Alergia pokarmowa – choroba cywilizacyjna XXI wieku

Alergia pokarmowa to przypadłość, która dotyka coraz więcej osób – bez względu na wiek. Dlaczego nasz organizm coraz częściej traktuje pożywienie jako wroga?

Liczba osób zmagających się z alergią pokarmową stale rośnie. Jej skala w krajach wysokorozwiniętych, w tym w Polsce, jest już tak duża, że uczulenie na jedzenie zwykło się nazywać kolejną chorobą cywilizacyjną XXI wieku. Co się dzieje?

1. Alergia pokarmowa – czym jest?

Alergia pokarmowa to zespół objawów występujących na skutek spożycia składnika pożywienia, którego nasz organizm nie toleruje. Reakcja alergiczna pojawia się zwykle tuż po jego przyjęciu, ale zdarza się też tak, że objawy ujawniają się dopiero po kilku godzinach od posiłku. Co ważne, do ich wywołania nie potrzeba dużej ilości alergenu – czasami wystarczy naprawdę śladowa ilość uczulającego składnika.

Zobacz film: "#dziejesienazywo: Czym jest ból?"

Dowiedz się więcej

Jak organizm daje znać o tym, że wyczuwa „wroga”? Nie ma na to pytanie jednoznacznej odpowiedzi, bo alergia pokarmowa to zjawisko, które trudno zamknąć w krótkim opisie. Organizm ma do dyspozycji cały szereg bardzo różnorodnych objawów, którymi komunikuje, że nie życzy sobie obecności danego składnika. To, które z nich zaobserwujemy, zależy często od ilości spożytego pokarmu oraz stopnia wrażliwości organizmu na dany alergen. Tym samym nie ma jednego, typowego schematu przebiegu reakcji uczuleniowej.

Objawy alergii pokarmowej mogą dotyczyć: przewodu pokarmowego (np. swędzenie ust, języka, warg i gardła, obrzęk gardła, skurcze, ból brzucha, kolka, wymioty, biegunka, zaparcia, nudności), układu oddechowego (np. katar sienny, zatkany nos, kaszel, trudności z oddychaniem, świszczący oddech, krótki oddech, duszności, zapalenie oskrzeli) oraz skóry (wysypka, zaczerwienienie, swędzenie, pokrzywka, obrzęk twarzy lub kończyn, świerzbienie i obrzęk ust i języka).

Reakcji alergicznej mogą też towarzyszyć objawy ogólne, takie jak zawroty głowy, omdlenia, drażliwość czy nadpobudliwość.

2. Skazani na alergię?

Nieprawidłowa reakcja organizmu na dany składnik pożywienia może się pojawić już u noworodka. Jej bezpośrednią przyczyną jest to, że układ odpornościowy błędnie definiuje określony składnik pokarmowy jako zagrożenie i wysyła w jego kierunku silne przeciwciała. W efekcie pojawiają się objawy typowe dla uczulenia. Pytanie, dlaczego skala alergii pokarmowej nieustannie się powiększa i gdzie leży pierwotna przyczyna tego zjawiska. Czy nasze organizmy są coraz silniejsze i dlatego podejmują walkę z dostarczanymi im elementami? A może przeciwnie – są coraz słabsze i nie potrafią rozpoznać, kto jest przyjacielem, a kto wrogiem?

Alergia pokarmowa jest schorzeniem o podłożu dziedzicznym, ale nie wszyscy wiedzą, że istnieją dodatkowe czynniki predysponujące do ujawnienia się uczulenia u danej osoby. O ile na geny nie mamy wpływu, na drugą grupę czynników – tak. Ryzyko wystąpienia alergii zwiększają:

  • czynniki środowiskowe, jak: zanieczyszczenie, dym papierosowy, itp.,
  • sterylizacja życia codziennego i wysoki reżim higieniczny,
  • niska zachorowalność na choroby zakaźne wieku dziecięcego,
  • częste stosowanie antybiotyków,
  • dieta oparta na produktach przetworzonych,
  • współczesny model życia,
  • zmiany flory jelitowej zasiedlającej przewód pokarmowy.

