Sposoby pobierania materiału do badania mykologicznego

Diagnostyka mykologiczna jest przeprowadzana w celu postawienia trafnego rozpoznania obecności grzybicy oraz zastosowania odpowiedniego leczenia w wystarczających dawkach. W przypadku grzybic wywołanych przez grzyby drożdżopodobne określa się niemal zawsze wrażliwość izolowanego szczepu na chemioterapeutyki. Aby badanie było diagnostyczne, dostarczony materiał musi być właściwie pobrany i przygotowany do dalszych procedur. W przeciwnym razie badanie może dać wynik fałszywie ujemny.

1. Przygotowanie do badania mykologicznego

Przed każdorazowym pobraniem materiału do badania mykologicznego należy upewnić się, że chory nie stosuje aktualnie preparatów o działaniu grzybobójczym lub grzybostatycznym, co może zafałszować wynik. Prócz techniki pobrania w badaniu mykologicznym istotny jest szybki transport materiału do laboratorium, zwłaszcza w przypadku zakażeń drożdżakowych.

Zobacz film: "Czym jest grzybica?"

2. Pobieranie materiału w przypadku grzybicy skóry i jej przydatków

Dermatofitozy, inaczej zakażenia grzybicze skóry, są diagnozowane poprzez bezpośrednią ocenę materiału pobranego od chorego oraz badanie hodowlane, które umożliwia identyfikację patogenu. Uzupełnienie diagnostyki stanowi oglądanie chorobowo zmienionych miejsc w przefiltrowanym świetle ultrafioletowym (badanie w świetle lampy Wooda) w celu wykazania charakterystycznej fluorescencji ognisk. Sposób pobierania materiału zależy oczywiście od lokalizacji zmian chorobowych:

  • w razie zakażeń grzybiczych skóry pobiera się łuski naskórkowe z ognisk chorobowych, poprzez skrobanie ich powierzchni łyżeczką chirurgiczną bądź odwrotną stroną skalpela. Ważne jest uzyskanie materiału również z obrzeża zmiany. W przypadku, gdy obecne są pęcherze lub pęcherzyki, należy również pobrać ich pokrywę,
  • w razie dotknięcia zmianami chorobowymi owłosionej skóry głowy pobiera się włosy przy pomocy szczypiec z centrum ogniska oraz łuski naskórkowe z obrzeża zmian. Użyteczne jest wykorzystanie techniki szczoteczka-podłoże, która polega na tym, iż np. szczoteczką do zębów pociera się ognisko chorobowe, a materiał bezpośrednio ze szczoteczki przenosi się na podłoże,
  • przy podejrzeniu grzybicy paznokci, wykorzystuje się specjalne cążki, którymi pobiera się materiał z całej grubości chorobowo zmienionej płytki, starając się by było to możliwie blisko granicy z płytką patologicznie niezmienioną. Szczególnie wartościowym materiałem do badania jest zgromadzona pod płytką paznokciową masa rogowa. Gdy zmiany obejmują wały okołopaznokciowe materiał do badania może stanowić wydzielina spod wału. Jeżeli nie ma wydzieliny, umieszcza się pod wałem paznokciowym na kilka lub kilkanaście godzin jałową nitkę nasączoną bulionem Saborauda, która po wyjęciu stanowi materiał do badania hodowlanego. Jeżeli zakażenie grzybicze dotyczy błon śluzowych pobiera się wymazy.

3. Preparaty bezpośrednie w badaniu mykologicznym

W pierwszym etapie przygotowuje się wspomniane preparaty do badania pod mikroskopem z części pobranego materiału. Materiał umieszcza się na szkiełku podstawowym i na ok. 1/2 godziny do godziny poddaje się działaniu 10-20% roztworu wodorotlenku potasu (KOH) z dodatkiem 40% dimetylosulfotlenku (DMSO), następnie ogląda się w mikroskopie świetlnym przy powiększeniu 400 razy, poszukując strzępek grzybni i zarodników. Związki te powodują, że zakażony materiał staje się lepiej przepuszczalny dla światła, podczas gdy strzępki grzybni i zarodniki grzyba z powodu zawartości chityny w ścianie komórkowej pozostają niezmienione. W razie stwierdzenia grzybicy skóry owłosionej głowy ocenia się układ zarodników grzybów. Ponadto można wykonać preparat w soli fizjologicznej oraz barwiony metodą Grama, co może ujawnić występowanie blastospor i fragmentów pseudogrzybni.

