Badania w diagnostyce chorób prostaty

spis treści
rozwiń

Po wysłuchaniu chorego uskarżającego się na dolegliwości ze strony układu moczowego i prostaty oraz bezpośrednim zbadaniu go, lekarz winien zlecić kilka podstawowych badań, które są bardzo istotne w dalszej diagnostyce chorób gruczołu krokowego. Do badań tych należą: badanie ogólne moczu, oznaczenie stężenia PSA, USG, badanie TRUS, biopsja stercza, rezonans magnetyczny i scyntygrafia kości. Badania diagnostyczne chorób prostaty są niezbędne do podjęcia właściwego leczenia.

1. Badanie ogólne moczu

Podstawowym badaniem, jakie wykonuje się u wszystkich pacjentów z podejrzeniem chorób układu moczowego jest badanie moczu. To proste, tanie badanie może pomóc w wykryciu obecności krwi w moczu lub drobnoustrojów, świadczących o zakażeniu układu moczowego. Szczególną rolę to badanie odgrywa w przypadku zapalenia prostaty. Jeżeli w badaniu tym znajdziemy bakterie, zleca się posiew moczu, czyli badanie mające określić rodzaj patogenu, aby móc włączyć leczenie bezpośrednio celowane na ten drobnoustrój. Badanie to jest konieczne przed każdą procedurą zabiegową, ponieważ aktywne zakażenie układu moczowego jest przeciwwskazaniem do podjęcia takich działań.

Zobacz film: "#dziejesienazywo: Dlaczego warto robić screening?"

2. Badanie PSA

Oznaczenie stężenia PSA (antygenu swoistego dla gruczołu krokowego) w surowicy krwi stanowi kolejny istotny element badania prostaty. Prawidłowe wartości PSA mieszczą się zazwyczaj w granicach 0,0-4,0 ng/ml. Zazwyczaj, ponieważ norma PSA ulega modyfikacji wraz z wiekiem i jest bardziej tolerancyjna u starszych mężczyzn. U mężczyzn między 60 a 65 rż. uważa się, że prawidłowe PSA może przyjmować wartości do 5,4 ng/ml, zaś między 65 a 75 rż. – nawet 6,6 ng/ml. Wynik wyższy od normy nie musi od razu oznaczać istnienia choroby nowotworowej. Wzrost PSA obserwuje się także u chorych z zapaleniem prostaty, łagodnym przerostem gruczołu krokowego oraz po zabiegach w obrębie dolnych dróg moczowych i prostaty. Nawet oznaczenie PSA tuż po badaniu per rectum może dać fałszywie wysokie wyniki. Z drugiej strony, przy prawidłowym stężeniu PSA nie można z całą pewnością wykluczyć istnienia nowotworu. Jak widać to badanie nie daje lekarzowi pewnego rozpoznania, a jedynie wskazówkę świadczącą o możliwym problemie z gruczołem krokowym.

W przypadku zdiagnozowanych już chorób prostaty PSA pełni istotną rolę w kontroli progresji (rozwoju) choroby i skuteczności leczenia. Określa się to obserwacją dynamiki wzrostu PSA – nagły wzrost stężenia PSA może oznaczać nieskuteczność obecnej terapii oraz postępowanie choroby.

3. Ultrasonograficzna ocena zalegania moczu

W badaniu prostaty technika ultrasonograficzna ma dwa zastosowania. Pierwsze z nich to badanie przez powłoki brzuszne, dzięki któremu istnieje możliwość oceny zarówno stanu górnych dróg moczowych (nerki i moczowody) jak i dolnych dróg moczowych (pęcherz moczowy, prostata). Od tego badania oczekuje się przede wszystkim informacji o ilości gromadzonego moczu w pęcherzu oraz o ewentualnym fakcie zalegania moczu w pęcherzu po mikcji. USG pozwala również określić przybliżoną wielkość prostaty oraz wykryć złogi (kamienie) w drogach moczowych.

