Jak wygląda leczenie białaczki

Białaczki to złośliwe choroby nowotworowe układu krwiotwórczego. Nieleczone nieuchronnie prowadzą do śmierci. Terapia natomiast jest bardzo skomplikowana i składa się z kilku etapów. Ponieważ wśród białaczek wyróżnia się wiele postaci choroby, stosuje się kilka schematów leczenia. Białaczki powstają z jednej komórki, która uległa transformacji nowotworowej. W wyniku tego procesu może się nieustannie dzielić i ma znacznie dłuższy czas przeżycia niż prawidłowe krwinki.

Polecane wideo:

0.1. Białaczka

W zależności od dojrzałości oraz rodzaju komórki która uległa przemianie nowotworowej powstają różne typy białaczek. Podstawowo białaczki dzieli się na ostre (szpikową i limfoblastyczną), przewlekłą białaczkę szpikową oraz przewlekłą białaczkę limfatyczną. W poszczególnych grupach schematy leczenia są podobne i opierają się na tych samych założeniach. Jednak w każdej z grup wyróżnia się wiele różnych podtypów białaczek, co wymusza modyfikację schematów terapeutycznych. Dzięki temu leczenie jest wycelowane w zróżnicowane komórki białaczkowe.
Celem leczenia wszystkich postaci białaczek jest uzyskanie remisji – czyli braku objawów białaczki. Jeżeli nie jest to możliwe terapia ma umożliwić jak najdłuższe przeżycie chorego w dobrym stanie ogólnym.

0.2. Leczenie ostrych białaczek

Białaczki ostre wywodzą się z komórek wczesnego stadium rozwoju leukocytów. W zależności od tego, czy transformacji nowotworowej ulegną komórki mielopoezy czy limfopoezy powstaje białaczka szpikowa lub limfoblastyczna. W krótkim czasie komórki białaczkowe wypierają ze szpiku prawidłowe komórki krwiotworzenia, przechodzą do krwi i naciekają inne narządy.

Leczenie białaczek ostrych składa się z 4 podstawowych etapów:

  • przygotowania,
  • indukcji remisji,
  • konsolidacji remisji,
  • leczenia pokonsolidacyjnego.

Czytaj także:

0.3. Przygotowanie - I etap leczenia białaczki

Przygotowanie polega na postawieniu rozpoznania konkretnego typu białaczki, ocenie czynników ryzyka i zakwalifikowaniu chorego do grupy ryzyka (małego średniego lub dużego) oraz ocenie jego stanu ogólnego. Im dłuższy czas upływa od wystąpienia objawów do postawienia rozpoznania, tym gorsze są wyniki leczenia. Na tym etapie stosuje się leczenie wspomagające. Polega ono na zapobieganiu zakażeniom. Chorzy na białaczkę mają bardzo osłabioną odporność, ponieważ komórki układu odpowiadającego za walkę z infekcjami zostały zniszczone. Błahe przeziębienie może w krótkim czasie doprowadzić do śmierci. Jeżeli już wystąpią zakażenia, od razu się z nimi walczy. Przy jakichkolwiek objawach infekcji stosuje się silne leki ukierunkowane na drobnoustrój, który wywołał chorobę. Ponadto, leczy się zaburzenia krzepnięcia krwi wywołane białaczką. Chroni to chorego przed groźnymi dla życia krwotokami. Leczy się też niedokrwistość i inne zaburzenia pojawiające się w przebiegu choroby. Należy też zadbać o właściwe odżywianie (wysokokaloryczne) i zapewnić pomoc psychologiczną.

0.4. Indukcja remisji

Polega na osiągnięciu całkowitej remisji (CR). Celem tej fazy leczenia jest zmniejszenie ilości komórek białaczkowych tak, aby nie można było ich wykryć tradycyjnymi badaniami krwi. Przy rozpoznaniu białaczki liczba blastów (komórki nowotworowe) wynosi ~ bilion (1012 – 1kg). Po zastosowaniu chemioterapii powinno ich być najwyżej miliard (109 – 1g).
Trwa to zazwyczaj 4-6 tygodni.

