Retinopatia cukrzycowa

Widzenie chorego na retinopatię cukrzycową powstaje w wyniku uszkodzeń małych naczyń krwionośnych, które odżywiają siatkówkę, co prowadzi do wylewu krwi w gałce ocznej. Schorzenie to jest jedną z najczęstszych przyczyn ślepoty i rozwija się na podłożu cukrzycy, dlatego osobom cierpiącym na cukrzycę zaleca się regularne wizyty u okulisty. Im dłużej dana osoba walczy z cukrzycą, tym większe jest prawdopodobieństwo wystąpienia retinopatii. Retinopatia cukrzycowa daje szereg objawów, których nie wolno bagatelizować.


Zobacz film: "Wpływ cukrzycy na libido"

Przyczyny retinopatii cukrzycowej

U osób starszych retinopatia cukrzycowa może rozwinąć się po stosunkowo krótkim okresie trwania cukrzycy, przy czym retinopatia proliferacyjna jest mniej powszechna. U 10-18% pacjentów z retinopatią prostą w ciągu 10 lat następuje rozwój choroby w kierunku postaci proliferacyjnej. Z kolei blisko połowa osób z retinopatią proliferacyjną traci wzrok w ciągu kolejnych 5 lat. Retinopatia proliferacyjna jest częściej obserwowana u pacjentów stosujących insulinę niż u przyjmujących doustne leki przeciwcukrzycowe.

Zaawansowana retinopatia cukrzycowa wiąże się z czynnikami ryzyka chorób układu krążenia. U pacjentów z retinopatią cukrzycową proliferacyjną ryzyko zawału mięśnia sercowego, udaru mózgu, nefropatii cukrzycowej i zgonu jest większe. Natomiast zmniejszenie stężenia glukozy we krwi ogranicza częstość występowania powikłań w cukrzycy ze strony narządu wzroku, jak również innych powikłań narządowych.

Podstawowe znaczenie w rozwoju tego powikłania mają hiperglikemia (czyli zwiększone stężenie glukozy we krwi) i nadciśnienie tętnicze. Postępowi retinopatii cukrzycowej sprzyjają: ciąża, okres dojrzewania płciowego, operacja zaćmy, a także palenie papierosów.

Retinopatia prowadzi do stopniowego uszkadzania stanu naczyń krwionośnych, znajdujących się wewnątrz oka. Zazwyczaj zaczyna się od zmian w obrębie żył siatkówki, następnie zniekształceniu ulegają drobne tętniczki. Z czasem powstają nowe naczynia przedsiatkówkowe. Na końcu tego złożonego procesu naczyniowego dochodzi do pęknięcia osłabionych naczyń oraz do wylewu w obrębie siatkówki. Włókna nerwowe, naczynia włosowate oraz receptory ulegają stopniowej degradacji.

Wyróżnia się trzy rodzaje retinopatii cukrzycowej:


  • retinopatię nieproliferacyjną – ma najmniejszą liczbę powikłań, nie wpływa w dużym stopniu na wzrok; musi być jednak dokładnie monitorowana, gdyż z czasem może przekształcać się w retinopatię proliferacyjną;

  • retinopatię przedproliferacyjną – pojawia się obrzęk i krwawienie siatkówki – prowadzi to do zaburzenia widzenia;

  • retinopatię proliferacyjną – obraz widziany przez chorego jest nieostry; jeśli wystąpi gwałtowne krwawienie siatkówki, może dojść nawet do gwałtownej utraty wzroku.


Retinopatia cukrzycowa

Obraz osoby chorej na retinopatię cukrzycową.

Objawy retinopatii cukrzycowej

Retinopatia cukrzycowa rozpoczyna się od wylewu krwi, który jest bezbolesny – w polu widzenia pojawia się tylko ciemna plamka. Po jakimś czasie krew może się wchłonąć i ostre widzenie powraca. Może pojawić się także: słabe widzenie w ciemności, dłuższe przystosowanie oka do widzenia w jasnych pomieszczeniach, nieostre widzenie. Inna właściwość retinopatii polega na tworzeniu nowych naczyń krwionośnych na powierzchni siatkówki, tzw. nowotworzeniu naczyń. Nowotworzenie naczyń może również pojawić się na powierzchni tęczówki (tzw. rubeoza tęczówki), powodując poważną jaskrę.

