Przyczyny raka piersi

Rak piersi jest najczęstszym nowotworem złośliwym u kobiet (około 20% zachorowań na nowotwory złośliwe). Nieznane są przyczyny powstawania zmian, ale wiadomo o wielu czynnikach, które znacznie zwiększają ryzyko ich wystąpienia. Z obecnie żyjących, co 14 Polka zachoruje na raka piersi w ciągu swojego życia. W Polsce w 2002 roku stwierdzono ponad 11000 nowych zachorowań. Rocznie w naszym kraju umiera na raka sutka 5000 kobiet.

Z czego powstają nowotwory piersi?

Nowotwory piersi dzielą się na guzy nabłonkowe i nienabłonkowe. Nowotwory nabłonkowe powstają z nabłonka przewodów mlekowych. Nowotwory nienabłonkowe powstają z elementów podścieliska. Wyróżniamy także nowotwory tzw. mieszane, które powstają zarówno z nabłonka przewodów mlecznych, jak i z komórek podścieliska łącznotkankowego.

#dziejesienazywo: Czy warto wykonywać badania profilaktyczne?

Czynniki ryzyka raka piersi

  • Rak piersi w wywiadzie. Przebyty rak piersi ponad 3-krotnie zwiększa ryzyko zachorowania na raka drugiej piersi;
  • Obciążenie rodzinne. Ryzyko wzrasta u kobiet, u których wystąpił rak piersi wśród krewnych pierwszego stopnia (matka, siostra, córka). Ryzyko wzrasta wraz z liczbą krewnych chorych, gdy krewne zachorowały przed menopauzą, oraz gdy krewna zachorowała na raka jajnika;
  • Czynniki dziedziczne. Około 5% raków piersi występuje rodzinnie, głownie jako efekt mutacji w genie BRCA1 i BRCA2 położonych na 17 chromosomie;
  • Wiek. Ryzyko zachorowania wzrasta wraz z wiekiem. Zachorowania przed 20 rokiem życia należą do kazuistyki. Odsetek zachorowań przed 35 rokiem życia wynosi około 3%. Istotny wzrost częstości zachorowań pojawia się po 50 roku życia;
  • Czynniki hormonalne. Badania wskazują, że ryzyko zachorowania na raka piersi jest podwyższone u kobiet, które pierwszą miesiączkę miały przed 12 rokiem życia, przebyły menopauzę po 55 roku życia, których czas aktywności hormonalnej był dłuższy niż 30 lat. Karmienie piersią także ma działanie ochronne i zmniejsza ryzyko rozwoju zarówno raka sutka, jak i raka jajnika;
  • Egzogenne hormony płciowe. Hormonalna terapia zastępcza, zwłaszcza długotrwała, zwiększa ryzyko zachorowania. Niewielki wzrost ryzyka przypisuje się antykoncepcji hormonalnej, zwłaszcza stosowanej u młodych kobiet palących papierosy;
  • Promieniowanie jonizujące. Narażenie na promieniowanie jonizujące, również w wyniku częstych badań diagnostycznych (rentgen klatki piersiowej, mammografia), jest czynnikiem, który nieznacznie zwiększa ryzyko zachorowania;
  • Czynniki dietetyczne. Nadmierna podaż tłuszczu zwierzęcego w diecie prawdopodobnie jest czynnikiem niekorzystnym, zwłaszcza, że zaobserwowano, iż zwiększone ryzyko występuje u kobiet z następującą triadą objawów: otyłość, nadciśnienie tętnicze i cukrzyca;
  • Uraz mechaniczny. Nie ma dowodów na to, że uraz mechaniczny piersi powoduje transformację nowotworową i wystąpienie raka, mimo że wiele kobiet twierdzi, że ich choroba powstała w wyniku takiego zdarzenia;
  • Alkohol. Regularne spożywanie alkoholu, nawet w małych ilościach, jest czynnikiem zwiększającym ryzyko zachorowania;
  • Niektóre łagodne choroby piersi. Największe ryzyko rozwoju zmian złośliwych występuje wówczas, gdy choroby łagodne przebiegają z obecnością tzw. rozrostu atypowego.

