzrostu zachorowań na łuszczycę w Japonii po II wojnie światowej, wraz z rozwojem gospodarczym tego kraju.

Łuszczyca występuje jednakowo często u obu płci, jednak odmiana stawowa, poniżej opisana szerzej, częściej pojawia się u kobiet. Choroba ta może ujawnić się w każdym wieku - od wczesnych lat dziecięcych do wieku podeszłego. Najczęściej choruje młodzież w wieku dojrzewania oraz osoby w wieku podeszłym, między 50. a 60. rokiem życia.

2. Łuszczyca - objawy

Podstawowym objawem łuszczycy są wykwity skórne, które stopniowo ustępują pośrodku, tworząc postacie festonowate. Początkowo zmiany związane z łuszczycą pojawiają się na powierzchniach wyprostowanych (prostowniki kończyn – łokcie, kolana; pośladki; okolice kości krzyżowej), później pojawiają się też na skórze głowy, twarzy, stopach i dłoniach.

Najczęściej diagnozuje się łuszczycę zwykłą (psoriasis vulgaris) oraz łuszczycę paznokci (psoriasis unguium), myloną z grzybicą. Wówczas w związku z łuszczycą na płytce paznokciowej widać poprzeczne rowki i zagłębienia, pod paznokciami powstają żółto-brązowe plamy, następuje znaczne pogrubienie warstwy rogowej naskórka albo dochodzi do odwarstwienia płytki paznokciowej.

Łuszczycowe zapalenie stawów - zdjęcia
Łuszczycowe zapalenie stawów - zdjęcia

Jest to zapalenie stawów, któremu towarzyszą różne rodzaje łuszczyc. Zmiany skórne i stawowe występują...

zobacz galerię

Zmianą dominującą w przypadku łuszczycy jest grudka barwy czerwonobrunatnej. Jest ona odgraniczona od zdrowej skóry oraz posiada złuszczającą się powierzchnię w postaci srebrzystych łusek, których zdrapanie powoduje powstanie kolejno dwóch objawów:

  • objawu świecy stearynowej – po zdrapaniu powierzchnia staje się błyszcząca, jakby powleczona stearyną,
  • objawu Auspitza – polegającego na pojawieniu się na powierzchni kropelki krwi, w wyniku uszkodzenia naczyń brodawek skórnych.

Wczesne zmiany związane z łuszczycą mają charakter drobnych grudek. Wysiewy tego typu występują na rozległych przestrzeniach skóry, nierzadko po przebytej infekcji. Natomiast zmiany w pełni rozwinięte są dużo większe i sięgają rozmiaru kilku centymetrów, pokrywając się mocno przylegającymi łuskami. Taki twór nazywamy blaszką łuszczycową, mogąca tworzyć „obrączki” z ustępowaniem objawów w ich środkowej części. Dodatkowo, należy wspomnieć o objawie Koebnera polegającego na tworzeniu się zmian łuszczycowych, wzdłuż linii zadrapania naskórka, po upływie 6-12 dni. Występuje on wyłącznie w aktywnej postaci łuszczycy.

Od tradycyjnej łuszczycy różni się łuszczyca krostkowa. Łuszczyca krostkowa tylko trochę przypomina normalną łuszczycę. W odróżnieniu od zmian związanych z łuszczycą, zmiany skórne w przypadku łuszczycy krostkowej przypominają ropne krostki, natomiast skóra wokół jest również przesuszona i objęta stanem zapalnym.

Umiejscowienie zmian łuszczycowych może być rozmaite. Dla postaci prostej łuszczycy, charakterystyczna jest lokalizacja w okolicy łokci, kolan i owłosionej skóry głowy, gdzie ogniska łuszczycy mogą się utrzymywać przez wiele lat i być jedynymi objawami choroby. Łuszczyca skóry głowy, może być umiejscowieniem wyprzedzającym pojawienie się ich w innych częściach ciała. Charakteryzuje się zlewnymi ogniskami z grubo nawarstwionymi łuskami. Należy podkreślić, że włosy nie ulegają zmianom chorobowym i z reguły nie dochodzi do wyłysienia, mimo długiego okresu utrzymywania się zmian.

