Gluten - co to jest, w czym jest, wpływ na organizm, celiaka, dieta bezglutenowa

Coraz częściej słyszmy o glutenie, nietolerancji na ten składnik oraz diecie bezglutenowej. Czy rzeczywiście gluten to substancja, której powinniśmy się obawiać? Dowiedz się, czym jest gluten, w jakich produktach występuje i jak wpływa na zdrowie.

Gluten - co to jest?

Gluten to mieszanina białek roślinnych znajdujących się w niektórych rodzajach zbóż, takich jak pszenica, żyto, jęczmień, owies. Gluten jest niezwykle ceniony w przemyśle piekarniczym, ponieważ jest kleisty i rozciągliwy. To właśnie dzięki niemu pieczywo jest puszyste, ma miękki środek i chrupiącą skórkę. Gluten jest też nośnikiem smaku – bez niego wszystkie produkty na bazie mąki pszennej czy żytniej nie miałyby aromatu i byłyby mdłe.

Polecane wideo:

Które zboża są najzdrowsze?

Produkty z przetworzonego ziarna są często obecne na półkach sklepów, gdyż mają dłuższą świeżość. Problem tkwi w tym, że przetworzone ziarna są uboższe...

Gluten - w czym jest?

W czym jest gluten? Substancja ta znajduje się we wszystkich produktach mącznych, czyli pieczywie, makaronach, ciastach. Gluten zawierają płatki (pszenne, jęczmienne, żytnie, owsiane), niektóre kasze (jęczmienna, kuskus, manna), musli i kaszki błyskawiczne. Gluten jest obecny we wszystkich daniach wykorzystujących mąkę (czyli pyzach, pierogach, naleśnikach) oraz wyrobach cukierniczych (ciasta, drożdżówki, wafle, biszkopty). Produkty z glutenem to również proszek do pieczenia, kawa zbożowa oraz piwo.

Warto wiedzieć, że obecnie gluten może być składnikiem wielu produktów, które mają niewiele wspólnego ze zbożami. Należy czytać etykiety wędlin, paczkowanych mięs, przetworów rybnych, wyrobów mlecznych (zwłaszcza jogurtów i serków), słodyczy (czekolad, cukierków, lodów), przypraw, napojów, suszonych owoców oraz różnych sosów (ketchupu, musztardy).

A jakie produkty nie zawierają glutenu? Osoby z nietolerancją mogą bezpiecznie jeść ryż, grykę, proso, amarantus, komosę ryżową, kaszę jaglaną oraz mąki, płatki i kasze zawierają oznaczenie przekreślonego kłosa. Poza tym są dozwolone wszystkie warzywa, owoce, świeże jaja, mięso, ryby, drób, masło, oleje roślinne (poza olejem z kiełków pszenicy), naturalne przyprawy, herbata, kawa, soki i inne.

Gluten - wpływ na organizm

Należy podkreślić, że gluten może mieć negatywny wpływ na zdrowie jedynie dla osób, które cierpią na nietolerancję tego składnika. Dla osób, które nie mają alergii pokarmowej, gluten jest całkowicie bezpieczny i nie muszą z niego rezygnować.

Uczulone osoby mogą się skarżyć na bóle brzucha, biegunki, bóle głowy i osłabienie. Jeśli alergia jest niewykryta przez długi czas, to może prowadzić do anemii, niedoborów witamin i minerałów, chronicznego zmęczenia.

Gluten - alergia a celiakia

Należy rozróżnić alergię na gluten i celiakię, bo chociaż obie są związane z nadwrażliwością na gluten, to stanowią odrębne choroby. W obu przypadkach objawy mogą być podobne, czyli bóle brzucha, nudności, migreny, bóle mięśni, zmęczenie. Celiakia jest dość rzadką chorobą – szacuje się, że choruje na nią około 1% populacji i jest nieuleczalna, co oznacza, że przez całe życie należy unikać glutenu. Z kolei alergia na gluten może mieć charakter okresowy i po pewnym czasie dolegliwości po spożywaniu glutenu mogą samoistnie ustąpić.

Gluten - dieta bezglutenowa

Zarówno osoby, u których stwierdzono uczulenie na gluten, jak i ze zdiagnozowaną celiakią powinny przestrzegać zaleceń żywieniowych, aby uniknąć nieprzyjemnych objawów nadwrażliwości na gluten. Dieta bezglutenowa to najbardziej skuteczny sposób leczenia. Polega na wykluczeniu z diety wszystkich produktów zawierających szkodzącą substancję.

Osoby na diecie bezglutenowej muszą dokładnie czytać etykiety i szukać zamienników dla swoich ulubionych produktów. Na szczęście na rynku jest coraz więcej produktów bez glutenu, które nadają się dla chorych na celiakię i z alergią na ten składnik.