Wystąpić może również obrzęk siatkówki z powodu wzrostu przenikalności naczyniowej, obserwowanej w początkowym okresie retinopatii. Obrzęk siatkówki pojawia się w obszarze plamki żółtej na dnie oka i wtedy ostrość widzenia może zostać poważnie i trwale zaburzona. Obrzęk tego typu należy podejrzewać, jeżeli ostrości wzroku nie daje się skorygować okularami, szczególnie, jeżeli widoczne stają się wysięki z tylnego bieguna oka.

Retinopatia cukrzycowa znacznie upośledza widzenie, nieleczona może doprowadzić do utraty wzroku. Choroba dotyka niemal wszystkich cukrzyków typu 1 oraz ponad 60% chorujących na cukrzycę typu 2.

Leczenie retinopatii cukrzycowej

Pierwsze badanie okulistyczne należy przeprowadzić najpóźniej po 5 latach od wykrycia cukrzycy typu 1, a w cukrzycy typu 2 – w chwili rozpoznania. Badania kontrolne u osób bez retinopatii wykonuje się raz w roku, w początkowej fazie retinopatii prostej – 2 razy w roku, a w bardziej zaawansowanej – co 3 miesiące, natomiast podczas ciąży i połogu – raz na miesiąc (niezależnie od zaawansowania retinopatii).

W przypadku retinopatii cukrzycowej znacznie łatwiej jest jej zapobiegać niż z nią walczyć. Cukrzykom zaleca się, by kontrolowali stężenie cukru we krwi. Zauważono, że im poziom cukru jest niższy, tym ryzyko wystąpienia retinopatii maleje. Prawidłowy poziom glukozy daje aż 76% pewności, że retinopatia nie wystąpi. Chorzy na cukrzycę powinni także regularnie konsultować się z diabetologiem.


Osoby chore na cukrzycę powinny przynajmniej raz w roku odwiedzać okulistę. Podczas badania lekarz może wykryć już drobne zmiany, a wczesne rozpoczęcie leczenia daje lepsze rezultaty. Sposób leczenia retinopatii zależy od typu choroby. W przypadku retinopatii nieproliferacyjnej i przedproliferacyjnej terapia zazwyczaj nie jest konieczna. Trzeba jednak regularnie badać wzrok. Przy retinopatii proliferacyjnej ratunkiem może okazać się leczenie laserowe. Dzięki „wypaleniu” patologicznych naczyń krwionośnych zapobiega się dalszemu upośledzeniu wzroku. Opisany zabieg laserowy zwany jest fotokoagulacją. Zabieg ten polega m.in. na operacyjnym zamykaniu przeciekających naczyń krwionośnych, co zapobiega tworzeniu się nowych patologicznych naczyń skłonnych do pękania i dających wylewy do siatkówki i ciała szklistego. Fotokoagulacja laserowa zmniejsza częstość krwotoków oraz bliznowacenie i jest zawsze zalecana w przypadkach tworzenia się nowych naczyń. Jest również użyteczna w leczeniu mikrotętniaków, krwotoków i obrzęku plamki żółtej, nawet jeżeli proliferacyjna faza choroby jeszcze się nie rozpoczęła. Zastosowana w odpowiednim czasie poprawia widzenie u blisko co drugiego chorego. Hamuje również postęp retinopatii i wielu chorym ratuje wzrok. Jednak szansa na poprawę widzenia istnieje do momentu, gdy chory ma poczucie światła. Niekiedy konieczne jest przeprowadzenie witrektomii, której celem jest usunięcie z oka ciała szklistego. Ta tkanka, jeśli działa nieprawidłowo, może doprowadzić do odwarstwienia siatkówki. Retinopatia jest procesem nieodwracalnym – żaden zabieg nie jest w stanie w pełni cofnąć zmian, jakie spowodowała choroba.

Cukrzycy narażeni są także na inne choroby wzroku – jaskrę i zaćmę. W przypadku jaskry dochodzi do wzrostu ciśnienia śródgałkowego. Konsekwencją choroby mogą być degeneracja nerwu wrokowego i całkowita utrata wzroku. Z kolei katarakta (zaćmienie) prowadzi do niekorzystnych zmian w obrębie soczewki.

