Ospa wietrzna - zarażenie, objawy, profilaktyka, leczenie

Ospa wietrzna (łac. varicella) należy do grupy najbardziej zakaźnych chorób wieku dziecięcego. W przebiegu ospy wietrznej występuje wysoka gorączka i swędząca wysypka w postaci pęcherzyków. Ospa wietrzna u dzieci przebiega dość łagodnie, u dorosłych notuje się ostrzejszy przebieg ospy, nierzadko z komplikacjami. Zarażenie ospą wietrzną następuje drogą kropelkową.

spis treści

Zobacz film: "#dziejesienazywo: Moda na celowe zarażanie dzieci"

1. Ospa wietrzna – charakterystyka

Ospa wietrzna jest chorobą zakaźną przenoszoną przez wirus Varicella Zoster. Zazwyczaj jest przenoszona drogą kropelkową. Ze względu na możliwość przenoszenia przez wiatr nazywana jest wiatrówką. U dzieci choroba ma zwykle lekki przebieg. Pierwsze objawy po zainfekowaniu mogą pojawić się dopiero po około trzech tygodniach. Dzieci karmione piersią chorują na ospę znacznie rzadziej. Spowodowane to jest przyjmowaniem wraz z mlekiem matki przeciwciał. Jeśli matka wcześniej nie chorowała na ospę wietrzną ryzyko zachorowania u dziecka jest większe. Wirus ospy wietrznej pozostaje w organizmie do końca życia i może uaktywnić się pod postacią półpaśca.

2. Ospa - zarażenie wirusem

Ospa wietrzna z łatwością przenosi się na innych członków rodziny i równieśników w szkole, ponieważ wirus ospy przenosi się przez powietrze, drogą kropelkową lub przez płyn z pęcherzy. Istnieje również możliwość infekcji wirusem ospy w sposób pośredni - przez kontakt z częściami garderoby i innymi przedmiotami wyeksponowanymi na działanie płynu z krost. Chorzy na ospę zostają zakażeni do 5 dni (częściej od 1-2 dni) przed i 5 dni od chwili pojawienia się wysypki. Kiedy rany zostają pokryte strupem, osoba zazwyczaj przestaje być zakażona.

Ospa wietrzna u dzieci ujawnia się przez około 10-14 dni. I to właśnie wtedy lekarze zalecają, aby dziecko z ospą wietrzną pozostało w domu, ponieważ to w tym czasie najłatwiej o zarażenie wirusem ospy. W przypadku ospy wietrznej u dzieci najlepiej, aby dziecko pozostało w domu do ustąpienia jakichkolwiek objawów ospy.

Większość ludzi zaraża się wirusem ospy wietrznej do 15 roku życia, z czego większość między 5 a 9, jednak prawdopodobieństwo zarażenia ospą istnieje w każdym wieku. Ospa wietrzna zazwyczaj jest bardziej dotkliwa u dorosłych oraz niemowląt. Choroba występuje najczęściej zimą i wiosną.

3. Ospa - objawy

Przechorowanie ospy wietrznej daje odporność na ponowną infekcję. Wirus ospy zostaje w organizmie do końca życia w formie utajonej, m.in. w zwojach nerwowych. W warunkach obniżonej odporności ospa wietrzna może się uaktywnić i wywołać półpaśca. Zdarza się to bardzo rzadko, ale jeżeli już ma miejsce taki przypadek, to zwykle w przebiegu ospa wietrzna daje poważne powikłania. Ospa wietrzna wylęga się przeciętnie około dwóch tygodni. Charakterystyczne objawy ospy wietrznej to:

Krosta chorego na ospę
Krosta chorego na ospę

Chory na ospę musi zmagać się z uciążliwym swędzeniem.

zobacz galerię
  • złe samopoczucie, uczucie ogólnego rozbicia;
  • ból głowy;
  • wysoką gorączkę (37-40 stopni Celsjusza);
  • wykwity skórne, które kolejno przeobrażają się z małej, czerwonej plamki w grudkę, potem w pęcherzyki wypełnione płynem, który po pewnym czasie mętnieje, przyjmując postać krostek; krostki przysychają, zmieniając się w strupki, które po jakimś czasie odpadają;
  • uporczywy świąd.

Główny objaw ospy wietrznej, a więc wysypka pojawia się na tułowiu, a potem na szyi, twarzy, głowie (również w miejscach owłosionych), ramionach i nogach. Rzadko krostki zajmują dłonie i stopy. Objawy ospy w postaci pęcherzyków można zaobserwować czasem w jamie ustnej, na podniebieniu twardym, policzkach i narządach płciowych.

Zmiany skórne związane z ospą wietrzną na błonach śluzowych wykazują tendencję do owrzodzenia. W miejscu odpadniętych strupków widać często blizny. Niektóre są prawie niewidoczne, inne - głębsze - towarzyszą człowiekowi do końca życia. W ciężkich przypadkach ospy objawem może być wysypka krwotoczna.