4. Hodowla grzybów w diagnostyce mykologicznej

Hodowla grzybów jest procesem długotrwałym (trwa 3-4 tygodnie), dlatego też badanie preparatu bezpośredniego znacznie przyspiesza diagnostykę mykologiczną. Niemniej jednak i tak należy założyć hodowlę pozostałej części materiału na specjalnym podłożu stałym Saborauda z dodatkiem aktidionu i chloramfenikolu, które hamują rozwój bakterii i grzybów pleśniowych. Na podstawie takich cech makroskopowych kolonii, jak kolor, struktura powierzchni oraz cech mikroskopowych, takich jak układ zarodników i strzępek dokonuje się identyfikacji patogenów.

5. Badania histologiczne w diagnostyce grzybicy

Niezmiernie rzadko w przypadku grzybicy skóry, identyfikuje się infekcję na podstawie badania histologicznego skóry zmienionej chorobowo. Sporządzone preparaty histologiczne należy barwić przy pomocy specjalnych metod, przede wszystkim metodą PAS (Periodic acid Schiff), gdzie elementy grzyba barwią się fuksyną na ciemnoczerwono, a przez to uwidaczniają się na tle słabo zabarwionej tkanki. Inną metodą barwienia grzybów jest tzw. srebrzenie, czyli impregnacja srebrem, która prowadzi do uwidocznienia się ostrych, czarnych konturów komórek grzyba. Badanie mykologiczne w przypadku infekcji grzybami pleśniowymi prowadzi się analogicznie. Również przeprowadza się identyfikację gatunkową na podstawie morfologii ocenianej makroskopowo (wygląd kolonii na agarze Saborauda lub Czapek-Doxa) i mikroskopowo (konidia i konidiofory).

6. Pobranie materiału w przypadku grzybicy narządu rodnego

Podczas badania ginekologicznego w razie obserwacji wydzieliny prócz oceny jej koloru, zapachu i konsystencji należy określić, czy pochodzi ona z pochwy, czy z szyjki macicy. Również ważne jest, by przy ocenie pH wydzieliny pobierać ją ze ścian bocznych pochwy, a nie ze sklepienia tylnego, gdzie może być materiał zmieszany z wydzieliną szyjkową. Pobrany materiał w badaniu mykologicznym ocenia się mikroskopowo z zastosowaniem wodorotlenku potasu (KOH), co zazwyczaj pozwala zaobserwować strzępki grzybni lub pączkujące komórki drożdży. KOH rozpuszcza komórki nabłonka oraz komórki zapalne pozostawiając dobrze widoczne elementy grzybni. Osobno wykonuje się preparaty bezpośrednie z 10% KOH i z solą fizjologiczną, w celu wykrycia ewentualnej obecności pierwotniaków z witkami, strzępków grzybni i pączkujących drożdży oraz innych mikroorganizmów. Barwienie metodą Gramma, które uwidacznia gęste Gramm-dodatnie owalne organizmy, znalazło zastosowanie, jako szybki test przesiewowy. Również w tym przypadku najczulszą metodą pozostaje hodowla.

7. Pobieranie materiału w przypadku grzybicy narządowej

W przypadku podejrzenia grzybicy narządowej (tj. głębokiej), jak w przypadku innych zakażeń wykonuje się badanie bezpośrednie oraz hodowlę. Materiałem zastosowanym do przeprowadzenia określonych badań laboratoryjnych może być krew, płyny ustrojowe, plwocina, popłuczyny oskrzelowo-pęcherzykowe (BAL), wymazy z ran, wymazy z górnych dróg oddechowych, płyn mózgowo-rdzeniowy, kał, wycinki, bioptaty, aspiraty, masy martwicze, materiały śródoperacyjne, końcówki cewników.

Diagnostyka mykologiczna, przeprowadzana na kilka sposobów, jest niezbędna w rozpoznaniu, diagnostyce i wyborze odpowiedniego sposobu leczenia grzybicy.

spis treści
rozwiń
Następny artykuł: Leczenie

Polecane dla Ciebie

Pomocni lekarze

Szukaj innego lekarza

Komentarze

Wysyłając opinię akceptujesz regulamin zamieszczania opinii w serwisie. Grupa Wirtualna Polska S.A. z siedzibą w Warszawie jest administratorem twoich danych osobowych dla celów związanych z korzystaniem z serwisu. Zgodnie z art. 24 ust. 1 pkt 3 i 4 ustawy o ochronie danych osobowych, podanie danych jest dobrowolne, Użytkownikowi przysługuje prawo dostępu do treści swoich danych i ich poprawiania.
    Podoba Ci się ten artykuł? Chcesz więcej? Polub
    i bądź na bieżąco!