Żylaki w ciąży

spis treści
rozwiń

Żylaki, czyli przewlekła choroba żylna, to schorzenie żył polegająca na utrudnionym odpływie krwi z kończyn dolnych. Ponieważ krew żyłami w nogach płynie „na przekór” grawitacji, potrzebne są mechanizmy umożliwiające przezwyciężenie siły ciążenia. Jednym z ważniejszych jest działanie mięśni nóg. Otóż w czasie ruchów nogą mięśnie kurczą się, naciskają na żyły i dzięki temu pompują krew ku górze, w kierunku serca. Właśnie ten mechanizm powoduje, że długie stanie, siedzenie, czy leżenie powoduje zaleganie krwi w żyłach. Ma to szczególnie duże znaczenie przy siedzącym trybie pracy.

1. Jak działają zastawki żylne?

W żyłach istnieje mechanizm, który zapobiega cofaniu się krwi. Są to zastawki żylne, które umożliwiają przepływ krwi ku sercu, a uniemożliwiają jej cofanie się. Przewlekła choroba żylna powstaje na skutek uszkodzenia zastawki w żyłach. Zastawki to struktury niezwykle kruche. Do ich uszkodzenia może dojść wskutek działania czynników genetycznych (odziedziczonych po rodzicach) lub nabytych, najczęściej w wyniku niszczenia przez zakrzepy żylne.

Zobacz film: "#dziejesienazywo: Czym jest ból?"

Gdy uszkodzone są zastawki, krew zalega w żyłach i tym samym zwiększa w nich ciśnienie. Powoduje to odcinkowe „rozdęcie” ściany żył, co można zaobserwować, gdyż taka poszerzona żyła uwidacznia się na skórze w postaci tzw. pajączków. Później dołączają się kolejne objawy – obrzęki nóg, żylaki czy przebarwienia skóry. Później wystarczy już nawet niewielkie, najmniejsze nawet, uderzenie czy skaleczenie i wytwarza się owrzodzenie, które jest już bardzo trudne do wyleczenia.

Przewlekła choroba żylna przebiega więc etapami – od pajączków na skórze, poprzez obrzęki nóg i przebarwienia aż do owrzodzeń. Te trudno gojące się rany mogą być bardzo niebezpieczne, gdyż upośledzają one zdolność pacjenta, a nawet mogą doprowadzić do trwałego kalectwa. Ponadto żylaki mogą prowadzić do innej, niezwykle groźnej choroby związanej z zastojem krwi w żyłach – zakrzepicy żylnej. A ta może być już nawet niebezpieczna dla życia chorego, np. w mechanizmie zatoru tętnicy płucnej.

2. Przyczyny żylaków w ciąży

Istnieje wiele powodów, dla których żylaki są schorzeniem, którym sprzyja ciąża. Jednym z nich jest ucisk powiększającej się macicy i rozwijającego się płodu na naczynia żylne w miednicy. Powoduje to utrudniony z nich odpływ i w konsekwencji zastój krwi w naczyniach żylnych nóg. Ponadto, o około 1 litr zwiększa się objętość krwi krążącej. A im więcej krwi do przepompowania, tym bardziej wydolne muszą być mechanizmy pompujące.

Znany jest też wpływ „przeprogramowania hormonalnego”, jakie ma miejsce u kobiety w ciąży na rozwój żylaków. Szczególnie znacząca jest rola progesteronuhormonu kobiecego, którego stężenie rośnie znacznie w ciąży, zwłaszcza w pierwszym trymestrze. Progesteron rozkurcza mięśnie gładkie w ścianie żył, co w znacznym stopniu wpływa na zmniejszenie sprężystości ścian żył.

Wszystkie te zmiany następujące w organizmie kobiety ciężarnej mogą nieść zwiększone ryzyko powstania żylaków. Mogą się one pojawić bez względu na czas trwania ciąży. Najczęściej żylaki w ciąży dotyczą nóg, ale zdarza się, że żylaki występują też na wargach sromowych i w pochwie oraz odbycie jako tzw. hemoroidy.

