Kompresoterapia

spis treści
rozwiń

Kompresoterapia to jedna z metod zapobiegania i leczenia chorób układu żylnego. Polega na stosowaniu opaski uciskowej oraz wyrobów o stopniowanym ucisku, takich jak podkolanówki, pończochy i rajstopy uciskowe. Zalecana jest także u kobiet w ciąży. Najpopularniejszym przykładem chorób naczyń żylnych są żylaki kończyn dolnych. Żylakami nazywamy balonowa rozszerzone, kręte i rozciągnięte żyły powierzchowne nóg (żyły w odróżnieniu od tętnic prowadzą pozbawioną tlenu krew do serca).

1. Jak powstają żylaki?

Żyły zdolne są magazynować znaczne ilości krwi. W związku ze swoją cienką i elastyczną budową łatwo ulegają chwilowemu rozdęciu, gromadząc nadmiar krwi. Po chwili kurczą się i powracają do normalnej pojemności. Zdarzają się jednak sytuacje, w których krew zbyt długo zalegająca w naczyniu (np. wysoka letnia temperatura, nadciśnienie tętnicze, przeszkoda uniemożliwiająca prawidłowy przepływ krwi) doprowadza do uszkodzenia struktury ścianek, zapalenia żył i zakrzepów żylnych.

Zobacz film: "Dlaczego warto wykonywać badania profilaktyczne?"

2. Podział żylaków

Żylaki dzieli się na pierwotne, czyli rozwijające się samoistnie, spowodowane uwarunkowaniami genetycznymi, stylem życia, pracą siedzącą, wielokrotnymi ciążami, oraz wtórne, czyli powstające w następstwie przebytych lub istniejących stanów chorobowych, powodujących permanentny zastój krwi w układzie żylnym. Żylaki wtórne najczęściej spowodowane są przebytym zapaleniem żył głębokich, po którym powstaje zespół pozakrzepowy, charakteryzujący się nie tylko wtórnymi żylakami, ale także obrzękami i zmianami troficznymi skóry oraz nawrotowymi, przewlekłymi owrzodzeniami, zazwyczaj w okolicach kostek przyśrodkowych.

W prawidłowym przepływie krwi ogromną rolę odgrywają rytmiczne skurcze mięśni nóg, czyli praca pompy mięśniowo-zastawkowej. Każdy skurcz mięśnia uciskający zdrową żyłę zamyka natychmiast jej dolne zastawki uniemożliwiając tym samym drogę krwi w dół naczynia, i jednocześnie tłoczy krew na wyższy poziom żyły.

3. Poszerzenie światła żyły

Tak jak wcześniej było wspomniane najczęstszą przyczyną powstawania żylaków jest ich balonowate rozdęcie pod wpływem nadciśnienia krwi żylnej, czy np. wysokiej temperatury otoczenia. Wraz z poszerzeniem się światła żyły dochodzi do niedomykania się zastawek żylnych (występują parami w pewnych odstępach na całej długości żyły) i cofania się krwi do niższych partii nóg. Sprawne działanie zastawek żylnych warunkuje tłoczenie krwi z nóg do serca i minimalizowanie naporu krwi na ścianki cienkich naczyń żylnych. W jakimkolwiek zaburzeniu ich działania dochodzi do zablokowania drogi odpływu krwi, co przyczynia się do zalegania krwi poniżej zastawki. Zastawki nie mają zdolności rozrastania się, zatem nie ma możliwości, aby na rozszerzonym odcinku naczynia, uszczelniły jego światło uniemożliwiając cofnięcie się krwi. Balonowate poszerzenie naczynia obejmuje zwykle obszar w żyle powierzchniowej nogi powyżej i poniżej uszkodzonej zastawki. Uniemożliwia to zamknięcie żyły dla krwi opadającej w dół, aż przez 3 zbyt małe „zawory” i czyni nieszczelnym nie jeden, lecz 3 odcinki żylne. Lokalne spiętrzenie słupa krwi w żyle przekłada się na znaczny wzrost naporu krwi na cienkie ścianki naczynia. Skutkiem jest kolejne poszerzenie światła żyły w następnym miejscu i kolejne nieszczelne zawory żylne.

4. Najczęstsze przyczyny żylaków

  • ogólne niedomogi krążenia, zwłaszcza zaburzenia mikrokrążenia w nogach, miażdżyca naczyń obwodowych, nadciśnienie tętnicze oraz ich skutki naczyniowe,
  • płeć, wiek oraz predyspozycje dziedziczne do uszkodzeń i wad zastawek ż i chorób żył,
  • styl życia i pracy, czynniki zewnątrzpochodne,
  • przeszkody w powrocie żylnym krwi do serca – urazy ciała i żył, włókniak naczyniowy,
  • budowa ciała, otyłość, nadwaga, wady postawy,
  • czynniki zewnątrzpochodne, takie jak: nadmierny wysiłek, gwałtowny wpływ gorąca (sauna, opalanie się, ogrzewanie podłogowe);
  • zapalenia żył, choroba zakrzepowo zatorowa żył (zakrzepica żył nóg),
  • ciąża.

