Pierwsze badania w diagnostyce białaczki

Aby rozpoznać białaczkę, należy przeprowadzić wiele badań diagnostycznych. Jedne są szeroko dostępne i łatwe w wykonaniu, inne wysokospecjalistyczne lub inwazyjne. Służą one wykryciu konkretnego typu choroby oraz rodzaju komórek białaczkowych jakie w niej występują. Jednak aby w ogóle rozpocząć proces diagnostyki białaczki, trzeba rozpoznać pierwsze objawy tej choroby zarówno w postaci dolegliwości zgłaszanych przez chorego, jak i zmian w podstawowych badaniach krwi.

Czym jest białaczka?

Dolegliwości, które skłaniają do pójścia do lekarza występują raczej w ostrych białaczkach. To dlatego, że w krótkim czasie pojawia się wiele objawów, które narastają dość gwałtownie i na tej podtsawie następuje pierwsze rozpoznanie białaczki. Osoby chore na ostrą białaczkę skarżą się na osłabienie, łatwe męczenie się, gorączkę, bóle i zawroty głowy, bóle kości i stawów, zakażenia (najczęściej bakteryjne i grzybicze) w obrębie jamy ustnej płuc lub odbytu oraz krwawienia z różnych okolic ciała: nosa dziąseł, dróg rodnych, przewodu pokarmowego. Mają wrażenie, że cały ich organizm się popsuł. W białaczkach przewlekłych dolegliwości są mniej nasilone. Może występować ogólne osłabienie, męczliwość, bóle głowy, zaburzenia widzenia, utrata wagi. Jednak chorzy na białaczkę przewlekłą często nie dostrzegają tych objawów. Dolegliwości narastają powoli, więc zwykle się do nich przyzwyczaja i nie zwraca na nie uwagi. Zwłaszcza że na przewlekłe białaczki zapadają zwykle osoby starsze, które swoje objawy kojarzą z wiekiem. To sprawia, że nawet w połowie przypadków są wykrywane przypadkowo w rutynowo wykonywanej morfologii.

Polecane wideo:

Badania diagnostyczne w białaczce

Pierwszym badaniem jakie powinno się wykonać przy podejrzeniu białaczki jest dokładne badanie przedmiotowe przeprowadzane przez lekarza. Po zgłoszeniu przez chorego niepokojących, ale występujących w wielu schorzeniach objawów, poszukuje on charakterystycznych zmian w budowie tkanek i narządów. Połączenie dolegliwości z nieprawidłowościami wykrytymi podczas badania diagnostycznego daje podstawy do postawienia wstępnego rozpoznania białaczki. Za białaczką przemawia wykrycie przez lekarza:

  • powiększonych węzłów chłonnych, śledziony, wątroby, migdałków,
  • wybroczyn i siniaków wskazujących na małopłytkowość,
  • bladości skóry i błon śluzowych sugerujących anemię,
  • nacieków w skórze i dziąsłach,
  • objawów infekcji płuc, jamy ustnej, odbytu i innych narządów.

W takiej sytuacji bezwzględnie należy wykonać morfologię krwi obwodowej z rozmazem ręcznym.

Diagnostyka białaczki - pierwsze badania

Przy podejrzeniu białaczki należy wykonać badania diagnostyczne, które potwierdzą lub wykluczą to przypuszczenie. Pierwszym badaniem w diagnostyce białaczki powinna być morfologia krwi z ręcznym rozmazem. Samo badanie morfologiczne to za mało. Dostarcza tylko informacji o liczbie leukocytów płytek krwi i erytrocytów. Rozmaz natomiast wskazuje ile wśród danej grupy krwinek jest form dojrzałych i niedojrzałych. Ponadto pokazuje jaki odsetek leukocytów stanowią ich poszczególne rodzaje: limfocyty (B, T, NK), granulocyty (obojętnochłonne, kwasochłonne, zasadochłonne), monocyty i mastocyty. W standardowo przeprowadzanych badaniach hematologicznych rozmaz wykonuje się za pomocą komputera. Przy podejrzeniu białaczki jest to niewystarczające. Komputer przyporządkowuje krwinki do różnych grup wyłącznie na podstawie ich wielkości, co często bywa mylące. Człowiek robi to na podstawie wyglądu wszystkich elementów komórki. Aby zyskać pewność co do rozpoznania, komórki krwi muszą być obejrzane pod mikroskopem przez wykwalifikowanego pracownika laboratorium. Po wykonaniu rozmazu może się okazać, że nawet przy prawidłowej liczbie białych krwinek większość z nich stanowią blasty (niedojrzałe komórki krwi, zwykle nowotworowe).

