Retinopatia cukrzycowa

Widzenie chorego na retinopatię cukrzycową powstaje w wyniku uszkodzeń małych naczyń krwionośnych, które odżywiają siatkówkę, co prowadzi do wylewu krwi w gałce ocznej. Schorzenie to jest jedną z najczęstszych przyczyn ślepoty i rozwija się na podłożu cukrzycy, dlatego osobom cierpiącym na cukrzycę zaleca się regularne wizyty u okulisty. Im dłużej dana osoba walczy z cukrzycą, tym większe jest prawdopodobieństwo wystąpienia retinopatii. Retinopatia cukrzycowa daje szereg objawów, których nie wolno bagatelizować.


1. Przyczyny retinopatii cukrzycowej

U osób starszych retinopatia cukrzycowa może rozwinąć się po stosunkowo krótkim okresie trwania cukrzycy, przy czym retinopatia proliferacyjna jest mniej powszechna. U 10-18% pacjentów z retinopatią prostą w ciągu 10 lat następuje rozwój choroby w kierunku postaci proliferacyjnej. Z kolei blisko połowa osób z retinopatią proliferacyjną traci wzrok w ciągu kolejnych 5 lat. Retinopatia proliferacyjna jest częściej obserwowana u pacjentów stosujących insulinę niż u przyjmujących doustne leki przeciwcukrzycowe.

Zobacz film: "Dlaczego warto wykonywać badania profilaktyczne?"

Zaawansowana retinopatia cukrzycowa wiąże się z czynnikami ryzyka chorób układu krążenia. U pacjentów z retinopatią cukrzycową proliferacyjną ryzyko zawału mięśnia sercowego, udaru mózgu, nefropatii cukrzycowej i zgonu jest większe. Natomiast zmniejszenie stężenia glukozy we krwi ogranicza częstość występowania powikłań w cukrzycy ze strony narządu wzroku, jak również innych powikłań narządowych.

Podstawowe znaczenie w rozwoju tego powikłania mają hiperglikemia (czyli zwiększone stężenie glukozy we krwi) i nadciśnienie tętnicze. Postępowi retinopatii cukrzycowej sprzyjają: ciąża, okres dojrzewania płciowego, operacja zaćmy, a także palenie papierosów.

Retinopatia prowadzi do stopniowego uszkadzania stanu naczyń krwionośnych, znajdujących się wewnątrz oka. Zazwyczaj zaczyna się od zmian w obrębie żył siatkówki, następnie zniekształceniu ulegają drobne tętniczki. Z czasem powstają nowe naczynia przedsiatkówkowe. Na końcu tego złożonego procesu naczyniowego dochodzi do pęknięcia osłabionych naczyń oraz do wylewu w obrębie siatkówki. Włókna nerwowe, naczynia włosowate oraz receptory ulegają stopniowej degradacji.

Wyróżnia się trzy rodzaje retinopatii cukrzycowej:


  • retinopatię nieproliferacyjną – ma najmniejszą liczbę powikłań, nie wpływa w dużym stopniu na wzrok; musi być jednak dokładnie monitorowana, gdyż z czasem może przekształcać się w retinopatię proliferacyjną;

  • retinopatię przedproliferacyjną – pojawia się obrzęk i krwawienie siatkówki – prowadzi to do zaburzenia widzenia;

  • retinopatię proliferacyjną – obraz widziany przez chorego jest nieostry; jeśli wystąpi gwałtowne krwawienie siatkówki, może dojść nawet do gwałtownej utraty wzroku.


Retinopatia cukrzycowa
Retinopatia cukrzycowa

Obraz osoby chorej na retinopatię cukrzycową.

zobacz galerię

2. Objawy retinopatii cukrzycowej

Retinopatia cukrzycowa rozpoczyna się od wylewu krwi, który jest bezbolesny – w polu widzenia pojawia się tylko ciemna plamka. Po jakimś czasie krew może się wchłonąć i ostre widzenie powraca. Może pojawić się także: słabe widzenie w ciemności, dłuższe przystosowanie oka do widzenia w jasnych pomieszczeniach, nieostre widzenie. Inna właściwość retinopatii polega na tworzeniu nowych naczyń krwionośnych na powierzchni siatkówki, tzw. nowotworzeniu naczyń. Nowotworzenie naczyń może również pojawić się na powierzchni tęczówki (tzw. rubeoza tęczówki), powodując poważną jaskrę.

Wystąpić może również obrzęk siatkówki z powodu wzrostu przenikalności naczyniowej, obserwowanej w początkowym okresie retinopatii. Obrzęk siatkówki pojawia się w obszarze plamki żółtej na dnie oka i wtedy ostrość widzenia może zostać poważnie i trwale zaburzona. Obrzęk tego typu należy podejrzewać, jeżeli ostrości wzroku nie daje się skorygować okularami, szczególnie, jeżeli widoczne stają się wysięki z tylnego bieguna oka.

