Liszaj - przyczyny, objawy, leczenie

Liszaj płaski (lichen planus) to choroba skóry, która objawia się pojawieniem się czerwonych wykwitów, jakie mają tendencję do zlewania i tworzenia rozległych zmian skórnych. Może pojawić się na paznokciach czy błonach śluzowych. Liszaj płaski nie atakuje narządów wewnętrznych. Dotychczas nie odnaleziono przyczyn liszaju. Liszaj płaski pojawia się zazwyczaj między 30. a 60. rokiem życiem. Zauważono, że częściej występuje u kobiet niż u mężczyzn.

1. Liszaj - przyczyny i objawy

Liszaj płaski jest przewlekłą chorobą skóry oraz błon śluzowych cechującą się zmianami grudkowymi oraz świądem. Pomimo wielu badań etiologia liszaja płaskiego wciąż nie jest znana.

Zmiany skórne - liszaj
Zmiany skórne - liszaj

Liszajowi, oprócz zmian skórnych i obrzękowych charakteryzuje się silnym świądem.

zobacz galerię

Zobacz film: "Czym jest świąd?"

Za potencjalne przyczyny odpowiadające za pojawienie się liszaja płaskiego uznaje się: 


  • choroby wątroby,

  • cukrzycę,

  • reakcje immunologiczne np. po przeszczepie szpiku,
  • przyjmowanie niektórych leków (szczególnie tych, które w swoim składzie zawierają związki złota, arsenu i bizmutu oraz środki przeciwmalaryczne),

  • zażywanie neuroleptyków lub też środków farmakologicznych stosowanych w psychiatrii,

  • silny wstrząs psychiczny. 


Do najbardziej charakterystycznych objawów liszaja płaskiego zaliczamy zmiany skórne: są to niebiesko-purpurowe grudki, o średnicy do około 3 milimetrów. Są one błyszczące i wieloboczne, sinofiołkowe lub czerwonawe oraz mogą mieć układ linijny. Wykazują zmienność w zależności od czasu trwania liszaja płaskiego. Ustępujące ogniska są brunatnie podbarwione. Na ich powierzchni widoczna jest delikatna siateczka. Nawet drobny uraz (np. zadrapanie) może wywołać stan zapalny skóry w miejscu zranienia i przyczynić się do rozwoju liszaja płaskiego. Zmianom skórnym mogą towarzyszyć świąd i pieczenie, podłużne bruzdkowanie paznokci, czasami dochodzi do zaniku płytki paznokciowej.

Fototerapia jest coraz częściej stosowana w leczeniu liszaju
Fototerapia jest coraz częściej stosowana w leczeniu liszaju (Shutterstock)

Choroby paznokci nie występują u wszystkich chorych na liszaj płaski, w skrajnych przypadkach zdarza się, że występują jako samodzielny objaw liszaja płaskiego. Objawy liszaja płaskiego mogą pojawić się na różnych częściach ciała, najczęściej jednak grudki zauważa się w zgięciach nadgarstków i łokci, pępku, na nogach, tułowiu, fałdach skóry prącia i pochwy, języku i w obrębie błon śluzowych jamy ustnej. Liszaj płaski ulokowany na skórze głowy może przyczynić się do wypadania włosów.


Wyróżnia się kilka rodzajów liszaja płaskiego:

  • odmianę przerosłą (najczęściej obejmuje skórę podudzi, zmiany są dużych rozmiarów, występują zlewne ogniska hiperkeratotyczne, nie ma typowych grudek liszaja płaskiego),
  • odmianę mieszkową (są to drobne grudki występujące przy mieszkach włosowych z hiperkeratotycznym czopem, częste występowanie łysienia bliznowatego oraz stanu zapalnego),
  • odmianę zanikową (w części środkowej występuje zanik bliznowaty bądź przebarwienia, zmiany mają kształt obrączkowaty),
  • odmianę pęcherzową (zmiany występują na skórze stóp i dłoni, na błonach śluzowych, a także na powierzchni skórnej ciała).

Liszaj na twarzy zazwyczaj układa się w jedną linię. Zazwyczaj jest to liszaj płaski i powoduje powstanie na twarzy grudek. Liszaj na twarzy to zmiana łagodna, jednak uciążliwa, ponieważ zmianom towarzyszy silne swędzenie. Liszaj na twarzy przybiera postać liszaja płaskiego, pasmowatego i twardzinowego.

Liszaj twardzinowy najczęściej dotyczy jednak narządów płciowych i jest to jego cecha charakterystyczna. W liszaju twardzinowym grudki tworzą tarczki, które z czasem mogą twardnieć, powodując ból i swędzenie. Leczenie liszaja twardzinowego wymaga stosowania sterydów i maści łagodzących swędzenie. Liszaj twardzinowy może doprowadzić nawet do nowotworu.

Liszaj u dzieci pojawia się najczęściej wiosną i latem. Zmiany w liszaju u dzieci pojawiają się na tułowiu, nogach, na wewnętrznej stronie nadgarstka oraz w okolicach genitaliów. Czasami zdarza się, że liszaj u dzieci pojawia się tylko na paznokciach. Leczenie liszaja u dzieci polega głównie na łagodzeniu objawów, czyli swędzenia skóry.