Zmiany u pacjenta chorego na łuszczycę
Zmiany u pacjenta chorego na łuszczycę

Na zdjęciu zmiany u pacjenta chorego na łuszczycę (zmiany chorobowe obejmują plecy i kończyny górne).

zobacz galerię

Łuszczyca może lokalizować się także w okolicy narządów płciowych oraz odbytu. Zmiany w tym regionie mają skłonność do zlewania się i objawów wysiękowych – łuszczyca wysiękowa. Zmianom skórnym w łuszczycy mogą towarzyszyć zmiany zlokalizowane na paznokciach, czyli łuszczyca paznokci.

Może się także zdarzyć, że łuszczyca paznokci jest jedynym objawem łuszczycy. Łuszczyca paznokci sprawia, że paznokcie wykazują naparstkowe wgłobienie oraz w przypadku zajęcia łożyska pojawienie się żółtawej zmiany przypominającej krople oleju pod płytka paznokciową. Często w przypadku łuszczycy paznokci występuje podpaznokciowe rogowacenie], zgrubienie i kruchość paznokci.

Łuszczyca może mieć zróżnicowane nasilenie – od nielicznych wykwitów skórnych wielkości łebka od szpilki, po ciężkie postacie chorobowe ze zmianami zapalnymi i wysiękowymi w formie uogólnionej, co określa się mianem erytrodermii łuszczycowatej. U co piątego pacjenta z łuszczycą może pojawić się łuszczyca prowadząca do zapalenia stawów.

Wszelkie wątpliwości można rozwiać oglądając zdjęcia łuszczycy w sieci. Dzięki zdjęciom łuszczycy będziemy wiedzieli czego możemy się spodziewać wraz z postępem choroby i będziemy na nie przygotowani.

Zobacz także

3. Łuszczyca - przyczyny i rodzaje

Wśród przyczyn łuszczycy wymienia się czynniki genetyczne, choć dotychczas nie odkryto genu, który ją powoduje. W mechanizmie patogenezy ujmuje się przede wszystkim czynniki immunologiczne, czyli nieprawidłowe funkcjonowanie limfocytów T i cytokin. Do przyczyn inicjujących manifestację zmian skórnych zalicza się m.in.:

Choroby skóry u dzieci (prezentacja edukacyjna)
Choroby skóry u dzieci (prezentacja edukacyjna) [12 zdjęć]

Czym są choroby skóry? Zastanawiasz się, czym jest ta wysypka, guzek czy pręga na skórze twojego dziecka?...

zobacz galerię
  • zmiany w gospodarce hormonalnej - czasem łuszczyca uaktywnia się pod wpływem zmian hormonalnych, zachodzących w okresie dojrzewania czy przekwitania,
  • grzybice i drożdżyce – niekorzystnie wpływają na objawy łuszczycy, zwłaszcza u osób z nadwagą, które posiadają uwarunkowania genetyczne do rozwoju łuszczycy,
  • inne choroby – łuszczyca może wystąpić u osób cierpiących na cukrzycę typu II i będących w podeszłym wieku, a także u chorych na dnę moczanową.

Nasilenie objawów łuszczycy mogą powodować: silne wstrząsy psychiczne, stres, nadwaga, deficyt snu, palenie papierosów, ciasne ubrania wykonane ze sztucznych materiałów, brak lub nadmierna higiena oraz stosowanie nieodpowiednich kosmetyków.

Wyróżnia się kilka typów łuszczycy, a najbardziej znane to:

  • łuszczyca pospolita – wypukłe obszary rozognionej skóry pokryte srebrnobiałą łuską;
  • łuszczyca plackowata – duże, zlewające się wykwity;
  • łuszczyca kropelkowata albo grudkowa – liczne, małe, owalne punkciki zmian chorobowych na dużych obszarach skóry, np. tułowiu;
  • łuszczyca uogólniona, czyli erytrodermia łuszczycowa – rozległe zapalenie i łuszczenie się skóry na dużych powierzchniach ciała z cechami współtowarzyszącymi: świądem, gorączką, bólem, obrzękami i zaburzeniami wodno-elektrolitowymi;
  • łuszczyca krostkowa – krosty w łuszczycy krostkowej wypełnione są jałową treścią ropną. Charakterystyczne dla łuszczycy krostkowej zmiany są rumieniowe. Wykwity o charakterze zapalnym najczęściej pojawiają się w czasie łuszczycy krostkowej na dłoniach i stopach, rzadziej w postaci rozlanych „łat”;
Domowe sposoby na egzemę i łuszczycę
Domowe sposoby na egzemę i łuszczycę [9 zdjęć]

Badania naukowe potwierdzają silne właściwości przeciwzapalne tej przyprawy. Zawarte w kurkumie silne...