Zmiany w morfologii charakterystyczne dla białaczki

Każdy rodzaj białaczki powstaje z innego rodzaju komórek krwiotworzenia. Dlatego wywołują inne zmiany w badaniach hematologicznych:

  • w ostrej białaczce szpikowej obserwuje się przeważnie niedużą leukocytozę (zwiększenie ilości białych krwinek). Poza tym występuje niedokrwistość normocytarna (krwinki czerwone mają prawidłową wielkość i stężenie hemoglobiny) oraz małopłytkowość. Jednak u niektórych chorych liczba leukocytów może 10-krotnie przekraczać normę lub być za mała. Rozmaz jest natomiast bardzo charakterystyczny. Wykrywa się w nim dużo blastów. Stanowią od 20 do 95% wszystkich leukocytów. Ponadto nie znajduje się żadnych form pośrednich (różnego stopnia dojrzałości). Wśród białych krwinek są tylko blasty i nieliczne dojrzałe granulocyty,
  • ostrą białaczkę limfoblastyczną cechuje natomiast wysoka, szybko narastająca leukocytoza. Zwykle obecna jest niedokrwistość i małopłytkowość. W rozmazie przeważają blasty. Po wykonaniu specyficznych reakcji histochemicznych okazuje się, że są to limfoblasty (komórki blastyczne związane ze szlakiem tworzenia limfocytów). Jeżeli białaczka wywodzi się z limfocytów T, w rozmazie często obserwuje się eozynofilię (nadmiar granulocytów kwasochłonnych),
  • przewlekłej białaczce szpikowej zawsze towarzyszy leukocytoza z przewagą granulocytów obojętnochłonnych. Leukocytoza może być bardzo wysoka – przekraczać normę 50-70 razy. W rozmazie widoczne są blasty, stanowiące do 10% leukocytów. Wstępują też prekursory pozostałych linii komórkowych. Obserwuje się też komórki wszystkich etapów rozwoju leukocytów. U około 30% chorych stwierdza się bazofilię (nadmiar granulocytów zasadochłonnych),
  • w przewlekłej białaczce limfatycznej w morfologii występuje znaczna limfocytoza (nadmiar limfocytów). Limfocyty przeważnie są dojrzałe i wywodzą się z komórek B. Rzadziej zdarza się, aby w białaczce dominowały limfocyty T lub NK (naturalne komórki cytotoksyczne – natural killers). Ponadto obecna może być niedokrwistość i małopłytkowość.
Dieta vs rak – poznaj produkty, które są sprzymierzeńcami w walce z nowotworem

Czy wiesz, że istnieją produkty, które w naturalny sposób chronią przed nowotworami? Większość z nich jest łatwo dostępna w ciągu całego roku. Dowiedz...

Kolejnym etapem diagnostyki białaczek jest biopsja szpiku oraz specjalistyczne badania cytogenetyczne i molekularne uzyskanego w ten sposób materiału.

Bibliografia

Dmoszyńska A. (red.), Atlas hematologii klinicznej, Czelej, Lublin 2004, ISBN 83-88063-93-6
Mariańska B., Fabijańska-Mitek B., Windyga J., Badania laboratoryjne w hematologii, Wydawnictwo Lekarskie PZWL, Warszawa 2003, ISBN 83-200-2758-6
Kopeć-Szlęzak J. Immunofenotypowanie komórek białaczkowych i chłoniakowych, Fundacja Pro Pharmacia Futura, Warszawa 2010, ISBN 978-83-930152-2-1
Hołowiecki J. (red.), Hematologia kliniczna, Wydawnictwo Lekarskie PZWL, Warszawa 2007, ISBN 978-83-200-3938-2

Komentarze (13)
~Kasiaaa
~Kasiaaa ponad rok temu

Witam, mam 15 lat, chore nerki od 3lat zmagam się z Zespołem Nerczycowym. Od ponad pół roku mam bóle nóg (bardziej odcinek od kostki do kolana) co utrudnia mi chodzenie i spanie. Wiem żeto idiotyczne ale ddziś byłam w Gdańsku w Akademii i miałam robiona morfologię. Mój lekarz godzinę temu zadzwonił i powiedział że za dwa tygodnie mam powtórzyć bo jestem osłabiona. Nic więcej nie wiem. BARDZO Często mam stany podgoraczkowe i nie wiem czy mam się bać.

Odpowiedz
~cinek4002
~cinek4002 ponad rok temu

Jestem po wstępnych badaniach w 90% lekarz stwierdził objawy choroby białaczkowej mam 33 lata od 3 lat objawy nasilały się dlatego nie lekceważcie objawów zmian węzłów chłonnych bóli kości gorączki jak również zmian skórnych

Odpowiedz
~abc
~abc ponad rok temu

mam znajomą której dziecko (8 lat) skarzylo sie na ból nóg, zrobili badania, wynik-białaczka. Mateusz znalazl dawce szpiku. Dzien przed operacją Mateusz dostal infekcji i operacja nie mogła sie odbyc. Mateusz zmarł.
Weszłam na tą strone bo wczoraj sie dowiedzialam ze moja kuzynka czeka na wynik. Szukam informacji na temat białaczki bo nie moge uwierzyc ze mogłaby ją miec. Ma dopiero 15 lat.