Genetyczne przyczyny raka piersi

Około 5% raków piersi występuje rodzinnie. Mówi się wtedy o dziedzicznych czynnikach ryzyka wystąpienia tej choroby. Głównym elementem dziedziczenia nowotworu piersi są mutacje w genie BCRA1 i BCRA2. Około połowa kobiet z dziedzicznym rakiem piersi ma mutację w genie BRCA1, a 1/3 w genie BRCA2.

Dla wszystkich Polek wskazaniem do testu BRCA1 powinno być stwierdzone wśród krewnych I lub II stopnia co najmniej jednego zachorowania na raka piersi przed 50-tym rokiem życia lub raka jajnika w dowolnym wieku. Test BRCA1 można także rozważać u każdej kolejnej chorej z rakiem piersi lub jajnika.

Testy genetyczne przeprowadzone w kierunku wykrycia obecności zmutowanego genu BRCA1 czy BRCA2 są obecnie dostępne w ośrodkach specjalistycznych. Celem wykonania takiego testu jest nie tylko znalezienie mutacji, ale również oszacowanie ryzyka raka u konkretnej osoby na podstawie obecności pozostałych czynników. Jednakże testy genetyczne wykrywające mutacje genów BRCA są nadal niedoskonałe, a wyniku nigdy nie należy interpretować samodzielnie.

Naturalne czynniki predysponujące do raka piersi

Wczesne wystąpienie pierwszej miesiączki i późna menopauza sprzyjają wystąpieniu raka piersi. Niektórzy naukowcy sądzą, że istotna jest liczba wszystkich cyklów miesiączkowych w życiu kobiety. Jednak ważniejsza wydaje się być liczba cyklów przed pierwszą ciążą. Możliwe, że piersi są wrażliwsze na działanie hormonów zanim sutki zakończą proces rozwoju (czyli do momentu wytwarzania mleka), a to tłumaczy, dlaczego tak ważna jest pierwsza ciąża. Bezdzietność i późny wiek pierwszego porodu sprzyjają rozwojowi raka sutka. Dotyczy to zwłaszcza kobiet, które urodziły pierwsze dziecko po 30 roku życia. Natomiast wielodzietność, późne wystąpienie pierwszej miesiączki oraz wczesna menopauza świadczą o mniejszej skłonności do wystąpienia tej choroby. Mniejsza ilość owulacji związana z mniejszą ilością cykli zmniejsza również ryzyko wystąpienia raka jajnika.

Hormonalna antykoncepcja a rak piersi

Bazując na wieloletnich badaniach naukowych, u kobiet tych nie stwierdzono istotnego wzrostu nowych zachorowań na raka piersi. Uważa się, że tabletki antykoncepcyjne działają jako czynnik ułatwiający podział komórek i tym samym przyspieszający rozwój, jeżeli choroba już wystąpiła, a nie jako czynnik powodujący mutacje genetyczne i wywołujący chorobę. Pewną kontrowersję wywołują środki antykoncepcyjne zawierające tylko estrogeny. Natomiast uważa się, że tabletki, w skład których wchodzi progesteron, a zwłaszcza tzw. mini pigułki (minipill) – niezawierające estrogenów w ogóle, nie zwiększają ryzyka wystąpienie raka piersi.

Tabletki dwuskładnikowe mogą nieznacznie zwiększać ryzyko choroby u kobiet genetycznie obciążonych lub u takich, które doustne środki antykoncepcyjne stosowały od wczesnej młodości, przez co najmniej 8 lat do zajścia w pierwszą ciążę. Dla porównania można powiedzieć, że ryzyko wystąpienia raka piersi u kobiet do 35 roku życia stosujących doustne środki antykoncepcyjne wynosi 3 na 1000, zaś u kobiet, które nigdy nie przyjmowały tabletek 2 na 1000. Temu nieznacznemu wzrostowi zagrożenia można przeciwstawić fakt ochronnego działania środków antykoncepcyjnych w stosunku do zachorowań na nowotwór jajnika. Dla kobiet z grupy wysokiego ryzyka tego rodzaju nowotworu efekt ochronny środków antykoncepcyjnych może być większy niż zagrożenie zachorowania na raka piersi.