4. Przezodbytnicze badanie ultrasonograficzne (TRUS)

W niektórych przypadkach uzasadnione jest wykonanie przezodbytniczego badania USG (TRUS), które polega na wprowadzeniu do odbytnicy specjalnej głowicy USG i bardzo dokładnej ocenie tkanki gruczołu krokowego. Z powodu bezpośredniej bliskości gruczołu krokowego i odbytnicy, TRUS jest najlepszą metodą służącą do oceny wielkości gruczołu krokowego, co jest z kolei istotnym wskaźnikiem przy ewentualnym wyborze odpowiedniej metody operacyjnej. Badanie to umożliwia także wykonanie biopsji stercza.

5. Biobsja stercza

U chorych z podwyższonym stężeniem PSA lub nieprawidłowym wynikiem badania per rectum konieczne jest wykonanie przezodbytniczej biopsji gruboigłowej stercza pod kontrolą TRUS. Zabieg ten pozwala pobrać próbki tkanki prostaty do badania mikroskopowego. Wprowadzenie przezodbytniczej biopsji gruczołu krokowego do standardu postępowania w przypadku podejrzenia nowotworów prostaty stanowiło przełom we wczesnym ich wykrywaniu a co za tym idzie, pozwala na wczesne podjęcie radykalnego leczenia. Wyniki biobsji podaje się w tzw. skali Gleasona. Ocenia ona stopień złośliwości nowotworu. Według tej skali złośliwość dzieli się na niską (stopnie 2-4), średnią (5-7) oraz wysoką (8-10). Skala ta bezpośrednio koreluje z rokowaniem.

6. Rezonans magnetyczny

Obecnie jest to metoda pozwalająca w najlepszy sposób ocenić struktury anatomiczne oraz ewentualną patologię, robiąc to z dokładnością do kilku milimetrów. Jest przy tym całkowicie nieinwazyjna i cieszy się znikomą liczbą działań niepożądanych. Dlatego wykorzystywana jest także w urologii. Szczególne zainteresowanie budzi w ostatnim czasie możliwość obrazowania prostaty za pomocą tomografii rezonansu magnetycznego wykonywanej przy pomocy cewki transrektalnej (ERMR). Dodatkowo w technice tej łączy się zobrazowanie gruczołu z jednoczesnym badaniem spektroskopowym, na które składa się uzyskiwanie widm z poszczególnych regionów prostaty i tworzenie map metabolicznych. Ta skojarzona technika diagnostyczna określana jest jako PROSE (Prostate Spectroscopy/Imaging Exam).

7. Scyntygrafia kości

Badanie to polega na uzyskiwaniu przy pomocy niewielkich dawek izotopów promieniotwórczych (radioznaczników) obrazu kości i stawów oraz ocenie ich stanu czynnościowego. Wprowadzone do krwiobiegu radioznaczniki gromadzą się w miejscach, w których przeważa proces zanikania tkanki kostnej (osteolizy). Jako że to zjawisko może m.in. oznaczać ognisko przerzutowe, badanie scyntygraficzne odgrywa dużą rolę przy wykrywaniu ewentualnych przerzutów nowotworów do kości. I odwrotnie – wykryte w scyntygrafii ognisko lizy kości może świadczyć o obecności nowotworu złośliwego w organizmie pacjenta. Obok raka piersi, rak prostaty najczęściej daje przerzuty do kości – dlatego badanie scyntygraficzne kości odgrywa istotną rolę w diagnostyce prognostycznej przy raku gruczołu krokowego.

Następny artykuł: Chemioterapia raka prostaty

Polecane dla Ciebie

Pomocni lekarze

Szukaj innego lekarza

Komentarze

Wysyłając opinię akceptujesz regulamin zamieszczania opinii w serwisie. Grupa Wirtualna Polska S.A. z siedzibą w Warszawie jest administratorem twoich danych osobowych dla celów związanych z korzystaniem z serwisu. Zgodnie z art. 24 ust. 1 pkt 3 i 4 ustawy o ochronie danych osobowych, podanie danych jest dobrowolne, Użytkownikowi przysługuje prawo dostępu do treści swoich danych i ich poprawiania.
    Podoba Ci się ten artykuł? Chcesz więcej? Polub
    i bądź na bieżąco!