Odpowiedz
~niewiem
~niewiem ponad rok temu

@madchen: ja morfologie mam nadal dobrą,miałam swędzenie skóry,wysypki skórne infekcje gardła,oczu powiekszone węzły ,dlatego jeden został wycięty i przesłany do badan histo.na razie nie wymagam leczenia chemicznego ,ale czeste wizyty u hematologa ,a niedługo ide na badanie szpiku,to jest konieczne zeby dokładnie okreslić podtyp i ewentualnie w razie potrzeby dobrac lek odpowiedni

Odpowiedz
~ania
~ania ponad rok temu

dlaczego pediatrzy tak bagatelizują objaw jakim jest ból nóżek połączony z gorączką. czytałam kilka stron z historiami dzieci, które odeszły na tą straszną chorobę. Mamy piszą wprost, że dzieci bolały nóżki, ale lekarze pierwszego kontaktu zrzucali to na bóle towarzyszące rośnięciu maluchów i tak do djagnozy upywało tak duzo tak cennego czasu!! To niedopuszczalne! Jeśli wasz maluch narzeka, że bolą go nóżki i dodatkowo ma stan gorączkowy bądź podgorączkowy to zróbcie mu jaknajszybciej morfologię z rozmazem ręcznym to jak to pisza w tym artykule. Lepiej upewnić się, że wszystko jest ok, niż wozić malca od lekarza do lekarza bez prawidłowej djagnozy.

Odpowiedz
madchen
madchen ponad rok temu

@~niewiem: Czy mozesz napisac jakie mieliscie objawy? mnie bola kosci :( jakby cos chodzilo po mnie caly czas, niby nic wiecej,ale czasem gardlo i infekcje gardla... morfo robilam 2 mce temu i wszystko w normie

Odpowiedz
zapytaj lekarza

za darmo

  • Odpowiedź w 24 godziny
  • Bez żadnych opłat
  • Lekarze, psychologowie, dietetycy

lekarzy jest teraz online

0/500

Diagnostyka białaczek
najnowsze pytania

DYSKUSJE NA FORUM

Pomocni lekarze

Artykuły Diagnostyka białaczek
Diagnostyka białaczek

Biopsja szpiku w diagnostyce białaczki

, przechodzą do krwi obwodowej, dlatego też w diagnostyce białaczki do ustalenia konkretnego rodzaju choroby i komórek, jakie w niej występują konieczna (...) ) przestrzeń jamy szpikowej, jakiej nie wypełnia szpik czerwony,...

Diagnostyka białaczek

Badania cytogenetyczne w diagnostyce białaczki

Diagnostyka białaczki składa się z kilku etapów i jest dość skomplikowana. Ma to na celu stuprocentowe potwierdzenie białaczki jako przyczyny dolegliwości. W końcu to złośliwa choroba nowotworowa układu...

Diagnostyka białaczek

Badania molekularne a białaczka

Aby zajrzeć w samo źródło białaczki, należy przyjrzeć się DNA jej komórek. Służą do tego badania molekularne, które odsłaniają przed nami tajemnice (...) zapisane w kodzie genetycznym. Gdyby nie badania molekularne, niemożliwe byłoby...

Białaczka - objawy, rodzaje, leczenie

Diagnostyka białaczek

w kontrolnych badaniach krwi (morfologii). Morfologia krwi w diagnostyce białaczki Przy podejrzeniu białaczki pierwszymi badaniami jakie należy wykonać (...) do śmierci....

Białaczka - objawy, rodzaje, leczenie

Białaczka - prezentacja edukacyjna

Białaczka - prezentacja edukacyjna

Co to jest białaczka? Białaczka jest nowotworem krwi objawiającym się upośledzonym, niekontrolowanym wzrostem białych krwinek - leukocytów (ang (...) -10 tysięcy w 1 ml krwi, natomiast u części pacjentów chorujących na...

Rak nerki - przyczyny, objawy, diagnostyka, klasyfikacja, przerzuty, leczenie

Diagnostyka raka nerki

Diagnostyka raka nerki Odtwórz wideo

Pierwszym badaniem w diagnostyce raka nerki jest badanie ultrasonograficzne jamy brzusznej. Pozwala ono określić lokalizację guza (...) badaniu rentgenowskiemu poszczególnych miejsc...

Badania krwi - profilaktyka, normy morfologii, prawidłowe wyniki innych badań

Badania krwi - Leukocyty

Badania krwi - Leukocyty Odtwórz wideo

. Stan ten często objawia się w przebiegu chorób nowotworowych (np. białaczki), zaburzeń metabolicznych, ostrych i przewlekłych stanów zapalnych (...) oraz uszkodzenia tkanek. Białaczka może spowodować objawy, takie...

Spirometria - przebieg, rodzaje, interpretacja, przeciwwskazania

Spirometria - sprawdź, czy powinieneś ją wykonać

Spirometria - sprawdź, czy powinieneś ją wykonać Odtwórz wideo

do niewydolności oddechowej. Dr n. med Piotr Dąbrowiecki mówi o tym, jak wygląda badanie spirometryczne stosowane w ich diagnostyce. Zobacz, kto powinien je wykonać i gdzie jest to możliwe. (...) Badanie,...