Hormonalna terapia zastępcza a powstawanie raka piersi

Większość przeprowadzonych badań nie wykazała istotnego wpływu hormonalnej terapii zastępczej na wzrost zachorowalności na raka sutka w ciągu pierwszych 10 lat stosowania terapii. Później ryzyko zachorowania nieznacznie wzrasta, ale dotyczy głównie kobiet z grupy wysokiego ryzyka, np. obciążonych genetycznie. U przeciętnej kobiety stosującej terapię hormonalną, ryzyko wystąpienia nowotworu jest zbliżone do ryzyka wystąpienia nowotworu u kobiet rodzących pierwsze dziecko po 30 roku życia.

Retrospektywne badania potwierdzają, że ryzyko wystąpienia raka piersi jest wyższe wśród kobiet stosujących HTZ i jest wprost proporcjonalne do długości trwania tej terapii, podobnie jak w przypadku stosowania tabletek antykoncepcyjnych, zwłaszcza gdy są one brane przed 25 rokiem życia. Ostatnie badania sugerują, że ryzyko raka piersi wzrasta jeszcze bardziej, jeżeli estrogeny są kojarzone z progesteronem. Warto przypomnieć, że rak piersi sprowokowany przez HTZ ma niższą złośliwość, jest lepiej zróżnicowany, lepiej reaguje na leczenie i dlatego lepiej rokuje.

Rak piersi a życie codzienne

Wiele osób nie zdaje sobie sprawy, że nasze codzienne postępowanie wpływa znacząco na ryzyko wystąpienia choroby nowotworowej. Badania wykazały, że na ryzyko pojawienia się nowotworu w 60% ma wpływ tryb życia, jaki prowadzimy. W skład trybu życia wchodzi poziom stresu, wysiłek fizyczny i zdrowa dieta. Udowodniono, że rak piersi występuje częściej u kobiet spożywających nadmiar tłuszczu i otyłych. Mając tak znaczny wpływ na swoje zdrowie, należy rozważyć poprawienie jakości swojego życia, aby cieszyć się nim jak najdłużej.

Lekarz Karolina Dębska, ponad rok temu

Bibliografia

  • Czekanowski R. Choroby gruczołu sutkowego - menopauza - hormonalna terapia zastępcza, Borgis, Warszawa 2003, ISBN 83-85284-37-0
  • Deptała A. Onkologia w praktyce, Wydawnictwo Lekarskie PZWL, Warszawa 2006, ISBN 83-200-3225-3
  • Kułakowski A., Skowrońska-Gardas A. Onkologia. Podręcznik dla studentów medycyny, Wydawnictwo Lekarskie PZWL, Warszawa 2003, ISBN 83-200-2737-3
  • Darney D.P., Speroff L. Antykoncepcja, Medycyna Praktyczna, Kraków 2007, ISBN 83-7430-102-2

Rak piersi

Komentarze (2)
~Baśka
~Baśka ponad rok temu

Lekarz powiedział mi że jestem w grupie podwyższonego ryzyka zachorowania na ten nowotwór jednak na badanie na NFZ nie mam co liczyć. Myślałam że takie badania są w kosmicznej cenie ale okazało się że wcale tak nie jest. Geny które mnie najbardziej interesowały BRCA1 i BRCA2 znalazłam na zdrowegeny.pl dlatego zdecydowałam się na ich badanie. Konsultację genetyczną przeprowadzili mi właśnie tam i to wpłynęło na moją decyzję. W takich przypadkach pieniądze nie grają większej roli niż zdrowie.