0.5. Konsolidacja remisji

Konsolidacja remisji ma na celu usunięcie tzw. choroby resztkowej (MRD – minimal residual desease). W tej fazie nadal obecne są komórki białaczkowe, przez co choroba może szybko nawrócić. W MRD komórek białaczkowych jest za mało, aby występowały objawy. Nie da się też ich wykryć za pomocą zwykłych badań, a jedynie specjalistycznymi metodami – cystometrii przepływowej i genetyki molekularnej. Leczenie ma na celu zmniejszenie ilości komórek białaczkowych

0.6. Leczenie pokonsolidacyjne

Leczenie pokonsolidacyjne ma utrwalić stan remisji i zapobiec nawrotom choroby. W zależności od ryzyka nawrotu i stanu ogólnego chorego możliwe są 3 metody. Przeszczepienie szpiku rodzinne lub od spokrewnionego dawcy daje najlepsze efekty. Możliwe jest u osób w dobrym stanie ogólnym, dla których udało się znaleźć dawcę. Transplantację powinno się wykonać przede wszystkim w przypadku dużego ryzyka nawrotu choroby. Jeśli przeszczep szpiku nie jest możliwy, prowadzi się terapię podtrzymującą. Polega ona na stosowaniu pulsów chemioterapii co kilka tygodni lub miesięcy przez okres 2-3 lat. Ostatnią strategią pokonsolidacyją jest zastosowanie eksperymentalnych metod leczenia. Używa się tu przeciwciał monoklonalnych oraz nowych postaci znanych już leków przeciwnowotworowych. Jest to ryzykowne, ale czasami przynosi spektakularne efekty. Jeżeli na każdym etapie leczenia uda się osiągnąć założone cele, prawdopodobieństwo wyleczenia wynosi 90%.

0.7. Białaczka przewlekła szpikowa

Przyczyną choroby jest powstanie specyficznej mutacji w DNA komórki macierzystej szpiku. W wyniku wymiany części materiału genetycznego między chromosomami 9 i 22 (translokacja) powstaje tzw. chromosom Philadelphia. Znajduje się w nim zmutowany gen BCR/ABL. Koduje białko (kinazę tyrozynową) powodujące, że komórka białaczkowa nieustannie się dzieli i żyje dużo dłużej.

Leczenie białaczki szpikowej ma na celu przedłużenie życia chorego lub całkowite wyleczenie. Wyleczenie jest możliwe tylko w przypadku przeszczepu szpiku. Niestety jest to możliwe tylko w około 20-30% przypadków. Przeszczep daje nawet 80% szanse na wyleczenie (przeżycie ≥ 5 lat bez objawów białaczki). U pozostałych osób stosuje się terapię przedłużającą życie, polegającą na eliminacji komórek z chromosomem Ph (Ph+). W tym celu stosuje się inhibitory kinazy tyrozynowej (głównie imatinib), interferon α lub chemioterapię. Imatinib to lek trafiający w przyczynę powstawania białaczki – białko produkowane przez zmutowany gen. Zrewolucjonizował leczenie przewlekłej białaczki szpikowej.

0.8. Przewlekła białaczka limfatyczna

Przeważnie wywodzi się z limfocytów B. We krwi szpiku i innych narządach obserwuje się nadmiar dojrzałych limfocytów B. W wielu przypadkach przebiega dość łagodnie nawet przez 10-20 lat.
Leczenie białaczki rozpoczyna się dopiero w momencie wystąpienia określonych dolegliwości (objawy ogólne, niedokrwistość, małopłytkowość, znaczne, bolesne powiększenie węzłów chłonnych, duża, szybko narastająca limfocytoza, obniżenie odporności).

Wyleczenie jest możliwe tylko w przypadku przeszczepu szpiku. Ponieważ mogą go przeżyć osoby młode we względnie dobrym stanie ogólnym, rzadko jest stosowany w przypadku tej postaci białaczki (chorują przeważnie osoby starsze).

Pozostałe metody terapeutyczne mają na celu przedłużenie życia chorego. Zalicza się do nich chemioterapię, usunięcie śledziony oraz leczenie eksperymentalne z użyciem leków w trakcie badań klinicznych.


