Odma płucna - charakterystyka, objawy, diagnostyka, leczenie

Odma płucna, zwana także opłucnową, powstaje na skutek przedostania się powietrza i innych gazów do jamy opłucnej. Jest to tzw. stan nagły, który wymaga jak najszybszej interwencji lekarza. W jaki sposób objawia się to schorzenie i jak wygląda proces leczenia?

spis treści

Zobacz film: "Podstawowe badania, jakie powinna wykonać każda kobieta"

1. Odma płucna - charakterystyka

Za powstanie odmy płucnej jest odpowiedzialny nieszczelny miąższ płucny lub przedziurawiona klatka piersiowa. Na skutek uszkodzenia tkanek, powietrze przedostaje się do jamy klatki piersiowej i zaczyna uciskać płuco co powoduje jego zapadnięcie.

Chociaż w przypadku niektórych pacjentów odma nie objawia się w żaden sposób, większość z nich odczuwa silne bóle w okolicach mostka, czemu towarzyszy znaczne spłycenie oddechu. Objawy odmy płucnej tego typu mogą pojawić się niespodziewanie.

Nagromadzone pęcherzyki powietrza w pewnym momencie pękają wywołując wspomniane dolegliwości, proces przyspieszyć może uraz klatki piersiowej lub choroba płuc. Występowanie odmy płucnej częściej obserwuje się u mężczyzn niż u kobiet, zwykle pojawia się między drugą a trzecią dekadą życia.

Osoby, u których odma płucna wystąpiła w przeszłości, wymagają stałej opieki lekarskiej, ponieważ istnieje duże ryzyko jej nawrotu.

Najczęstsze przyczyny odmy płucnej to:

  • Urazy klatki piersiowej;
  • Pęknięcia gruźliczej jamy;
  • Pęknięcia pęcherzy rozedmowych przy silnym kaszlu.

2. Odma płucna – rodzaje

Odmę płucną można podzielić ze względu na wielkość, przyczyny powstawania lub czynniki, które wywołują schorzenie.

Podział odmy ze względu na mechanizm powstawania:

  • Otwarta – powietrze dostaje się do opłucnej jamy poprzez otwór w oskrzelach lub klatce piersiowej. Jest to stan zagrażający życiu;
  • Zamknięta – jednorazowe dostanie się powietrza do jamy opłucnej. Jeżeli jest go mało, może wchłonąć się samoistnie. Powietrza można pozbyć się za pomocą punkcji;
  • Wentylowa – może do niej dojść w wyniku urazów lub postrzału. Powietrze dostaje się do jamy opłucnej, lecz nie może zostać usunięte w ten sam sposób. W przypadku odmy tego typu istotne jest uszczelnienie rany.

Biorąc pod uwagę przyczyny powstawania, odmę płucną dzielimy na:

  • Samoistną – zgromadzone pęcherze powietrza zaczynają pękać. Jest to związane z paleniem papierosów. Pierwotna odma samoistna najczęściej dotyka szczupłych, wysokich chłopców lub mężczyzn w młodym wieku, którzy są palaczami. Zachorowanie na odmę u osoby zdrowej może świadczyć o chorobach tkanki łącznej lub niedoborze alfa 1-antytrypsyny;
  • Pourazową – pojawia się po urazach klatki piersiowej np. przebicie po złamaniu żebra;
  • Jatrogenną – występuje w wyniku powikłań po zabiegach operacyjnych.

Ze względu na wielkość wyróżniamy odmę płucną:

  • Małą – w przypadku odmy małej odległość między opłucną, a ścianą klatki piersiowej nie przekracza 2 cm;
  • Dużą – odległość między opłucną, a klatką piersiową jest większa niż 2 cm.

3. Odma płucna - objawy

W przypadku, kiedy odma płucna nie jest zaawansowana, jest możliwe samoistne wchłonięcie, czego chorzy zwykle nie zauważają. Jeżeli natomiast osiąga większe rozmiary, to pacjent odczuwa nieprzyjemne dolegliwości, których nasilenie jest uzależnione od ilości nagromadzonego w opłucnej powietrza.

Do najbardziej charakterystyczne objawy odmy to silny ból w okolicach klatki piersiowej, duszności, a także narastający kaszel.

Rozpoznanie odmy płucnej ułatwiają symptomy towarzyszące, wśród których należy wymienić (znamienne dla niewydolności oddechowej) zasinienie górnych partii ciała, przede wszystkim twarzy i szyi, widoczne poszerzenie żył szyjnych, płytki, łapczywy oddech oraz przyspieszenie akcji serca.