Odpowiedz
zapytaj lekarza

za darmo

  • Odpowiedź w 24 godziny
  • Bez żadnych opłat
  • Lekarze, psychologowie, dietetycy

lekarzy jest teraz online

0/500

Przyczyny raka piersi
najnowsze pytania

grupy wsparcia i fora dyskusyjne

Pomocni lekarze

Artykuły Przyczyny raka piersi
Przyczyny raka piersi

Hormony a rak piersi

Rak piersi jest najczęstszym nowotworem złośliwym u kobiet (ok. 20% zachorowań na nowotwory złośliwe). Nieznane są przyczyny wstępowania tej choroby (...) hormonalnej, a także przyjmowanie leków zawierających hormony....

Przyczyny raka piersi

Genetyczne przyczyny raka piersi (BRCA1 i BRCA2)

Rak piersi jest najczęstszym nowotworem złośliwym u kobiet (około 20% zachorowań na nowotwory złośliwe). Nieznane są przyczyny powstawania zmian (...) ich funkcje. Gdzie występują geny raka piersi? Organizm...

Przyczyny raka piersi

Palenie tytoniu a rak piersi

za istnieniem takiego związku. Badania dotyczą zarówno palenia papierosów jako przyczyny raka piersi, jak i przeżywalności chorych na raka piersi palących. Coraz...

Przyczyny raka piersi

BRCA1 i BRCA2

Skrótem BRCA1 i BRCA2 oznaczane są geny, których mutacja, czyli zmiana właściwości, prowadzi do niekontrolowanego, nadmiernego podziału komórek i w efekcie do rozwoju raka sutka lub raka jajnika. Mutacja w genie BRCA1...

Przyczyny raka piersi

Wzrost ryzyka raka piersi nie zależy od godzin pracy

Nowe badania sugerują, że praca na nocną zmianę ma minimalny lub żaden wpływ na ryzyko zachorowania na raka piersi. W 2007 roku Komisja Światowej Organizacji Zdrowia stwierdziła na podstawie badań zwierząt i ludzi,...

Diagnostyka raka piersi

Rak piersi wykryty w mammografii

Rak piersi wykryty w mammografii

Na raka sutka zdecydowanie bardziej narażone są kobiety. U mężczyzn jest to niezwykle rzadki nowotwór.

Profilaktyka raka piersi

Skuteczna profilaktyka raka piersi (WIDEO)

Skuteczna profilaktyka raka piersi (WIDEO) Odtwórz wideo

Rak piersi jest najczęstszą przyczyną zgonów z powodu nowotworów złośliwych u kobiet. Rozwój nowoczesnej medycyny pozwolił znacznie zwiększyć liczbę (...) całkowitych wyleczeń i znacznie przedłużył życie kobiet, które...

Leczenie raka piersi

Wyleczalność raka piersi (WIDEO)

Wyleczalność raka piersi (WIDEO) Odtwórz wideo

Wyleczalność raka piersi jest mocno związana z momentem wykrycia choroby, z jej zaawansowaniem w chwili rozpoczęcia leczenia. Wcześnie wykryty rak (...) raka piersi nie jest możliwe...

Leczenie raka piersi

Terapia celowana w raku piersi (WIDEO)

Terapia celowana w raku piersi (WIDEO) Odtwórz wideo

Doustna terapia celowana jest bardzo skuteczną metodą leczenia raka piersi. Lekiem wykorzystywanym w tej terapii jest lapatinib, lek (...) przeciwnowotworowy, inhibitor kinazy białkowej. Jest on skuteczny w zatrzymywaniu...

Profilaktyka raka piersi

Profilaktyka raka piersi - badania (WIDEO)

Profilaktyka raka piersi - badania (WIDEO) Odtwórz wideo

- Instytut im. Marii Skłodowskiej-Curie w Warszawie opowiada o badaniach przesiewowych oraz profilaktyce raka piersi. (...) Aby zapobiegać rozwojowi chorób nowotworowych zalecane są badania przesiewowe (skriningowe)....