Trwa ładowanie...

Morfina

Morfina to alkaloid. Jest organicznym związkiem chemicznym i główną substancją psychoaktywną opium. W stanie czystym morfina to biały, krystaliczny, bezzapachowy proszek, słabo rozpuszczający się w wodzie, o gorzkim smaku. Działa hamująco na ośrodkowy układ nerwowy, a zbyt duże dawki mogą doprowadzić do niewydolności oddechowej i śpiączki. Z jednej strony, morfina to lek – opioidowy (narkotyczny) środek przeciwbólowy, a z drugiej strony – substancja odurzająca, która bardzo szybko prowadzi do uzależnienia psychicznego i fizycznego. Morfina wykazuje działanie nie tylko przeciwbólowe, ale także przeciwkaszlowe i przeciwbiegunkowe. Należy do opiatów, podobnie jak heroina, kodeina, metadon czy kompot makowy.

spis treści

1. Morfina jako lek

Morfina, analogicznie jak inne leki opioidowe, powoduje wzrost tolerancji na przyjmowane dawki – by uzyskać takie same efekty jak na początku zażywania, należy brać coraz więcej. W medycynie używa się chlorowodorku morfiny w postaci tabletek i siarczanu morfiny do iniekcji. Morfina może być podawana domięśniowo, podskórnie, doustnie, rzadziej – dożylnie i doodbytniczo.

Zobacz film: "#dziejesienazywo: Leki przeciwbólowe, które można kupic bez recepty"

Morfina cechuje się krótkim czasem półtrwania, dlatego by utrzymać działanie przeciwbólowe leku, należy często podawać kolejne dawki, co grozi rozwojem uzależnienia. Morfina jest jednym z najsilniejszych środków znieczulających, stosowanym najczęściej w opiece paliatywnej i w przypadku pacjentów z zaawansowaną chorobą nowotworową. Potencjału przeciwbólowego morfiny nie da się ocenić. Jest to lek bardzo silny, pomagający na prawie każdy rodzaj dolegliwości bólowych.

Morfina nigdy nie jest lekiem pierwszego wyboru w leczeniu bólu. Stosuje się ją raczej tam, gdzie inne leki nie są już w stanie pomóc. Krótkotrwałe stosowanie morfiny może być konieczne w celu uśmierzania bólu okołooperacyjnego, po zawale lub niedokrwieniu mięśnia sercowego, ciężkich urazach klatki piersiowej z uszkodzeniem oskrzeli i płuc czy w zespołach bólowych z męczącym kaszlem. Czasami istnieje konieczność kojarzenia morfiny z innymi lekami przeciwbólowymi (np. z paracetamolem), sterydami albo lekami przeciwdepresyjnymi. Morfina zmniejsza wrażliwość na przykre bodźce i wykazuje niekiedy działanie euforyczne.

W Polsce jest produkowana legalnie i nielegalnie. W oficjalnym obrocie jest dostępna na receptę (recepty z tzw. czerwonym paskiem, wystawiane tylko przez uprawnionych lekarzy) w postaci tabletek lub ampułek z bezbarwnym płynem. Nielegalnie można kupić morfinę w postaci proszku o kolorze białym, różowym, szarym lub brunatnym. Wyglądem może przypominać sypki cement. Morfina nie cieszy się w Polsce popularnością. Najczęściej sięgają po nią osoby uzależnione od opiatów.

PYTANIA I ODPOWIEDZI LEKARZY NA TEN TEMAT

Zobacz odpowiedzi na pytania osób, które miały do czynienia z tym problemem:

Wszystkie odpowiedzi lekarzy

2. Morfina jako narkotyk

Morfina, według klasyfikacji, należy do grupy opiatów i opioidów, czyli alkaloidów, które otrzymuje się z maku lekarskiego lub drogą syntetyczną. Najwięcej alkaloidów znajduje się w opium, czyli „mleczku makowym”. Do opiatów, oprócz morfiny, zalicza się: heroinę, kodeinę, tebainę, narceinę, papawerynę, kompot makowy (polską heroinę), metadon, fentanyl i dolargan. Opiaty są bardzo niebezpieczne, o dużym potencjale uzależniającym. Na początku pojawia się zwykle uzależnienie psychiczne, potem fizyczne. W sidła nałogu można wpaść już po kilkakrotnym zażyciu nawet niewielkich dawek narkotyku.

Rozwój uzależnienia od morfiny jest tym łatwiejszy, iż w pierwszym okresie zażywania człowiek odczuwa tylko pseudopozytywne skutki działania środka, do których należą: zniesienie bólu, odprężenie, zadowolenie, spokój, błogostan i stany euforyczne. Tragiczne konsekwencje uzależnienia pojawiają się potem.

Warto pamiętać, że opiaty należą do najbardziej wyniszczających narkotyków. Powodują około 50% zgonów wskutek przedawkowania. Szacuje się, że „opiatowiec” nie przeżywa dłużej niż 8 lat od pierwszego zażycia narkotyku, a często umiera już po pierwszym zażyciu środka. Ludzie uzależnieni od opiatów to wraki, których potrzeby ograniczają się tylko do zdobycia kolejnej działki narkotyku. Przerażają widokiem, nie dbają o swój wygląd ani higienę, są w stanie popełnić każdą niegodziwość, by zdobyć narkotyk. Morfinizm i nielegalna produkcja „polskiej heroiny” spowodowały, że w społeczeństwie utrwalił się stereotyp narkomana – brudasa, degenerata i obdarciucha.