5. Leczenie owrzodzeń za pomocą kompresoterapii

W wyniku długo utrzymujących się nieprawidłowości w układzie żylnym nierzadko dochodzi do powstania owrzodzeń, poprzedzonych obrzękiem i ścieczeniem skóry okolicy żylaków. Skóra w tym miejscu staje się ciemniejsza, cienka i sucha. To ciemne zabarwienie skóry ma związek z odkładaniem się barwnika krwi w skórze i tkance podskórnej. Jakikolwiek, nawet delikatny uraz może zapoczątkować trudno i długo gojące się rany (szerzą się obwodowo przez rozpad). W przypadku długo utrzymującego się owrzodzenia dochodzi do przerostu tkanki łącznej wokół brzegów rany, z wytworzeniem tak zwanego owrzodzenia stwardniałego. Co do lokalizacji zmian, najczęściej pojawiają się na przedniej i przyśrodkowej części podudzia i jego dolnej 1/3 części-szczególnie w okolicy kostek. Przebieg choroby jest wielomiesięczny lub wieloletni. Zmiany ustępują z pozostawieniem blizn. Istnieje skłonność do nawrotów pod wpływem urazów mechanicznych. Leczenie owrzodzeń opiera się głownie na stosowaniu opasek uciskowych (kompresoterapia) oraz nakładaniu opatrunków wchłaniających wydzielinę.

W zapobieganiu i leczeniu zarówno żylaków jak i owrzodzeń kluczową rolę odgrywa kompresoterapia składająca się na opaski uciskowe i wyroby typu pończochy, podkolanówki i rajstopy uciskowe. Swoim mechanizmem działania przypominają działanie pompy mięśniowo-zastawkowej. Uniemożliwiają cofanie się krwi do dolnych partii nóg, zapobiegając powstawaniu chorób naczyń żylnych oraz ułatwiając gojenie się powstałych owrzodzeń. Ponadto poprawiają krążenie żylne, uniemożliwiając powstawanie obrzęków.

6. Kompresoterapia w profilaktyce żylaków

Profilaktyczne stosowanie opasek uciskowych zaleca się osobom o dziedzicznych skłonnościach do powstawania żylaków lub prowadzącym tryb życia sprzyjający zastojowi krwi w żyłach (np. wykonującym pracę wymagającą długotrwałego stania lub siedzenia, odbywających długie podróże samochodem bądź samolotem). Leczniczo wyroby uciskowe powinny nosić osoby zarówno osoby z niewielkimi zmianami żylnymi, jak i takie, u których zmiany są bardziej zaawansowane. Terapia opaskowa jest nieodzownym elementem leczenia chorób układu żylnego. W przypadku osób niewydolnością żylną, u których rokowanie wyleczenia drogą chirurgiczną jest niewielkie bądź niemożliwe, opaski uciskowe należy nosić przez całe życie.

Przeciwwskazaniem do stosowania kompresoterapii jest m.in. miażdżyca kończyn dolnych, w której przypadku zastosowanie opaski mogłoby się wiązać z trwałym zamknięciem światła naczynia.

7. Klasy kompresji

Wyroby uciskowe (pończochy, podkolanówki, rajstopy), stosowane są w czterech klasach kompresji, od najsłabszej do najsilniejszej. Kompresja, (czyli ucisk) jest miarą siły, z jaką wyroby uciskowe mają wspomagać krążenie krwi żylnej. Im niższy stopień kompresji tym siła ucisku jest słabsza.

  • Klasa I

Wyroby klasy I (najsłabsze) stosowane są głównie u osób jako profilaktyka przeciwżylakowa i wskazane są w początkowych etapach niewydolności żylnej.

  • Klasa II

Zalecana jest dla chorych z rozwiniętą niewydolnością żylną z żylakami, u osób ze skłonnościami do obrzęków, po skleroterapii, po operacji żylaków oraz u kobiet w ciąży, u których pojawiły się zmiany żylne.

  • Klasa III

Ta klasa opasek zarezerwowana jest dla osób, które przebyły niewydolność żylną pozakrzepową oraz u pacjentów z zapaleniem żył. Najsilniejsza klasa opasek stosowana jest u osób o bardzo zaawansowanych zmianach, i w rozległych obrzękach limfatycznych.

8. Skuteczność kompresoterapii

Skuteczność kompresoterapii zależy od kilku czynników. Po pierwsze ważne jest odpowiednie dopasowanie rozmiaru opaski do indywidualnego pacjenta, a także dobranie mu właściwej klasy kompresji. Aby odpowiednio dobrać rozmiar, niezbędne jest dokonanie dokładnego pomiaru nogi, najlepiej rano zaraz po wstaniu z łóżka. Klasę ucisku dobiera natomiast lekarz. Aby kompresoterapia była skuteczna, opaskę należy nałożyć zaraz po przebudzeniu, na nieobrzęknięte nogi i nosić ją przez cały dzień.

Następny artykuł: Kto leczy żylaki?

Polecane dla Ciebie

Pomocni lekarze

Szukaj innego lekarza

Komentarze

Wysyłając opinię akceptujesz regulamin zamieszczania opinii w serwisie. Grupa Wirtualna Polska S.A. z siedzibą w Warszawie jest administratorem twoich danych osobowych dla celów związanych z korzystaniem z serwisu. Zgodnie z art. 24 ust. 1 pkt 3 i 4 ustawy o ochronie danych osobowych, podanie danych jest dobrowolne, Użytkownikowi przysługuje prawo dostępu do treści swoich danych i ich poprawiania.
    Podoba Ci się ten artykuł? Chcesz więcej? Polub
    i bądź na bieżąco!