Borelioza

Borelioza ("choroba z Lyme") jest zwana chorobą odkleszczową, jednak tak naprawdę to nie sam kleszcz powoduje chorobę, ale bakteria, która znajduje się w jego wnętrzu. Boreliozą można się zarazić przez ugryzienie kleszcza, który jest nosicielem krętków Borrelia. Nie każde ugryzienie przez kleszcza wywoła boreliozę, ale zawsze lepiej jest zrobić profilaktyczne badania. Jeśli pojawi się rumień po ugryzieniu kleszcza – należy jak najszybciej rozpocząć antybiotykoterapię. Im później się ją rozpocznie, tym większe ryzyko, że leczenie będzie nieskuteczne.
 

Spis treści:
  1. 1. Czym jest borelioza?
  2. 2. Objawy skórne boreliozy
  3. 3. Objawy narządowe boreliozy
  4. 4. Badania na boreliozę
  5. 5. Profilaktyka i leczenie boreliozy

1. Czym jest borelioza?


Borelioza jest chorobą zakaźną, jednak zakażenie nie może się przenieść z człowieka na człowieka, jedynym przenosicielem choroby są kleszcze. Jest także schorzeniem wielonarządowym, które najczęściej atakuje skórę, stawy, układ nerwowy oraz serce.

Do zakażenia Borrelią dochodzi na skutek ugryzienia człowieka przez kleszcza. Jednak często człowiek nie zdaje sobie sprawy, że został ukąszony, a objawy pojawiają się znacznie później, co czasem może utrudniać rozpoznanie choroby. Warto po wizycie w lesie obejrzeć siebie i bliskich, pod kątem czy nie „złapaliśmy” kleszcza. Szybkie wyjęcie kleszcza może zapobiec wystąpieniu choroby.

Jeśli kleszcz ma styczność z organizmem człowieka 24–48 godzin, ryzyko wystąpienia choroby jest większe. Ponadto trzeba pamiętać, że nie wszystkie kleszcze noszą w sobie chorobę. W ocenie tego, czy zostaliśmy zakażeni, ma też znaczenie miejsce, w które ugryzł nas kleszcz, ryzyko zakażenia zwiększa się przy ugryzieniu delikatnej skóry, np. w zgięciach.

Także drażnienie kleszcza poprzez przypalanie, smarowanie tłuszczem lub alkoholem potęguje ryzyko choroby, gdyż w ten sposób zwiększamy ilość śliny i wymiocin kleszcza, który chcąc nie chcąc, wpuszcza je do naszej krwi, razem z chorobotwórczymi krętkami w zwiększonej ilości.

2. Objawy skórne boreliozy

Bakterie dostają się do naszego organizmu przez skórę, gdzie oznaką ich wniknięcia może być rumień, a następnie po kilku dniach lub tygodniach przedostają się do krwi lub limfy, dzięki czemu mogą przeniknąć właściwie do każdego narządu. Objawy choroby mogą wystąpić wcześnie, tuż po wniknięciu do organizmu, jednak nieleczona borelioza może spowodować wystąpienie objawów późnych, które powodują trwałe uszkodzenie zajętych narządów.

Borelioza objawia się przede wszystkim charakterystycznym rumieniem wędrującym o średnicy około 5 cm, który pojawia się po 1-3 tygodniach od ugryzienia. Borelioza w takiej postaci ujawnia się u 50% osób zakażonych. Objawom skórnym mogą towarzyszyć objawy pseudogrypowe. Zaczerwieniona skóra nie boli i jest ciepła. W środku skóra może pozostać normalna.