2. Liszaj - diagnoza i leczenie

Liszaja płaskiego diagnozuje się na podstawie jej obrazu klinicznego. Widoczne są także zmiany w badaniu histopatologicznym– naciek limfocytów oraz makrofagów na granicy skórno-nabłonkowej, obserwuje się też zwyrodnienie i martwicę komórek naskórka, występują także ciałka koloidowe oraz specyficzne wpuklenia naskórne, wyglądem przypominające zęby piły.

Choroby skóry u dzieci (prezentacja edukacyjna)
Choroby skóry u dzieci (prezentacja edukacyjna) [12 zdjęć]

Czym są choroby skóry? Zastanawiasz się, czym jest ta wysypka, guzek czy pręga na skórze twojego dziecka?...

zobacz galerię

Leczenie liszaja płaskiego nie obejmuje leczenia przyczynowego i opiera się na łagodzeniu zmian skórnych i zapobieganiu nadkażeniom bakteryjnym. Leczenie objawowe liszaja płaskiego możemy podzielić na ogólne oraz miejscowe. W tym celu zaleca się:

  • podawanie leków przeciwhistaminowych, które zmniejszają swędzenie,

  • miejscowe stosowanie sterydów (łagodzenie pieczenia i świądu) – zaleca się smarowanie zmian skórnych niewielką ilością preparatu,

  • stosowanie leków zawierających lidokainę lub benzydaminę (liszaj płaski w jamie ustnej),

  • doustne stosowanie sterydów przez kilka tygodni (gdy zmiany są bardzo rozległe i trudne do wyleczenia) - leczenie ostrego zapalenia,

  • miejscowe stosowanie maści z witaminą A, która przyśpiesza regenerację skóry.

Coraz większym zaufaniem wśród lekarzy w walce z liszajem płaskim cieszy się fototerapia. Ponadto chorym na liszaj płaski zaleca się dbanie o skórę – unikanie kontaktu ze środkami chemicznymi poprzez stosowanie rękawic ochronnych oraz częste nawilżanie skóry. Sucha skóra jest bowiem mniej odporna na czynniki drażniące. Niekiedy do leczenia farmakologicznego liszaja płaskiego włączane są leki przeciwbakteryjne i przeciwgrzybiczne. Gdy zaatakuje liszaj płaski skóry głowy, wskazane jest mycie włosów preparatami zawierającymi siemię lniane lub malwę. Chorym na liszaj płaski zaleca się prowadzenie unormowanego trybu życia, unikanie stresu.

3. Liszaj - łysienie

Liszaj płaski w odmianie mieszkowej prowadzi do łysienia przebiegającego na skutek bliznowacenia.

PYTANIA I ODPOWIEDZI LEKARZY NA TEN TEMAT

Zobacz odpowiedzi na pytania osób, które miały do czynienia z tym problemem:

Wszystkie odpowiedzi lekarzy

Łysienie bliznowaciejące, zwane inaczej bliznowatym, to szeroka grupa schorzeń, które niszczą torebki włosowe, zastępując je tkanką bliznowatą i powodując trwałą utratę włosów. Niektóre przypadki są stopniowe, bez zauważalności objawów przez długi czas. Inne odmiany przebiegają bardzo burzliwie. Często towarzyszy im świąd, pieczenie oraz ból. Łysienie bliznowate możemy podzielić na:

  • wrodzone - wrodzona postać występuje bardzo często w towarzystwie innych wad wrodzonych dziecka takich jak: rozszczep kręgosłupa i podniebienia, wodogłowie, defekty w przegrodzie serca,
  • nabyte - do zewnątrzpochodnych składowych łysienia nabytego zaliczamy czynniki: fizyczne, chemiczne, biologiczne oraz mechaniczne. Czynniki wewnątrzpochodne stanowią choroby takie jak: liszaj płaski, sarkoidoza, nowotwory skóry oraz przerzuty nowotworów z innych struktur organizmu.

Leczenie łysienia związanego z liszajem płaskim polega na usuwaniu operacyjnym miejsc zmienionych przez blizny. W zależności od rozległości zmian stosowane są różne procedury. Przy niewielkich powierzchniach zszywa się dwa sąsiadujące brzegi skóry. Przy większych zmianach konieczne jest zastosowanie różnego rodzaju płatów bądź przeszczepów skóry owłosionej. W przypadku całkowitej utraty owłosienia można zaproponować pacjentowi transplantację włosów.

spis treści
rozwiń

Polecane dla Ciebie

Pomocni lekarze

Szukaj innego lekarza

Komentarze

Wysyłając opinię akceptujesz regulamin zamieszczania opinii w serwisie. Grupa Wirtualna Polska S.A. z siedzibą w Warszawie jest administratorem twoich danych osobowych dla celów związanych z korzystaniem z serwisu. Zgodnie z art. 24 ust. 1 pkt 3 i 4 ustawy o ochronie danych osobowych, podanie danych jest dobrowolne, Użytkownikowi przysługuje prawo dostępu do treści swoich danych i ich poprawiania.
    Podoba Ci się ten artykuł? Chcesz więcej? Polub
    i bądź na bieżąco!