zobacz galerię
  • łuszczyca brodawkująca – nierównomierny przyrost i rogowacenie naskórka;
  • łuszczyca odwrócona – sączące zmiany na powierzchniach zgięciowych (pod kolanami, na łokciach) bez obecności łuski, najczęściej u osób starszych;
  • łuszczyca wysiękowa – cechuje się umiejscowieniem w okolicy fałdów czyli np. wspomnianych narządów płciowych. Może towarzyszyć chorobie reumatologicznej, zwanej łuszczycą stawową. Jej odmianą jest łuszczyca brudźcowa, charakteryzująca się przerosłymi i uwarstwionymi strupami;
  • łuszczyca stawowa – choroba reumatologiczna, zajmująca stawy i mogąca prowadzić do trwałego inwalidztwa.

4. Łuszczyca - rozpoznanie

Rozpoznanie łuszczycy stawia się na podstawie występowania następujących punktów:

  • stwierdzeniem wykwitów grudkowych, odgraniczonych, szerzących się odśrodkowo, pokrytych srebrzystymi łuskami i ustępującymi bez pozostawiania blizn,
  • symetrycznym rozmieszczeniem zmian,
  • zajmowaniem typowych okolic, to jest: kolan, łokci, owłosionej skóry głowy,
  • przewlekłym i nawrotowym charakterze,
  • występowaniem łuszczycy w rodzinie – uwarunkowania genetyczne w łuszczycy odgrywają znaczącą rolę,
  • dobrym stanie ogólnym pacjenta.

PYTANIA I ODPOWIEDZI LEKARZY NA TEN TEMAT

Zobacz odpowiedzi na pytania osób, które miały do czynienia z tym problemem:

Wszystkie odpowiedzi lekarzy

5. Łuszczyca - przebieg

Łuszczycę charakteryzuje przewlekły oraz nawrotowy przebieg. Okresy bezobjawowe mogą trwać nawet latami, naprzemiennie z okresami zaostrzenia się choroby i wysiewu zmian skórnych. Najczęściej pojawiają się na wiosnę i na jesień, zwykle pod wpływem różnych bodźców pobudzających.

Wyróżnia się dwie główne odmiany łuszczycy:

  • łuszczycę zwyczajną,
  • łuszczycę krostkową.

6. Łuszczyca - leczenie

Stosowane w łuszczycy leczenie możemy podzielić na zewnętrzne i wewnętrzne. Pierwsze z nich jest z reguły wystarczające w postaci zwykłej. Celem leczenia zewnętrznego łuszczycy jest złuszczenie łusek, a następnie zahamowanie nadmiernej proliferacji naskórka. Pierwszy etap osiąga się stosując maści zawierające w sobie kwas salicylowy w stężeniu 5-10 proc. Do drugiego etapu leczenia zewnętrznego łuszczycy, stosuje się: antralinę, kortykosteroidy (jedynie na zmiany o niewielkich rozmiarach) oraz pochodne witaminy D.

6.1. Łuszczyca - leczenie farmakologiczne

Podstawowe metody leczenia łuszczycy obejmują farmakoterapię, fototerapię, fotochemioterapię i fotoforezę. By zahamować nadmierną proliferację naskórka, stosuje się różnego rodzaju maści (np. salicylową, solankową, mocznikową), zawierające także witaminy A i witaminy D3, kortykosteroidy, leki immunosupresyjne i cytoksyczne, takie jak: metotreksat, cyklosporyna A czy kwas mykofenolowy, retinoidy (mają działanie między innymi złuszczające) oraz antybiotyki. Podaje się także leki biologiczne. Jest to grupa związków wpływających na układ immunologiczny, inaktywują one działanie przeciwciał związanych z powstawaniem łuszczycy.

W ciężkich przypadkach łuszczycy w leczeniu stosuje się kortykosteroidy w postaci iniekcji doogniskowych. Aplikowanie preparatów z tą grupą leków wykonuje się, gdy zmiany obejmują co najmniej 20-30 proc. ciała, ze względu na silne działania niepożądane kortykosteroidów.

Do metod niekonwencjonalnych zalicza się urynoterapię (leczenie własnym moczem). Ponadto zaleca się dietę bezglutenową, spożywanie oleju rybiego, unikanie urazów skóry oraz dbanie o ogólną higienę.

