Ospa

Ospa wietrzna (łac. varicella) należy do grupy najbardziej zakaźnych chorób wieku dziecięcego. W jej przebiegu występuje wysoka gorączka i swędząca wysypka w postaci pęcherzyków. Dzieci przechodzą chorobę dość łagodnie, u dorosłych notuje się ostrzejszy przebieg, nierzadko z komplikacjami. Zarażenie ospą następuje drogą kropelkową. Przyjmuje się, że najłatwiej zarazić się przez kontakt z chorym na parę dni przed wystąpieniem wysypki, ale warto wiedzieć, że chory zaraża aż do chwili zaschnięcia u niego ranek i pojawienia się strupków.

Objawy ospy wietrznej

Ospę wietrzną wywołuje wirus VZV (Herpes virus varicellae), który inicjuje również zachorowanie na półpasiec. Przechorowanie ospy wietrznej daje odporność na ponowną infekcję. Wirus zostaje w organizmie do końca życia w formie utajonej, m.in. w zwojach nerwowych. W warunkach obniżonej odporności może się uaktywnić i wywołać półpaśca. Zdarza się to bardzo rzadko, ale jeżeli już ma miejsce taki przypadek, to zwykle przebiegowi choroby towarzyszą poważne powikłania. Ospa wietrzna wylęga się przeciętnie około dwóch tygodni, a zarażenie następuje w wyniku wdychania wydzieliny dróg oddechowych chorego albo poprzez bezpośredni kontakt z jego wykwitami na ciele. Do charakterystycznych objawów ospy wietrznej zalicza się:

Krosta chorego na ospę

Chory na ospę musi zmagać się z uciążliwym swędzeniem.... »

• złe samopoczucie, uczucie ogólnego rozbicia;
• ból głowy;
• wysoką gorączkę (37-40 stopni Celsjusza);
• wykwity skórne, które kolejno przeobrażają się z małej, czerwonej plamki w grudkę, potem w pęcherzyki wypełnione płynem, który po pewnym czasie mętnieje, przyjmując postać krostek; krostki przysychają, zmieniając się w strupki, które po jakimś czasie odpadają;
• uporczywy świąd.

Najczęściej wysypka pojawia się na tułowiu, a potem na szyi, twarzy, głowie (również w miejscach owłosionych), ramionach i nogach. Rzadko krostki zajmują dłonie i stopy. Pęcherzyki można zaobserwować czasem w jamie ustnej, na podniebieniu twardym, policzkach i narządach płciowych. Zmiany skórne na błonach śluzowych wykazują tendencję do owrzodzenia. W miejscu odpadniętych strupków widać często blizny. Niektóre są prawie niewidoczne, inne - głębsze - towarzyszą człowiekowi do końca życia. W ciężkich przypadkach może pojawić się wysypka krwotoczna. Częstym powikłaniem, szczególnie u dzieci, jest zakażenie skóry w postaci liszaja płaskiego. U dorosłych palących papierosy może wystąpić ospowe zapalenie płuc o bardzo ciężkim przebiegu.

Polskie Ministerstwo Zdrowia zachęca do szczepienia przeciw ospie wietrznej. Mimo że choroba najczęściej przebiega łagodnie, dając skąpe objawy, to u osób dorosłych, noworodków i niemowlaków notuje się ostrzejszy przebieg. Do powikłań chorobowych ospy wietrznej zalicza się np. zapalenie płuc, zapalenie ucha środkowego, zapalenie węzłów chłonnych, zapalenie opon mózgowych. Szczególnie narażone na niebezpieczeństwo są kobiety w ciąży, u których wirus w pierwszym trymestrze może zaszkodzić płodowi, powodując tzw. zespół ospy wietrznej wrodzonej: blizny, deformacje (np. hipoplazja kończyn), zaburzenia wzroku (np. zaćma wrodzona, atrofia nerwu wzrokowego) i układu nerwowego (np. mikrocefalia, wodogłowie).

Profilaktyka i leczenie ospy wietrznej

W ramach profilaktyki zaleca się szczepienie przeciw ospie wietrznej i unikanie kontaktów z osobami chorymi na ospę, by minimalizować ryzyko zarażenia. Kiedy jednak dojdzie do rozwoju choroby, należy pamiętać o odpoczywaniu podczas gorączki i przyjmowaniu leków przeciwgorączkowych (ale nie kwasu acetylosalicylowego). Dzieciom zwykle najbardziej dokucza swędzenie, dlatego należy dbać o higienę, pamiętać o częstej zmianie ubrań i kąpielach w wodzie z nadmanganianem potasu, sodą oczyszczoną lub siemieniem lnianym. Powinno się nie dopuszczać do rozdrapywania wysypki, aby zapobiec wtórnym zakażeniom bakteryjnym. Płynne pudry to nie najlepsze rozwiązanie – co prawda koją swędzenie, ale stanowią łatwą pożywkę dla rozwoju bakterii.