Zwykły makaron można zastąpić makaronem gryczanym lub ryżowym. Do pieczenia i przygotowywania potraw sprawdzają się różne rodzaje mąk – mąka kukurydziana, ryżowa, z amarantusa, gryczana. Zamiast zakazanych kasz i płatków, warto sięgnąć po komosę ryżową, amarantus, tapiokę, grykę oraz sorgo.

Należy również zachować ostrożność przy produktach z owsa – chociaż samo zboże nie zawiera glutenu, bardzo często jest nim zanieczyszczone. Kupując produkty na bazie owsa, należy szukać specjalnego znaczka – przekreślonego kłosa.

Należy pamiętać, że z założenia ****dieta bezglutenowa ma charakter leczniczy i jest przeznaczona dla osób, które źle reagują na gluten. W ostatnim czasie dieta bezglutenowa zyskała popularność jako sposób na odchudzanie. Wykluczenie makaronów, ciast, pieczywa może oczywiście wpłynąć na spadek wagi, ponieważ produkty te zawierają dużo węglowodanów. Warto jednak wiedzieć, że skuteczna dieta redukcyjna nie powinna eliminować z jadłospisu żadnej grupy składników. Jeśli nie mamy alergii na gluten, to nie musimy z nich rezygnować.

Komentarze
zapytaj lekarza

za darmo

  • Odpowiedź w 24 godziny
  • Bez żadnych opłat
  • Lekarze, psychologowie, dietetycy

lekarzy jest teraz online

0/500

Składniki odżywcze
najnowsze pytania

Dyskusje na forum

Dieta

werakiss • ostatni post 2 tygodnie temu

1
Artykuły Składniki odżywcze
Składniki odżywcze

Dieta dla osób po 40. roku życia

Dieta dla osób po 40. roku życia

Witaminy z grupy B Wraz z upływem lat zmienia się zapotrzebowanie organizmu na witaminy i składniki mineralne. Aby mógł skutecznie walczyć (...) z wszelkimi dolegliwościami związanymi z wiekiem, potrzebuje odpowiedniej diety, która dostarczy...

Składniki odżywcze

Produkty z wysoką zawartością sodu

Produkty z wysoką zawartością sodu

odżywczych niż chipsy, ale czy wiesz, że 1 kubek ma większą zawartość sodu niż 1 paczka chipsów? Zupę najlepiej gotować w domu, a kupowane zupy rozcieńczać wodą lub niskosodowym bulionem.

Składniki odżywcze

Indeks glikemiczny - czym jest, rola, wartości

na podstawie ich wpływu na poziom glukozy we krwi w 2-3 godziny po posiłku glikemia poposiłkowa. Dotyczy tylko węglowodanów, ponieważ inne składniki (...) odżywcze, takie jak białka czy tłuszcze, nie mają wpływu na...

Składniki odżywcze

Fenyloalanina - zastosowanie, nadmiar i niedobór, skutki fenyloketonurii

Fenyloalanina jest organicznym związkiem chemicznym należącym do grupy chemicznej aminokwasów egzogennych. Fenyloalanina to aminokwas będący podstawowym budulcem większości białek występujących w naturze. Występuje ona naturalnie, dzięki czemu może być...

Składniki odżywcze

Aspartam - definicja, produkty, właściwości

Aspartam - definicja, produkty, właściwości

Większość z nas spożywa go niemal codziennie. Na etykietach wielu produktów jest oznaczany jako E951, wielu z nas jednak nie zdaje sobie sprawy z tego, co dokładnie oznacza ten symbol. Dowiedz się, czym jest aspartam oraz jakie jest jego zastosowanie...

Składniki odżywcze

Składniki mineralne

Minerały, czyli makro- i mikroelementy są związkami niezbędnymi dla prawidłowego funkcjonowania organizmu człowieka. Składniki mineralne zapewniają rozwój, zdolność do reprodukcji oraz zdrowie. W przypadku organizmów roślinnych i zwierzęcych...

Składniki odżywcze

Barwniki i konserwanty

zdrowiu konsumentów. W większości przypadków najlepiej jest jednak starać się wybierać produkty bez „E" w składzie. Bill Statham: E213: Tabele dodatków i składników chemicznych. Warszawa: Wydawnictwo RM, 2006.

Składniki odżywcze

Lignany - naturalne hormony

Lignany - naturalne hormony

są cennym składnikiem diety cukrzyków. Dowiedziono bowiem, że związki te są w stanie obniżyć stężenie glukozy we krwi. Hamują rozwój bakterii i grzybów (...) na organizm człowieka. Znaleźć je można w produktach, które powinny być składnikiem...