6.2. Łuszczyca - fototerapia

Fototerapia wykorzystuje działanie promieniowania UVA (metoda PUVA) i UVB o długości fal 360-365nm, po uprzednim podaniu związków fotouczulających z grupy psoralenów. Naświetlania przeprowadza się ok. 2-3 razy w tygodniu. Zmiany związane z łuszczycą najczęściej ustępują po około 20 zabiegach. Światłolecznictwo łuszczycy stosuje się, gdy samo leczenie zewnętrzne nie daje odpowiednich skutków.

Metoda PUVA

Metoda ta polega na naświetlaniu promieniowaniem UVA za pomocą lamp lub w specjalnych kabinach, po wcześniejszym podaniu psolarenów. Związki te podawane są na 1-2 godziny przed rozpoczęciem naświetlania. Psolareny to substancje uczulające na światło, a więc w tym wypadku powodują zwiększony efekt działania promieniowania świetlnego, a także zauważono przedłużenie okresu remisji łuszczycy w porównaniu z samym leczeniem zewnętrznym.

Zobacz także:

PUVA-bath to odmiana klasycznej metody, różniąca się tym, że psolareny nie są podawane doustnie, lecz aplikowane miejscowo, poprzez kąpiel pacjenta w ich roztworze. Naświetlanie w tym wypadku można zacząć już po 15 minutach od kąpieli.

Stosowanie naświetlania promieniami UVB w leczeniu łuszczycy wykorzystywane jest nieco rzadziej niż metoda PUVA. Czas naświetlania jest dłuższy, ale za to ma mniejsze działania niepożądane, zaś w wyniku ich stosowania okresy remisji łuszczycy są dłuższe.

Tego typu metody leczenia łuszczycy nie są polecane osobom wrażliwym na promienie słoneczne, podatnym na raka skóry, będącym w ciąży lub cierpiącym na choroby układu krążenia.

Fototeraza łuszczycy

Tego typu leczenie łuszczycy stosowane jest w wypadku ciężkiej postaci choroby. Polega on na wyizolowaniu limfocytów i napromieniowaniu ich promieniami UVA poza ustrojem, a także na jednoczesnym podawaniu psolarenów.

7. Łuszczyca - nowe terapie i leki

Leczenie łuszczycy do prostych nie należy, co i rusz wynajdywane są nowe leki, jednak na obecną chwilę ta choroba jest nieuleczalna. Jakiś czas temu pojawiła się nowa czynna substancja, która została nazwana efalizumab, dostępna na terenie całej Unii Europejskiej. Lek ten jest na razie stosowany u dorosłych z przewlekłą, umiarkowaną, ciężką lub przewlekłą łuszczycą plackowatą - powodującą łuskowate, czerwone plamy na skórze.

Lek ten jest zalecany osobom, które nie tolerują lub przestały reagować na inne formy terapii. Podawany jest podskórnie przez okres 12 tygodni. Po krótkim przeszkoleniu pacjenci mogą sami sobie robić zastrzyki, co zdecydowanie upraszcza leczenie tej choroby.

Efalizumab to białko, posiadające umiejętność rozpoznawania antygenów znajdujących się w komórkach, a także zapobiega zapaleniom skóry - czyli również łuszczycy.

8. Łuszczyca - jak sobie z nią radzić na co dzień

Poniżej kilka złotych zasad, które powinna znać każda osoba borykająca się z łuszczycą, dzięki którym można zmniejszyć częstotliwość nawrotów łuszczycy i osłabić jej objawy:

  • przestrzeganie pór przyjmowania leków - gdy we współpracy z dermatologiem zostanie ustalony optymalny sposób leczenia łuszczycy, nie możemy lekceważyć jego zaleceń. Wielu chorych, niezależnie od tego, jakie to jest schorzenie, lekceważy przestrzeganie pór przyjmowania leków. Jest to duży błąd, ponieważ to klucz w walce z chorobami, w tym także z łuszczycą,
  • nawadnianie organizmu - Dr Michael Tirant zwrócił uwagę, by głównym napojem spożywanym w ciągu dnia była woda, a nie inne napoje, jak herbata, czy soki. Nasze organizmy składają się w ogromnej części z wody i to ona zapewnia nam optymalne nawodnienie,
  • stosowanie dermokosmetyków - bardzo ważnym aspektem pielęgnacji zmienionej chorobowo skóry jest dobór odpowiednich kosmetyków do jej pielęgnacji. Najlepiej, gdy będą to specyfiki specjalnie przeznaczone dla cierpiących na łuszczycę,
  • rzucenie używek - wszystkie używki (papierosy, alkohol, nawet mocna kawa), chory na łuszczycę powinien pożegnać,
  • ograniczanie stresu - stres nasila występowanie objawów łuszczycy. Wynika to ze zwiększonej produkcji hormonów prozapalnych w wyniku stresu, co z kolei powoduje pojawienie się zmian na skórze. Nie jesteśmy w stanie wyeliminować stresu w 100%, lecz możemy maksymalnie zredukować, np. poprzez relaks czy uprawianie sportów. Pomocne może być także odprężające hobby.
  • poznanie przyczyn łuszczycy - zmiany mogą zostać wywołane różnymi czynnikami; wg doktora Michaela Tiranta należy wziąć pod uwagę grupę krwi chorego i wg tego za pojawienie się łuszczycy mogą odpowiadać: stres (grupa 0), zakażenia ogólnoustrojowe (grupa A), interakcje zachodzące miedzy lekami (grupa B) lub uszkodzenia skóry ( grupa AB),
  • częsta ekspozycja na słońce - opalanie na słońcu ma bardzo korzystny wpływ na stan skóry chorujących na łuszczycę, warto więc jak najczęściej wystawiać ja na działanie słonecznych promieni. Jednocześnie należy obserwować swój organizm, bo u niektórych chorych słońce może wywoływać podrażnienia. Jeśli na nas tak działa - należy unikać opalania.
  • unikanie niektórych produktów w diecie - oprócz używek chorzy na łuszczycę powinni stosować się do zasad zdrowego odżywiania właściwego przy tej chorobie: powinno się zrezygnować z czerwonego mięsa, zamieniając je na drób, unikać cukru, ostrych potraw, które mogą odwadniać, oraz tych, które powodują produkcję histamainy - pomarańcze, ananasy, pomidory i truskawki. Do codziennej diety warto dołączyć zielone warzywa z dużą zawartością kwasu foliowego, jak np. brokuły, szpinak, sałata, dobrze jest też spożywać dużo ryb, ponieważ zawierają one wiele nienasyconych kwasów tłuszczowych omega-3 i witaminy D,
  • unikanie wędlin, czekolady, kakao, miodu i warzyw strączkowych, czarnych porzeczek i ostrych przypraw,
  • ochrona skóry przed otarciami, podrażnieniami, skaleczeniami,
  • pielęgnacja skóry balsamem, tuż po kąpieli,
  • unikanie noszenia odzieży z czystej wełny bądź surowego lnu na gołe ciało.

9. Łuszczyca a inne choroby skóry

Łuszczyca często współistnieje z innymi schorzeniami - u osób nią dotkniętych można zaobserwować częstsze występowanie dysfunkcji układu naczyniowo-sercowego oraz zaburzeń metabolicznych.

Może to wynikać z tego, że:

  • czynniki przyczyniające się do rozwoju łuszczycy są jednocześnie czynnikami ryzyka zaburzeń metabolicznych i chorób kardiologicznych, ( nadwaga, stres, palenie papierosów),
  • tak w łuszczycy, jak i w chorobach kardiologicznych obserwujemy podwyższone stężenie cholesterolu całkowitego oraz frakcji LDL, wzrost stężenia trójglicerydów, apolipoprotein i wskaźnika ostrej fazy oraz spadek stężenia frakcji HDL,
  • została udowodniona zależność między wspomnianymi wyżej parametrami, przedwczesnym rozwojem miażdżycy i ryzykiem chorób serca, a czasem trwania zmian łuszczycowych,
  • w procesie zapalnym łuszczycy wytwarzane są prozapalne cytokiny, które niekorzystnie działają na układ sercowo-naczyniowy, metabolizm glukozy, kwasu moczowego i tłuszczów,
  • u otyłych chorych adipocyty, które występują w znacznej ilości są ogromnym źródłem prozapalnych cytokin,

U chorych na łuszczycę częściej niż w ogólnej populacji możemy zaobserwować:

Polecane dla Ciebie

Pomocni lekarze

Szukaj innego lekarza

Komentarze

Wysyłając opinię akceptujesz regulamin zamieszczania opinii w serwisie. Grupa Wirtualna Polska S.A. z siedzibą w Warszawie jest administratorem twoich danych osobowych dla celów związanych z korzystaniem z serwisu. Zgodnie z art. 24 ust. 1 pkt 3 i 4 ustawy o ochronie danych osobowych, podanie danych jest dobrowolne, Użytkownikowi przysługuje prawo dostępu do treści swoich danych i ich poprawiania.
    Ważne tematy