Retinopatia cukrzycowa znacznie upośledza widzenie, nieleczona może doprowadzić do utraty wzroku. Choroba dotyka niemal wszystkich cukrzyków typu 1 oraz ponad 60% chorujących na cukrzycę typu 2.

3. Leczenie retinopatii cukrzycowej

Pierwsze badanie okulistyczne należy przeprowadzić najpóźniej po 5 latach od wykrycia cukrzycy typu 1, a w cukrzycy typu 2 – w chwili rozpoznania. Badania kontrolne u osób bez retinopatii wykonuje się raz w roku, w początkowej fazie retinopatii prostej – 2 razy w roku, a w bardziej zaawansowanej – co 3 miesiące, natomiast podczas ciąży i połogu – raz na miesiąc (niezależnie od zaawansowania retinopatii).

W przypadku retinopatii cukrzycowej znacznie łatwiej jest jej zapobiegać niż z nią walczyć. Cukrzykom zaleca się, by kontrolowali stężenie cukru we krwi. Zauważono, że im poziom cukru jest niższy, tym ryzyko wystąpienia retinopatii maleje. Prawidłowy poziom glukozy daje aż 76% pewności, że retinopatia nie wystąpi. Chorzy na cukrzycę powinni także regularnie konsultować się z diabetologiem.


Osoby chore na cukrzycę powinny przynajmniej raz w roku odwiedzać okulistę. Podczas badania lekarz może wykryć już drobne zmiany, a wczesne rozpoczęcie leczenia daje lepsze rezultaty. Sposób leczenia retinopatii zależy od typu choroby. W przypadku retinopatii nieproliferacyjnej i przedproliferacyjnej terapia zazwyczaj nie jest konieczna. Trzeba jednak regularnie badać wzrok. Przy retinopatii proliferacyjnej ratunkiem może okazać się leczenie laserowe. Dzięki „wypaleniu” patologicznych naczyń krwionośnych zapobiega się dalszemu upośledzeniu wzroku. Opisany zabieg laserowy zwany jest fotokoagulacją. Zabieg ten polega m.in. na operacyjnym zamykaniu przeciekających naczyń krwionośnych, co zapobiega tworzeniu się nowych patologicznych naczyń skłonnych do pękania i dających wylewy do siatkówki i ciała szklistego. Fotokoagulacja laserowa zmniejsza częstość krwotoków oraz bliznowacenie i jest zawsze zalecana w przypadkach tworzenia się nowych naczyń. Jest również użyteczna w leczeniu mikrotętniaków, krwotoków i obrzęku plamki żółtej, nawet jeżeli proliferacyjna faza choroby jeszcze się nie rozpoczęła. Zastosowana w odpowiednim czasie poprawia widzenie u blisko co drugiego chorego. Hamuje również postęp retinopatii i wielu chorym ratuje wzrok. Jednak szansa na poprawę widzenia istnieje do momentu, gdy chory ma poczucie światła. Niekiedy konieczne jest przeprowadzenie witrektomii, której celem jest usunięcie z oka ciała szklistego. Ta tkanka, jeśli działa nieprawidłowo, może doprowadzić do odwarstwienia siatkówki. Retinopatia jest procesem nieodwracalnym – żaden zabieg nie jest w stanie w pełni cofnąć zmian, jakie spowodowała choroba.

Cukrzycy narażeni są także na inne choroby wzroku – jaskrę i zaćmę. W przypadku jaskry dochodzi do wzrostu ciśnienia śródgałkowego. Konsekwencją choroby mogą być degeneracja nerwu wrokowego i całkowita utrata wzroku. Z kolei katarakta (zaćmienie) prowadzi do niekorzystnych zmian w obrębie soczewki.

spis treści
rozwiń
Następny artykuł: Retinopatia nadciśnieniowa

Polecane dla Ciebie

Pomocni lekarze

Szukaj innego lekarza

Komentarze

Wysyłając opinię akceptujesz regulamin zamieszczania opinii w serwisie. Grupa Wirtualna Polska S.A. z siedzibą w Warszawie jest administratorem twoich danych osobowych dla celów związanych z korzystaniem z serwisu. Zgodnie z art. 24 ust. 1 pkt 3 i 4 ustawy o ochronie danych osobowych, podanie danych jest dobrowolne, Użytkownikowi przysługuje prawo dostępu do treści swoich danych i ich poprawiania.
    Podoba Ci się ten artykuł? Chcesz więcej? Polub
    i bądź na bieżąco!