Częstym powikłaniem ospy wietrznej u dzieci, jest zakażenie skóry w postaci liszaja płaskiego. U dorosłych palących papierosy może wystąpić ospowe zapalenie płuc o bardzo ciężkim przebiegu.

Polskie Ministerstwo Zdrowia zachęca do szczepienia przeciw ospie wietrznej. Mimo że ospa wietrzna najczęściej przebiega łagodnie, dając skąpe objawy, to u osób dorosłych, noworodków i niemowlaków notuje się ostrzejszy przebieg i powikłania ospy wietrznej. Do powikłań ospy wietrznej zalicza się np. zapalenie płuc, zapalenie ucha środkowego, zapalenie węzłów chłonnych, zapalenie opon mózgowych.

Szczególnie narażone na niebezpieczeństwo związane z ospą wietrzną są kobiety w ciąży, u których wirus ospy w pierwszym trymestrze może zaszkodzić płodowi, powodując tzw. zespół ospy wietrznej wrodzonej: blizny, deformacje (np. hipoplazja kończyn), zaburzenia wzroku (np. zaćma wrodzona, atrofia nerwu wzrokowego) i układu nerwowego (np. mikrocefalia, wodogłowie).

4. Ospa - profilaktyka

W ramach profilaktyki ospy zaleca się szczepienie przeciw ospie wietrznej i unikanie kontaktów z osobami chorymi na ospę, by minimalizować ryzyko zarażenia. Kiedy jednak dojdzie do sytuacji, w której ospa wietrzna się rozwija, należy pamiętać o odpoczywaniu podczas gorączki i przyjmowaniu leków przeciwgorączkowych (ale nie kwasu acetylosalicylowego).

W czasie ospy wietrznej u dzieci zwykle najbardziej dokucza im swędzenie, dlatego należy dbać o higienę, pamiętać o częstej zmianie ubrań i kąpielach w wodzie z nadmanganianem potasu, płatkami owsianymi, sodą oczyszczoną lub siemieniem lnianym.

Powinno się nie dopuszczać do rozdrapywania wysypki, aby zapobiec wtórnym zakażeniom bakteryjnym. Płynne pudry to nie najlepsze rozwiązanie w czasie ospy wietrznej u dzieci – co prawda koją swędzenie, ale stanowią łatwą pożywkę dla rozwoju bakterii.

5. Ospa - leczenie

Pojawienie się na skórze pierwszych wykwitów to znak, że trzeba udać się do lekarza. W celu zdiagnozowania choroby mogą być przeprowadzone badania serologiczne lub wykrywające genetyczny materiał wirusa. W celu diagnozy można również pobrać płyn z pęcherzyków.

Dostępne w aptece leki mogą obniżyć gorączkę i bóle związane ze wstępną infekcją wirusową ospy. W leczeniu ospy wietrznej u dzieci nie powinny one zażywać aspiryny lub leków zawierających jej pochodną ze względu na ryzyko rozwinięcia się syndromu Reye'a (dotkliwa choroba metabolizmu związana z wątrobą i dysfunkcją mózgu i śmiercią).

Natomiast osobom z zaburzeniami odporności zaleca się podawanie leków przeciwwirusowych w czasie leczenia ospy.

Pielęgnacja wysypki:

  • Po myciu skórę dziecka osuszamy delikatnie, bez tarcia;
  • Codziennie myjemy dziecko w wodzie z dodatkiem nadmanganianu potasu;
  • Istotne jest częste mycie rąk u dziecka
  • Pęcherzyków nie powinniśmy zasypywać pudrem, gdyż może to powodować ból i prowadzić do rozwoju infekcji;
  • U małych dzieci warto obciąć paznokcie, aby zapobiec rozdrapywaniu wykwitów;
  • Dziecko powinno być odpowiednio nawadniane, lecz w przypadku wystąpienia wykwitów na twarzy unikajmy podawania napojów i kwaśnych herbat;
  • Przy wysypce na narządach płciowych można przygotować nasiadówkę z dodatkiem rumianku; Jeśli pęcherze znajdują się w ustach podawajmy dziecku rozdrobnione jedzenie, w postaci delikatnej papki.

Rekomendowane przez naszych ekspertów

6. Ospa wietrzna – powikłania

Czasem ospa wietrzna może prowadzić do powikłań takich jak m.in.:

Polecane dla Ciebie

Pomocni lekarze

Szukaj innego lekarza

Komentarze

Wysyłając opinię akceptujesz regulamin zamieszczania opinii w serwisie. Grupa Wirtualna Polska S.A. z siedzibą w Warszawie jest administratorem twoich danych osobowych dla celów związanych z korzystaniem z serwisu. Zgodnie z art. 24 ust. 1 pkt 3 i 4 ustawy o ochronie danych osobowych, podanie danych jest dobrowolne, Użytkownikowi przysługuje prawo dostępu do treści swoich danych i ich poprawiania.
    Ważne tematy