Redakcja abcZdrowie, ponad rok temu

Bibliografia

  • Szczeklik A. (red.), Choroby wewnętrzne, Medycyna Praktyczna, Kraków 2011, ISBN 978-83-7430-289-0
  • Kański J.J. Diagnostyka kliniczna w okulistyce, Urban & Partner, Wrocław 2008, ISBN 978-83-60290-84-2
  • Kokot F. (red.), Choroby wewnętrzne, Wydawnictwo Lekarskie PZWL, Warszawa 2006, ISBN 83-200-3368-3
  • Sieradzki J. Cukrzyca, Via Medica, Gdańsk 2007, ISBN 83-89861-90-0
  • Otto-Buczkowska E. Cukrzyca - patogeneza, diagnostyka, leczenie, Borgis, Warszawa 2005, ISBN 83-85284-50-8
  • Kański J.J. Okulistyka kliniczna, Urban & Partner, Wrocław 2009, ISBN 978-83-7609-120-4
  • Szczeklik A. (red.), Choroby wewnętrzne, Medycyna Praktyczna, Kraków 2011, ISBN 978-83-7430-289-0

Źródła zewnętrzne

Powikłania cukrzycy

Komentarze
zapytaj lekarza

za darmo

  • Odpowiedź w 24 godziny
  • Bez żadnych opłat
  • Lekarze, psychologowie, dietetycy

lekarzy jest teraz online

0/500

Powikłania cukrzycy
najnowsze pytania

Dyskusje na forum

Pomocni lekarze

Artykuły Powikłania cukrzycy
Powikłania cukrzycy

Zespół stopy cukrzycowej - co powinieneś wiedzieć?

i/lub naczyń przez wysokie stężenia glukozy we krwi. Jak dochodzi do rozwoju zespołu stopy cukrzycowej? Mechanizm rozwoju tego powikłania cukrzycy przedstawia (...) w codziennej diecie. Preparaty te pomagają w rekonwalescencji...

Powikłania cukrzycy

10 sposobów na uniknięcie komplikacji cukrzycowych

10 sposobów na uniknięcie komplikacji cukrzycowych

Regularnie odwiedzaj lekarza Cukrzyk powinien odwiedzać lekarza pierwszego kontaktu co najmniej cztery razy w roku. Co więcej, powinien on regularnie badać poziom cukru we krwi, nerki, nerwy oraz stan uzębienia. Istotne jest również to,...

Powikłania cukrzycy

Kwasica hiperosmotyczna

Kwasica hiperosmotyczna (zwana fachowo nieketonową hiperglikemią hiperosmolalną) to jedno z ostrych powikłań cukrzycy, które jest zespołem zaburzeń w metabolizmie glukozy, wody i elektrolitów, powstających w następstwie...

Powikłania cukrzycy

Kwasica ketonowa - ketogeneza, objawy, leczenie

Kwasica ketonowa powstaje w następstwie niewystarczającej ilości insuliny lub upośledzonego działania transporterów komórki, które nie mogą spożytkować obecnej we krwi glukozy. Można więc użyć sformułowania, że tkanki "głodują", więc organizm podejmuje...

Powikłania cukrzycy

Objawy stopy cukrzycowej

Objawy stopy cukrzycowej

środków pieniężnych oraz cierpliwości i wytrwałości. Stopa cukrzycowa jest wynikiem powikłania cukrzycy. Stopa cukrzycowa zmniejsza wrażliwość stóp (...) . Nieleczone objawy cukrzycy wpływają niszcząco...

Powikłania cukrzycy

Śpiączka cukrzycowa

, ostrych powikłań cukrzycy: kwasicy ketonowej, nieketonowej hiperglikemii hiperosmolalnej (kwasicy hiperosmotycznej), kwasicy mleczanowej, hipoglikemii (...) węglowodanów w związku z zaburzeniami układu nerwowego...

Powikłania cukrzycy

W Danii spada liczba amputacji u osób z cukrzycą

W Danii spada liczba amputacji u osób z cukrzycą

W Danii spada liczba amputacji kończyn u osób cierpiących na zespół stopy cukrzycowej - podają duńscy naukowcy. Są przekonani, że ten spadek oznacza poprawę opieki diabetologicznej. Jak sytuacja wygląda w Polsce? Duńscy lekarze analizowali liczbę amputacji...

Powikłania cukrzycy

Problem nietrzymania moczu - które produkty go wzmagają?

Problem nietrzymania moczu - które produkty go wzmagają?

Za duża podaż płynów Osoby dotknięte problemem nietrzymania moczu niekiedy rezygnują z przyjmowania dużej ilości płynów w ciągu dnia. Niestety to poważny błąd, ponieważ mocz staje się mocno skoncentrowany i może podrażniać błony pęcherza, a to z kolei...