Początkowo ma wygląd pojedynczej plamki lub grudki, ale szybko rozszerza się na obwód, osiągając średnicę powyżej 5 cm. Takiej zmiany po prostu nie da się nie zauważyć. Typowo ma kształt pierścienia z przebarwieniem w części środkowej, ale może mieć także jednolicie czerwoną barwę. Zazwyczaj nie jest wypukła, aczkolwiek dobrze widać jej brzegi i odgraniczenie od zdrowej skóry. Rumień nie swędzi ani nie boli. Czasami mogą się pojawić tzw. zmiany satelitarne – wokół zmiany „głównej” pojawiają się pojedyncze plamki, jednak nie są one już pierścieniowate, ale jednolicie czerwone. Rumień znika po miesiącu, ale może się także nie pojawić lub pojawić się niezauważony.

Inną zmianą skórną, która może się pojawić w przebiegu boreliozy, jest chłoniak limfocytowy skóry, jednak pojawia się ona bardzo rzadko. Ma ona wygląd czerwono-niebieskiego guzka i zazwyczaj jest umiejscowiona na małżowinie usznej, na skórze brodawki sutkowej lub moszny.

Późne stadium choroby również może mieć swoją manifestację skórną. Przebiega ono zazwyczaj pod postacią przewlekłego zanikowego zapalenia skóry kończyn. Są to czerwonosinawe niesymetryczne zmiany na skórze ręki, a także stopach. Takie zmiany pojawiają się zazwyczaj dopiero kilka lat po kontakcie z kleszczem. Początkowo skóra w tej postaci choroby sprawia wrażenie obrzękniętej, jednak wraz z postępem choroby staje się ona coraz cieńsza – zanika, przypomina papier pergaminowy z fioletowymi przebarwieniami. Zanika także owłosienie na zajętej skórze ręki lub stopy. W zajętej chorobą kończynie mogą się pojawić bolesność okolicznych stawów, a także mrowienie.

Zaczerwienienie po ugryzieniu przez owada pojawiające się w ciągu kilku dni i o mniejszej niż 5 cm średnicy to z większym prawdopodobieństwem reakcja alergiczna na jad. 
Kolejne sygnały choroby, pojawiające się po kilku miesiącach, to zaburzenia w pracy układu nerwowego, kostno-stawowego i krążenia, osłabienie, męczliwość. Na skórze mogą występować wtórne zmiany obrączkowate.

3. Objawy narządowe boreliozy

Niestety, borelioza może dotyczyć nie tylko skóry, lecz także ważnych narządów w organizmie człowieka. Często może ona odnosić się do narządu ruchu, zarówno we wczesnym, jak i późnym stadium. Najczęściej zajęte są stawy. Zapalenie dotyczy zazwyczaj dużych stawów, takich jak staw kolanowy czy łokciowy. Może być zajęty jeden staw albo kilka. Choroba przebiega z okresami zaostrzeń, które z czasem stają się rzadsze i łagodniejsze. Zdarza się, że zapalenie przechodzi w formę przewlekłą, co może doprowadzić do stopniowego niszczenia stawu. Czasami w przebiegu boreliozy może dochodzić także do zapalenia mięśni.

W przebiegu boreliozy może dojść do zajęcia ośrodkowego układu nerwowego – neuroboreliozy. Może mieć ono różne postaci. Zapalenie opon, które może się pojawić we wczesnym stadium boreliozy, zazwyczaj przebiega łagodnie i nie zostawia po sobie trwałych następstw neurologicznych.

Krętki Borrelii mogą także spowodować zapalenie nerwów czaszkowych, co może się objawiać porażeniami lub niedowładami. Zazwyczaj zajęty jest nerw twarzowy. Choroba może także dotyczyć nerwów obwodowych, objawia się wtedy silnymi nerwobólami, zwłaszcza w nocy, lub mrowieniem i zaburzeniami czucia w miejscach, które zaopatruje zajęty przez proces chorobowy nerw.

Czasami dochodzi do przewlekania się choroby, co może się ujawniać pod postacią przewlekłego zapalenia mózgu i rdzenia. Jest to bardzo groźna postać choroby, która może doprowadzić do nieodwracalnych zmian w mózgu, a nawet do śmierci człowieka.