Bibliografia

Madej G. Chemioterapia onkologiczna dorosłych i dzieci, Wydawnictwo Lekarskie PZWL, Warszawa 1999, ISBN 83-200-2194-4
Maj S. Farmakoterapia chorób krwi i układu krwiotwórczego, Wydawnictwo Lekarskie PZWL, Warszawa 2000, ISBN 83-200-2449-8
Kałwak K. (red.), Hematopoetyczne komórki macierzyste - pytania i odpowiedzi, MedPharm, Wrocław 2009, ISBN 978-83-60466-68-1
Waterbury L. Hematologia, Urban & Partner, Wrocław 1998, ISBN 83-85842-68-3

Polecane wideo:

Komentarze (1)
zapytaj lekarza

za darmo

  • Odpowiedź w 24 godziny
  • Bez żadnych opłat
  • Lekarze, psychologowie, dietetycy

lekarzy jest teraz online

0/500

Białaczka
najnowsze pytania

DYSKUSJE NA FORUM

Artykuły Białaczka
Białaczka

Rodzaje i leczenie białaczki

Rodzaje i leczenie białaczki

Białaczka to rodzaj choroby układu krwionośnego, która polega na zmianie ilości leukocytów we krwi, szpiku kostnym oraz narządach wewnętrznych (...) , np. śledzionie i węzłach chłonnych. Można wymienić kilka rodzajów białaczki,...

Białaczka

Chłoniaki

Chłoniaki to nowotwory tkanki limfatycznej. Podobnie jak przewlekłe białaczki limfatyczne należą do chorób limfoproliferacyjnych. Wyróżnia (...) , grasica (występuje tylko u dzieci), śledziona, migdałki. Dawniej bardzo wyraźnie...

Białaczka

Ostra białaczka szpikowa

Ostra białaczka szpikowa (ang. Acute Myelogenous Leukemia, AML lub Acute Non-Lymphoblastic Leukemia, ANLL) wynika z anomalii genetycznych (...) tzw. mieloblasty - niedojrzałe formy komórek krwi. Ostra białaczka szpikowa...

Białaczka

Anemia a białaczka

Anemia i białaczka bardzo często współistnieją ze sobą. Można wręcz stwierdzić, że objawy niedokrwistości wpisują się w pełen obraz dolegliwości (...) u chorych na białaczkę. Należy jednak rozróżniać te dwie choroby....

Białaczka

Białaczka przewlekła

Wyróżnia się dwa rodzaje przewlekłych białaczek - przewlekłą białaczkę limfatyczną oraz przewlekłą białaczkę szpikową. Obie choroby znacznie (...) się od siebie różnią, wymagają również innego leczenia....

Białaczka

Białaczka szpikowa

Możliwości leczenia w przewlekłej białaczce szpikowej (PBS) obejmują szereg leków, schematów chemioterapii, a także innych form leczenia. O wyborze (...) przewlekłej białaczki szpikowej - czy wykryto ją w fazie przewlekłej,...

Białaczka

Fundacja Przeciwko Leukemii

Fundacja powstała w 2000 r. z pilnej potrzeby niesienia pomocy chorym i od tej pory robi wszystko, aby ratować ich życie. Chorzy i ich rodziny otrzymują w Fundacji wszechstronne wsparcie: od fachowej pomocy w wyborze kliniki, poprzez pomoc finansową i...

Białaczka

Alivia - Fundacja Onkologiczna Osób Młodych

Serwis abczdrowie.pl nawiązał współpracę z Fundacją Onkologiczną Osób Młodych - Alivia. Fundacja działa od kwietnia 2010 roku. Wszystkie osoby pracujące w Fundacji miały styczność z chorobą nowotworową. Pomysłodawcą i założycielem Fundacji jest Bartosz...

Białaczka

Białaczka - prezentacja edukacyjna

Białaczka - prezentacja edukacyjna

Co to jest białaczka? Białaczka jest nowotworem krwi objawiającym się upośledzonym, niekontrolowanym wzrostem białych krwinek - leukocytów (ang (...) -10 tysięcy w 1 ml krwi, natomiast u części pacjentów chorujących na...

Białaczka

Przewlekła białaczka limfatyczna

Białaczka limfatyczna jest złośliwym nowotworem komórek hematopoetycznych, który powstaje w wyniku rozsianego, układowego i autonomicznego rozrostu (...) . Białaczka ma cztery odmiany. Są to: ostra białaczka...

Sprawdź, czy grożą Ci te choroby