Co ciekawe, zauważono, że przewlekła choroba żylna częściej dotyczy nogi lewej. Związane jest to z anatomicznym przebiegiem naczyń w miednicy. Lewa żyła biodrowa wspólna, krzyżuje od tyłu prawą tętnicę biodrową wspólną (tzn. jest uciskana przez nią, co utrudnia odpływ krwi). Tłumaczy to częstsze występowanie również zakrzepicy żylnej po stronie lewej (tzw. zespół Cocketta).

Kiedy objawy żylaków należy uznać za niepokojące na tyle, że konieczna stanie się wizyta u lekarza? Przede wszystkim takim symptomem będzie nasilenie objawów bólowych. Należy też zwrócić uwagę na sytuację, gdy wieczorne uczucie „ciężkich nóg” nie będzie ustępowało, a nawet nasili się. Trzeba tez pamiętać, że szczególnie czujnie powinny obserwować swoje ciało kobiety, w których najbliższej rodzinie (rodzice, rodzeństwo) występowały objawy przewlekłej choroby żylnej.

3. Leczenie żylaków w ciąży

Niestety, możliwości leczenia przewlekłej choroby żylnej w ciąży są mocno ograniczone. Zdecydowanie nie zaleca się zabiegów operacyjnych na naczyniach żylnych u kobiet w ciąży. Jeśli po porodzie żylaki nadal są obecne, wtedy można je usunąć, ale dopiero po okresie karmienia. Także leczenie farmakologiczne nie jest zalecane. Nie ma dowodów na to, że preparaty stosowane na żylaki mogą zaszkodzić dziecku, ale nie przeprowadzono także dotychczas badań udowadniających ich nieszkodliwość. Wobec tego, aby ulżyć pacjentce, lekarz może głównie zalecić odpowiedni tryb życia.

Należy unikać długotrwałego stania i siedzenia, szczególnie na niskich krzesłach. Niewskazane są też gorące kąpiele (uśmierzyć ból może natomiast zimny prysznic skierowany na nogi). Ważne jest, aby w czasie wypoczynku nogi kłaść nieco wyżej. Jeśli objawy nie zmniejszą się, lekarz może zalecić stosowanie specjalnych rajstop lub pończoch przeciwżylakowych. Bardzo dobrze wspomagają one odpływ krwi z żył. Można też stosować maści dostępne w aptece, ale za każdym razem należy pamiętać, aby skonsultować to ze swoim lekarzem.

Istnieje duża szansa, że po okresie ciąży żylaki znikną samoistnie. Jeśli tak się nie stanie, a objawy będą się utrzymywać, należy skonsultować się ze specjalistą, tzw. flebologiem. Może on zalecić leczenie farmakologiczne żylaków, a nawet – w przypadku braku poprawy – zabieg operacyjny. Najważniejsze jest, aby pamiętać, że problem żylaków to nie tylko defekt kosmetyczny, ale potencjalnie groźna choroba, która nieleczona może doprowadzić do kalectwa, czy - w skrajnych przypadkach – do zagrożenia życia.

Następny artykuł: Przewlekła niewydolność żylna

Polecane dla Ciebie

Pomocni lekarze

Szukaj innego lekarza

Komentarze

Wysyłając opinię akceptujesz regulamin zamieszczania opinii w serwisie. Grupa Wirtualna Polska S.A. z siedzibą w Warszawie jest administratorem twoich danych osobowych dla celów związanych z korzystaniem z serwisu. Zgodnie z art. 24 ust. 1 pkt 3 i 4 ustawy o ochronie danych osobowych, podanie danych jest dobrowolne, Użytkownikowi przysługuje prawo dostępu do treści swoich danych i ich poprawiania.
    Podoba Ci się ten artykuł? Chcesz więcej? Polub
    i bądź na bieżąco!