Krętki Borrelia mogą także atakować mięsień sercowy. Zwykle prowadzi to do zaburzeń w przewodzeniu impulsów nerwowych w sercu, co może prowadzić do groźnych dla życia arytmii.

Inne objawy boreliozy to:

Nawroty objawów pojawiają się często co 3-4 tygodnie i mogą się nasilać po alkoholu. 

Borelioza daje sygnały nawet po kilku latach, pojawiają się następne objawy choroby. W miejscu rumienia skóra może być przebarwiona, niebiesko-czerwona. Z czasem może dojść do zaniku skóry. Stawy mogą ulegać zesztywnieniu i zaburzona zostaje ich funkcja. Występują też uszkodzenia nerwów obwodowych oraz uszkodzenia oka.

4. Badania na boreliozę

Borelioza może być chorobą groźną, jednak dopiero gdy osiągnie stadium późne – tzn. przejdzie w chorobę przewlekłą. Dlatego właśnie bardzo istotne jest wdrożenie leczenia już na początku choroby, gdyż uleczalność w tej fazie boreliozy osiąga 90%. Wystąpienie charakterystycznego rumienia upoważnia lekarza do rozpoczęcia leczenia, inne formy boreliozy wymagają potwierdzenia badaniami krwi, które mają na celu wykrycie przeciwciał wobec Borrelii.

Nawet jeśli kleszcz został wyjęty od razu po ukąszeniu, istnieje niewielkie ryzyko zarażenia boreliozą. Aby mieć pewność co do zarażenia, należy przeprowadzić badania na obecność przeciwciał wytworzonych przy kontakcie z boreliozą (lub na obecność DNA bakterii we krwi). Dostępne są:

  • test ELISA (obecnie uważany za mało wiarygodny),
  • test Western Blota IgM,
  • test Western Blota IgG,
  • test LLTborelioza,
  • test PCR (test sprawdzający obecność DNA bakterii boreliozy, ale o małej czułości),
  • test PCRrt (test sprawdzający obecność DNA bakterii boreliozy o większej czułości).

Po stwierdzeniu boreliozy należy także zbadać się na możliwą koinfekcję, nawet jeśli nie pojawiły się jej objawy. Zalecane są badania na:

5. Profilaktyka i leczenie boreliozy

Słusznie, że boimy się boreliozy, gdyż może ona mieć bardzo poważne następstwa, ze śmiercią włącznie. Jednak nie można poprzestać na strachu. Trzeba się chronić przed kleszczami. Prewencja, jak praktycznie w każdej chorobie, jest najważniejsza. Największa ilość kleszczy występuje w lasach, parkach, krzewach czy wysokich trawach. Będąc w takich miejscach, należy zakryć jak największą powierzchnię ciała ubraniem, nie biegać bez obuwia i zabezpieczać się preparatami przeciwko kleszczom. Oglądajmy się dokładnie po powrocie z lasu, a jeżeli znajdziemy kleszcza, musimy go jak najszybciej usunąć. Jeśli jednak pojawią się objawy mogące sugerować boreliozę – trzeba jak najszybciej zgłosić się do lekarza. Diagnoza boreliozy to jedna z tych diagnoz, których na pewno nie warto odkładać na później. Nasz organizm sam może nie dać sobie rady z groźnymi krętkami, ale z pomocą antybiotyku bez trudu je zniszczy.

Leczenie boreliozy to antybiotykoterapia trwająca około miesiąca. Wcześnie rozpoczęta, stwarza dużą szansę na pozbycie się choroby. Długość terapii i dawka antybiotyku zależy od tego, czy pojawiły się jakieś objawy i jak dawno mogło dojść do zakażenia. Borelioza może jednak powrócić lub zmienić postać na chroniczną.

Istnieją także naturalne sposoby leczenia wspomagającego antybiotykoterapię – poprzez dietę wysokobiałkową, wysokotłuszczową i niskowęglowodanową czy olejki aromaterapeutyczne.