Opisane czynniki są typowe dla tzw. zachodniego stylu życia, który wpływa na zmniejszenie bioróżnorodności środowiska, czyli zmianę w składzie mikroorganizmów zasiedlających skórę i przewód pokarmowy człowieka. A przecież to właśnie owe mikroorganizmy stymulują układ odpornościowy i w dużym stopniu warunkują rozwój tolerancji immunologicznej! Nietrudno zgadnąć, że to właśnie brak wyuczonej tolerancji na alergeny przyczynia się do rozwoju alergii.

3. Alergia – masz na nią wpływ!

Tylko uświadomienie sobie pierwotnych mechanizmów powstawania alergii pozwoli nam zrozumieć, że na wystąpienie uczulenia u naszego dziecka możemy mieć wpływ. Ryzyko alergii można zmniejszyć, kształtując odpowiednio mikroflorę przewodu pokarmowego maluszka oraz wpływając na rozwój jego układu odpornościowego.

Nie bez znaczenia w kontekście nabywanej przez dziecko odporności jest już sposób, w jaki przychodzi ono na świat – tylko poród naturalny gwarantuje optymalny skład mikroflory, która korzystnie wpływa na rozwój dziecięcej odporności. U dzieci urodzonych przy pomocy cesarskiego cięcia można zaobserwować opóźnione zasiedlanie mikroflorą jelitową, w tym też cennymi bakteriami Lactobacillus i Bifidobacterium. U takich maluszków diagnozuje się często obecność bakterii pochodzenia szpitalnego, które są odporne na antybiotyki.

Ryzyko rozwoju alergii zmniejsza także bliski kontakt dziecka z matką oraz karmienie piersią przez pierwszych 6 miesięcy – w matczynym mleku znajdują się bowiem komórki odpornościowe oraz hormony chroniące niemowlę przed substancjami uczulającymi. W dalszym okresie życia dziecięcą odporność, a tym samym zdolność do opierania się alergii, wzmacnia odpowiedni styl życia: codzienna dawka ruchu, dieta obfitująca w naturalne produkty, unikanie nagłych zmian temperatur oraz zbyt częstego narażenia na stres.

4. Profilaktyka alergii – możliwa!

Mając na uwadze, że kształtowanie się mikroflory jelitowej następuje w pierwszych dwóch latach życia (to wtedy układ immunologiczny uczy się tolerancji na większość alergenów), warto wykorzystać ten czas jak najlepiej. Jeśli podejrzewamy u naszego dziecka możliwość rozwoju alergii (np. występowanie alergii w rodzinie), warto mu też podać probiotyki zawierające bakterie kwasu mlekowego. Zawarte w probiotyku bakterie działają od wewnątrz, hamując rozwój odpowiedzi alergicznej, a w przypadku powstania zmian – zmniejszając ich rozległość i nasilenie.

Przy wyborze produktów należy pamiętać, że najlepsze efekty wykazują te środki, które zawierają szczepy bakterii dostosowane do mikroflory osób żyjących na danym obszarze geograficznym oraz testowane właśnie na tych osobach. Kurację probiotyczną najlepiej zastosować jak najwcześniej i kontynuować przez co najmniej 3 miesiące.

Istnieje przekonanie, że jedyne, co możemy zrobić w walce z alergią pokarmową, to wyeliminowanie alergenu z diety. Jak się okazuje, możemy znacznie więcej. Badania naukowe wykazują, że obecnie modyfikacja składu mikroflory jelitowej za pomocą bakterii probiotycznych może być uznana za kluczowy sposób leczenia alergii pokarmowej.

spis treści
rozwiń

Polecane dla Ciebie

Pomocni lekarze

Szukaj innego lekarza

Komentarze

Wysyłając opinię akceptujesz regulamin zamieszczania opinii w serwisie. Grupa Wirtualna Polska S.A. z siedzibą w Warszawie jest administratorem twoich danych osobowych dla celów związanych z korzystaniem z serwisu. Zgodnie z art. 24 ust. 1 pkt 3 i 4 ustawy o ochronie danych osobowych, podanie danych jest dobrowolne, Użytkownikowi przysługuje prawo dostępu do treści swoich danych i ich poprawiania.