Odma płucna to przedostanie się powietrza i gazów do jamy opłucnowej
Odma płucna to przedostanie się powietrza i gazów do jamy opłucnowej ( Ilustracja / Shutterstock )

Zdarza się, że niedotlenienie staje się przyczyną omdleń, dlatego w momencie, kiedy zaobserwujemy u siebie tego typu objawy natychmiast należy wezwać pogotowie.

4. Odma płucna - diagnostyka

W sytuacji, kiedy odma płucna rozwinęła się już w znacznym stopniu, potwierdzenie choroby jest możliwe na podstawie obserwacji objawów odmy i wywiadu lekarskiego. W innym przypadku jest konieczne wykonanie potrzebnych badań. RTG klatki piersiowej pozwoli zlokalizować miejsce i ilość nagromadzonego w jamie opłucnej powietrza.

Dokładniejsze wyniki pozwala uzyskać tomografia komputerowa, którą najczęściej stosuje się w przypadku pacjentów urazowych. Nieco rzadziej jest wykonywane USG, które z racji tego, że daje możliwość szybkiego otrzymania wyników, stosuje się zazwyczaj w nagłych przypadkach. Jako metody pomocnicze są wykorzystywane gazometria i pulsoksymetria, które pozwalają ocenić pH krwi i stopień jej nasycenia gazami, oraz EKG serca.

5. Odma płucna - leczenie

Terapia odmy płucnej jest uzależniona od rodzaju schorzenia. W sytuacji, kiedy występuje ona po raz pierwszy i nie jest rozległa, wystarczy najczęściej odpoczynek i zażywanie leków o działaniu przeciwbólowym, choć zaleca się także tlenoterapię i wykonywanie odpowiednich ćwiczeń oddechowych.

Sprawa staje się bardziej skomplikowana w przypadku odmy otwartej, z którą mamy do czynienia, kiedy powietrze dostaje się do opłucnej przez otwór w klatce piersiowej lub skrzelu. Konieczne jest wówczas natychmiastowe założenie opatrunku uszczelniającego, który w domowych warunkach można stworzyć z jałowych gazików, folii i taśmy.

Lekarze natomiast stosują specjalistyczny opatrunek Ashermana, składający się z tamującego krwawienie kompresu, samoprzylepnej folii oraz zaworu uniemożliwiającego przedostawanie się powietrza do jamy opłucnej.

Leczenie może odbywać się przez wykonywanie nakłuć umożliwiających odessanie powietrza. Zabieg jest stosunkowo mało inwazyjny i nie naraża chorego na silny ból, jednak może być wykonywany tylko w przypadku pacjentów, u których odma nigdy wcześniej nie wystąpiła.

W przeciwnym razie konieczne jest skorzystanie z innych sposobów terapii. Jedną z nich jest drenaż jamy opłucnowej, polegający na wprowadzeniu drenu, umożliwiający utrzymanie wewnątrz odpowiedniego ciśnienia, co pozwala stopniowo usuwać nagromadzone tam powietrze.

Metodą najbardziej inwazyjną jest torakotomia. Zabieg polega na chirurgicznym usunięciu zmian – nieszczelnego miąższu oraz opłucnej ściennej razem z powstałymi zrostami. Dzięki temu zmniejsza się zagrożenie nawrotów choroby.

Rekomendowane przez naszych ekspertów

Osoby, które zmagały się z odmą płucną powinny unikać sytuacji, w których znacznej zmianie mogłoby ulegać ich ciśnienie. Chodzi tu przede wszystkim o loty samolotem na dużych wysokościach, skoki na bungee czy nurkowanie. Zaleca się im natomiast regularne uprawianie joggingu.

6. Odma płucna – czy jest niebezpieczna?

Odma płucna może zagrażać życiu pacjenta. Ważne jest szybkie podjęcie leczenia, w innym wypadku grozi to ostrą niewydolnością oddechową, w wyniku której dochodzi do zgonu.

Choroba może prowadzić do powikłań. Najczęstszym problemem są zrosty i gromadzenie się płynu. Inne powikłania to m.in.: ropniaki opłucnej, krwawienie do opłucnej lub zespół Hornera.

Rocznie stwierdza się w Polsce około 5-10 przypadków odmy na 100.000 osób. Najwięcej zachorowań przypada po 20. roku życia.

Polecane dla Ciebie

Pomocni lekarze

Szukaj innego lekarza

Komentarze

Wysyłając opinię akceptujesz regulamin zamieszczania opinii w serwisie. Grupa Wirtualna Polska S.A. z siedzibą w Warszawie jest administratorem twoich danych osobowych dla celów związanych z korzystaniem z serwisu. Zgodnie z art. 24 ust. 1 pkt 3 i 4 ustawy o ochronie danych osobowych, podanie danych jest dobrowolne, Użytkownikowi przysługuje prawo dostępu do treści swoich danych i ich poprawiania.
    Ważne tematy