Osobom chorym i leczonym na boreliozę zaleca się także rzucenie palenia i nienadużywanie alkoholu, aktywność fizyczną i dietę pełną witamin oraz zawierającą probiotyki (zapobiegną grzybicy poantybiotykowej). Wspomoże to działanie układu odpornościowego.

Bibliografia

  • Grzeszczuk A. Borelioza w praktyce klinicznej, Wydawnictwo Lekarskie PZWL, Warszawa 2009, ISBN 978-83-200-3923-8
  • Dziubek Z. Choroby zakaźne i pasożytnicze, Wydawnictwo Lekarskie PZWL, Warszawa 2003, ISBN 83-200-2748-9
  • Lehmann-Horn F., Ludolph A. NEUROLOGIA - diagnostyka i leczenie, Urban & Partner, Wrocław 2004, ISBN 83-89581-50-7
  • Kokot F. (red.), Choroby wewnętrzne, Wydawnictwo Lekarskie PZWL, Warszawa 2006, ISBN 83-200-3368-3
Porozmawiaj o tym na Forum Zdrowie »
Lubię to!
0

Profilaktyka boreliozy

Przyczyny boreliozy

Objawy boreliozy

Diagnostyka boreliozy

Leczenie boreliozy

Powikłania po boreliozie

Borelioza w ciąży

Pytania do specjalistów

Czy jest to borelioza?

Mam 33 lata. Od jakiegoś czasu na mojej szyi pojawia się plamka, zazwyczaj wychodzi po wysiłku lub kąpieli. Lekarz skierował mnie na badania pod kierunkiem boreliozy. Dzisiaj odebrałam wyniki i, niestety, nie umiem ich zinterpretować. Wynik borelioza...

Odpowiada: Lek. Izabela Brym Lek. Izabela Brym
Czy to borelioza?

Witam. Od jakichś 3 tyg mam dziwne dolegliwości które mogłyby wskazywać na boreliozę. Szczególnie doskwiera mi ból głowy ( na chwilę obecną jest już znacznie słabszy ) do tego sztywnienie karku, mrowienie twarzy, drętwienie rąk bóle kolan i mięśni. Cała...

pokaż 5 następnych
+ Załóż wątek

Dyskusje na forum

pokaż 5 następnych

Artykuły Borelioza

Borelioza Borelioza u zwierząt

Zwierzęta, tak samo jak ludzie mogą być zarażone chorobą odkleszczową - boreliozą inaczej zwana krętkowicą kleszczową ... neurologiczne, a dla źrebiąt borelioza może okazać się śmiertelną chorobą. U zwierząt, w przeciwieństwie do ludzi, nie obserwuje się ... zmniejsza ryzyko zarażenia boreliozą). Dostępne są także szczepionki przeciw boreliozie a w przypadku rozpoznania choroby stosuje się antybiotykoterapię. Do najczęściej używanych antybiotyków zalicza się doksycyklinę i amoksycylinę, terapia trwa 4 tygodnie. ...

Borelioza Kleszcze

(...) znieczulające i opóźniające reakcję zapalną. Mogą pozostawać na skórze człowieka ok. 6-7 dni. Borelioza i...

Borelioza Borelioza w ciąży

(...) uchronić cię przed niepotrzebnym stresem. Wcześnie rozpoznana borelioza skutkuje całkowitym wyleczeniem i urodzeniem zdrowego dziecka. Grzeszczuk A. Borelioza w praktyce klinicznej, Wydawnictwo Lekarskie PZWL, Warszawa 2009, ISBN...

Borelioza Przyczyny boreliozy

Borelioza może być bardzo poważną chorobą, czasem z nieodwracalnymi powikłaniami. Na szczęście znamy jej przyczynę, co umożliwia zapobieganie i leczenie. Przyczyna jest prosta – kleszcz. Mimo że to trudne do wyobrażenia, taki mały kleszcz jest w stanie wyrządzić w organizmie człowieka tyle szkody, a to nawet nie on jest bezpośrednim sprawcą choroby, tylko bakteria, kt ... - obraz kliniczny, rozpoznanie, leczenie, Ekonomia i Środowisko, Białystok 2004, ISBN 83-88771-43-4Grzeszczuk A.