Warto pamiętać jednak, że uzależnienie od przeciwbólowych leków opioidowych jest w Polsce rzadkie. Sporadyczne przypadki to pracownicy służby zdrowia, którzy mają dostęp do morfiny i jej pochodnych – morfina to lek ścisłego zarachowania, na receptę. Uzależnienie od opioidów dotyczy raczej stosowania innych substancji z tej grupy, takich jak heroina, brown sugar i kompot makowy. Narkomania w formie morfinizmu to już raczej przeszłość. U osób, które przyjmowały narkotyczne środki przeciwbólowe leczniczo, tolerancja rozwija się wolniej, gdyż proces leczenia kontrolują specjaliści. Po gwałtownym odstawieniu może pojawić się słabo nasilony zespół abstynencyjny.

Zobacz także:

3. Uzależnienie od morfiny

Morfina daje podobne skutki uzależnienia i efekty działania, jak inne rodzaje opiatów. Ofiarami morfiny padają najczęściej osoby, które są zmuszone do jej zażywania wskutek choroby. Przykładem są setki tysięcy żołnierzy z okresu I i II wojny światowej, którym masowo podawano morfinę jako środek przeciwbólowy, np. w czasie amputacji kończyn. Morfinizm był popularny również na przełomie XIX i XX wieku wśród bohemy. Biorąc pod uwagę proporcje wagowe, morfina działa nawet do 20 razy silniej niż opium. Dawka śmiertelna morfiny to 0,1-0,2 mg/kg przy iniekcji dożylnej i 0,2-0,4 mg/kg doustnie. Do negatywnych skutków działania morfiny zalicza się:

  • zmniejszenie uczucia głodu i potrzeb seksualnych,
  • spowolnienie ruchowe,
  • senność, osłabienie i potliwość,
  • apatię, brak motywacji, osłabienie woli, rozleniwienie,
  • zanik obowiązkowości i zawężenie zainteresowań,
  • zaburzenia ze strony układu pokarmowego – nudności, wymioty, zaparcia,
  • zaburzenia oddychania,
  • zatrzymanie moczu,
  • bradykardię,
  • spadek ciśnienia tętniczego,
  • zwężenie źrenic i słabą reakcję na światło,
  • niezborne ruchy,
  • bełkotliwą mowę,
  • otępienie i zmiany osobowości,
  • objawy psychotyczne (omamy, urojenia).
5 najczęstszych błędów popełnianych podczas zażywania środków przeciwbólowych
5 najczęstszych błędów popełnianych podczas zażywania środków przeciwbólowych [6 zdjęć]

Według GUS statystyczny Polak kupuje 34 opakowania leków przeciwbólowych rocznie i przyjmuje cztery

zobacz galerię

Długotrwałe przyjmowanie morfiny powoduje impotencję, ubytek masy ciała, bezsenność, problemy z wydalaniem stolca (kamienie kałowe), spadek odporności, zaawansowaną próchnicę zębów, zanik żył powierzchniowych, zmiany zapalne skóry, zaburzenia menstruacji, uszkodzenia narządów miąższowych (wątroby, trzustki itp.). Typ morfinowy i objawy opioidowego zespołu abstynencyjnego obejmują: wzrost ciśnienia krwi, wzrost tętna, wzrost temperatury ciała, gęsią skórkę, wysięk z nosa, łzawienie, ziewanie, wzmożoną potliwość, drżenie mięśniowe, dreszcze. Objawy odstawienne przypominają na początku silną grypę i są bardzo nieprzyjemne. Głód psychiczny związany z zażywaniem opiatów, w tym morfiny, jest bardzo silny, dlatego staje się dominującym czynnikiem, który prowadzi do upośledzenia życia i podporządkowania wszystkiego przyjmowaniu narkotyku. Długotrwałe zażywanie opiatów oznacza niewyobrażalne spustoszenie w organizmie i zgon.

Nie czekaj na wizytę u lekarza. Skorzystaj z konsultacji u specjalistów z całej Polski już dziś na abcZdrowie Znajdź lekarza.

Mgr Kamila Drozd
Następny artykuł: Uzależnienie od marihuany
Morfina należy do opiatów, podobnie jak heroina, kodeina, metadon czy kompot makowy.
Morfina należy do opiatów, podobnie jak heroina, kodeina, metadon czy kompot makowy. (AdobeStock)
Polecane dla Ciebie
Komentarze
Wysyłając opinię akceptujesz regulamin zamieszczania opinii w serwisie. Grupa Wirtualna Polska Media SA z siedzibą w Warszawie jest administratorem twoich danych osobowych dla celów związanych z korzystaniem z serwisu. Zgodnie z art. 24 ust. 1 pkt 3 i 4 ustawy o ochronie danych osobowych, podanie danych jest dobrowolne, Użytkownikowi przysługuje prawo dostępu do treści swoich danych i ich poprawiania.
    Pomocni lekarze
    Szukaj innego lekarza