Borelioza Profilaktyka boreliozy

Borelioza, inaczej choroba z Lyme, jest chorobą zakaźną przenoszoną przez zakażone krętkiem kleszcze. Boreliozę wywołuje krętek Borrelia burgdorferi, Borrelia garini i Borrelia afzeli. Aby zapobiegać tej chorobie należy przede wszystkim unikać sytuacji, w których może dojść do ugryzienia kleszcza. Wychodząc na spacer do lasu trzeba więc zachować pewne środki ... ., Lasek W., Stokłosa T., Immunologia, Wydawnictwo Naukowe PWN, Warszawa 2009, ISBN 978-83-01-15154-6Grzeszczuk A.

Borelioza Powikłania po boreliozie

(...) Jeżeli jednak te pierwsze oznaki choroby zostaną niezauważone i nieleczone, borelioza może przejść w formę przewlekłą. Przewlekła ... serca włącznie. Powikłania stawowe boreliozy Czasami, aczkolwiek rzadko, trwałe następstwa pozostawia po sobie borelioza ... ów. Borelioza może być groźną chorobą, ale nie musi tak się stać, wystarczy zastosować odpowiednie leczenie odpowiednio szybko. Źle leczona lub nieleczona borelioza może prowadzić do poważnych powikłań, szczególnie ze strony układu nerwowego. Następstwa...

Borelioza Leczenie boreliozy

Borelioza to choroba dość częsta i jest powszechnie znana. Ludzie boją się boreliozy, co jednak ma pozytywne następstwa ... przez kleszcza nie jest równoznaczne z chorobą odkleszczową, jaką jest borelioza! Dlatego nie żądajmy od lekarza recepty ... do 3 tygodni. Takie samo leczenie stosujemy także, gdy borelioza przechodzi w formę przewlekłą i ujawnia się pod postacią ... przez chorobę taką jak borelioza potrzebuje wsparcia. Można więc poszukać w aptece ziołowych suplementów diety...

Borelioza Objawy boreliozy

Borelioza najczęściej objawia się w postaci rumienia na skórze. Ale choć nie wszyscy o tym wiedzą, bakteria z rodzaju ... . Znaczna liczba pacjentów pediatrycznych z boreliozą rozwija postać wczesną rozsianą choroby, której najczęstszym ... leczyć infekcję we wczesnym stadium, aby borelioza nie miała szansy się rozprzestrzenić. Jednak rumień to niejedyna postać sk ... rzadka i jeżeli już, to częściej występuje u dzieci. 

Borelioza w postaci skórnej może mieć też charakter...

Borelioza Diagnostyka boreliozy

Borelioza (Lyme borreliosis), nazywana inaczej choroba z Lyme (Lyme disease) lub też krętkowicą kleszczową jest najczęstszą ... do rodziny krętków (Spirocheteae). Borelioza objawia sięzespołem zmian dermatologicznych, mięśniowo ... i kardiologiczne. Postać przewlekła boreliozy – postać przewlekłą osiąga borelioza rok od ugryzienia przez kleszcza. Objawy boreliozy ... boreliozy.Grzeszczuk A. Borelioza w praktyce klinicznej, Wydawnictwo Lekarskie PZWL, Warszawa 2009, ISBN...

Profilaktyka boreliozy Jak uchronić się przed boreliozą?

Borelioza jest schorzeniem zakaźnym wywoływanym przez bakterie z rodzaju Borrelia. Pierwsze objawy rumienia powstałego po ukąszeniu kleszcza odnotowano na początku XX w. Objawy neurologiczne powstałe wskutek rozwoju boreliozy opisano w latach 40. ubiegłego...

pokaż 10 następnych